ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଭୁତ୍ବଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ୍ ରାମ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଛୋଟ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ରାମ ନାମକ ଏହି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ନରେଶ ତାଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସୀତା, ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ହରାଇଯାଇଥିଲେ, ସେ ମହାତ୍ମା ମିଥିଲାନ୍ତ୍ର ରାଜା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ମିଶିଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଯେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ, ଓ ରାମ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ ଯେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନର ରାଜ୍ୟରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରିବେ। ପରେ ରାମ ବାଲୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କଲେ। ବାଲୀ, ଯିଏ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ରଖି ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେଂକୁ ଚାରିଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଲେ। ହଜାର, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବାନର ତଳ, ଉପର, ଆକାଶ—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସନ୍ଧାନ କଲେ। କିଛି ବାନର ଗରୁଡ଼ ସମାନ, କିଛି ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ଥିଲେ। ମୁଁ ହେଉଛି ହନୁମାନ୍, ବାୟୁଙ୍କ ନିଜ ଜନ୍ମ ପୁତ୍ର। ସୀତାଙ୍କ ଲାଗି ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ସମୁଦ୍ର ପାର କରି ଏଠାକୁ ଆସି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲି, ଏଉଁଠି ଘୁରିବା ସମୟରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ତେଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା, ତପସ୍ୟା କରିଥିବା, ବୁଧ୍ଧିମାନ୍ ମହାଶୟ, ଆପଣ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣଙ୍କ ପରି ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅଧର୍ମ, ଅପାୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଶକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ବାଣକୁ ଦେଖି ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେନି। ରାଘବଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରି ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କେହି ସୁଖ ପାଇପାରିବେନି। ତେଣୁ, ଏହି ଶୁଭ କଥା ଭାବନ୍ତୁ—ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରକ ଯାହା ସମୟ ସମୟରେ ଲାଭକାରୀ—ଜାନକୀଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ଲାଗି ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୋତେ ଏହି ଦେବୀ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଯଦି ଦୁର୍ଲଭ କିଛି ଲାଭ ହେଇଛି, ତେବେ ବାକୀ କାର୍ଯ୍ୟ ରାଘବଙ୍କ, କାରଣ ସେ ଏହି ଘଟଣାର ମୂଳ କାରଣ। ମୁଁ ଦୁଃଖୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ଅଜ୍ଞାତ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ପରି। ସେଉଁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ମଧ୍ୟ ବଶ କରିପାରିବେନି; ବିଷ ଲଗା ଖାଦ୍ୟ ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପାଚନ କରିପାରିବେନି, ସେପରି। ଆପଣ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଯେ ଧର୍ମ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଧନ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହେଉ ନାହିଁ। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଯେ ଅଜୟ୍ୟତା ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟରେ, ତାହାର ଏଠାରେ ବିପର୍ୟୟ ହେବାର ମୂଳ କାରଣ ଅଛି। ସୁଗ୍ରୀବ ଦେବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦାନବ ନୁହେଁ; ରାଘବ ମାନବ, ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନଙ୍କ ରାଜା। ତେଣୁ, ରାଜା, କିପରି ଆପଣ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ? ଅଧର୍ମର ଫଳ, ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ ଫଳରେ ବନ୍ଧା, ତାହା ଧର୍ମ ପୂରଣ କରିପାରେନି; ଧର୍ମ ସତ୍ୟପାତି ଅଧର୍ମକୁ ନାଶ କରିଦିଏ। ଆପଣ ଧର୍ମର ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଧର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଆସିବ। ଜନସ୍ଥାନର ବଧ, ବାଲୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା, ଓ ରାମ-ସୁଗ୍ରୀବ ମିଳନ—ଏସବୁ ଭାବନ୍ତୁ, ନିଜ ପ୍ରୟୋଜନର ଉପକାର କ’ଣ ଅଛି ଭଲ ଭାବନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏକା ଲଙ୍କାକୁ, ତାହାର ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ସହିତ ନାଶ କରିପାରିବି; ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିବା ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ। କାରଣ, ବାନର ଓ ଭଲୁମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି—ଯେଉଁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଦି ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନାପାଇବେ—ତେବେ ଆପଣ ପରି ଏକ ମାନବ କିପରି ପାଇବେ? ଏଠି ଯିଏ ସୀତା ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଜାଣନ୍ତି, ସେ ଲଙ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ଲାଗି ଆସିଥିବା କାଳରାତ୍ରୀ। ତେଣୁ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ରୂପୀ ଏହି କାଳପାଶ ଆପଣଙ୍କ ଗଳାରେ ପଡ଼ିଛି—ନିଜ ଉଦ୍ଧାର ଭାବନ୍ତୁ। ଏହି ସହର, ତାହାର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଦ୍ୱାର, ଦେଖନ୍ତୁ—ସୀତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ରାମଙ୍କ ରୋଷରେ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଛି। ନିଜ ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ନିଜ ଜନ, ଭାଇ, ପୁଅ, ଧନ, ପତ୍ନୀ ଓ ଲଙ୍କାକୁ ନାଶ କରିବେନି। ରାକ୍ଷସରାଜ, ମୋ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଓ ବାନର ଭାବରେ କହୁଛି। ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚରାଚର ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରି ଆଉ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରନ୍ତି। ଦେବ, ଅସୁର, ମନୁଷ୍ୟ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସର୍ପ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପଶୁ, ସିଦ୍ଧ, କିନ୍ନର ରାଜା, ଓ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ—ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଓ ସମୟରେ—ତାଙ୍କ ପରି କେହି ନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁ ସମ ଶୌର୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏହି ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଓ ଏପରି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଜୀବନ ଲାଭ କରିପାରିବେନି। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଯକ୍ଷ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କ୍ଷମତା ନାହିଁ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଚତୁର୍ମୁଖ, ତ୍ରିନେତ୍ର ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାନ ନାଥ ଇନ୍ଦ୍ର—କେହି ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେନି।