ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଦରବାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରାବଣଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା—ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭୁଜା ବିଶାଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ, ରତ୍ନ ମଣି ତଥା କଙ୍କଣ ଭରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡିଆ ସର୍ପ ଭଳି ତାଙ୍କର ଭୁଜା ଉଠିଛି। ରାବଣ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭବ୍ୟ ଓ ରତ୍ନମୟ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ଯାହା ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ସେ ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ନାରୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଦୂରରୁ କିଏ ଚାମରା ଢଲାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଆସପାସେ ଦୁର୍ଧର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ନିକୁମ୍ଭ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚତୁର ଓ ଆଲୋଚନାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ଚାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି। ରାବଣଙ୍କ ଏମିତି ଅନେକ ଶୁଭ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସହାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି। ହନୁମାନ୍ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ଓ ଶୋଭା ମେଘମାଳା ଭଳି ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ବିକିରିତ ହେଉଥିଲା। ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ରାବଣଙ୍କ ତେଜରେ ଅଳମଳିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ନିଜେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—"ହାଁ, କେମିତି ରୂପ! କେମିତି ପ୍ରଭା! କେମିତି ଶକ୍ତି! କେମିତି ତେଜ! କେମିତି ଚିହ୍ନ! ଯଦି ଅଧର୍ମର ଶକ୍ତି ନଥାନ୍ତା, ଏହି ରାକ୍ଷସନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦୟ ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି। କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିପାରନ୍ତି।" ଏପରି ଭାବେ ହନୁମାନ୍ ରାବଣଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖି ଅନେକ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହିପରେ, ରାବଣ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଦୁଇଟି ଭୁଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଧୂସର ରଙ୍ଗରେ ଜଳଉଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା—"ଏହି କି ଦେବତା ନନ୍ଦି ନୁହଁନ୍ତି କି? ଯିଏ କୈଳାସରେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ? କିମ୍ବା ବାଣ ନାମକ ଦାନବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସୁର?" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଚକିତ ଆଖି ନେଇ ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର; କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି, କାହିଁକି ଆସିଛି? କିଏ ଆମ ଉଦ୍ୟାନ ଧ୍ବଂସ କଲା, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଲା? ଏହି ଅଜୟ୍ୟ ନଗରକୁ କେମିତି ଆସିଲା, କି ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇଲା? ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କର।" ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରହସ୍ତ କହିଲେ—"ସ୍ଥିର ରୁହ, ତୁମକୁ ଭୟ ନାହିଁ, ବନରାଜ। ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ କୁହ; ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମକୁ ଛାଡ଼ାଯିବ। କିମ୍ବା ଏହି ରୂପ ଧାରଣ କରି କୁବେର, ଯମ କିମ୍ବା ବରୁଣଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆସିଛ, କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ପଠାଇଛନ୍ତି, ସତ୍ୟ କୁହ। ତୁମେ ମନ୍ଦ୍ରିତ କଥା କୁହ; ତାହାହେଲେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ାଯିବ, ମିଥ୍ୟା କୁହିଲେ ତୁମ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କଠିନ।" ଏହିପରେ ହନୁମାନ୍ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ନୁହେଁ, କୁବେର କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇନି। ଏହି ମୋ ସ୍ୱଭାବ—ମୁଁ କେବଳ ଏକ ବନରାଜ, ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଯେଉଁଥିରେ ଦୁର୍ଲଭ, ତାହା ମୋତେ ମିଳିଛି। ତାଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନ ମୁଁ ଧ୍ବଂସ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ। ପରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ମୋ ଦେହ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କଲି। ଦେବତା କିମ୍ବା ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପାଶ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ବର ମୋତେ ମିଳିଛି। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି। ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତି ପରେ ମୋତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି। ମୋତେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କ ଦୂତ ବୋଲି ଜାଣ; ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମନା।" ଏହିପରେ ହନୁମାନ୍, ସ୍ଥିର ଓ ଧୃଢ଼ ଭାବରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ—"ମୁଁ ଏଠାକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଆସିଛି। ରାକ୍ଷସ ରାଜ, ବନରାଜଙ୍କ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ଭାଇ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଜାଣିଛନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣ, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଉପକାର ଯୋଗ୍ୟ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାର ମାଲିକ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ପରି ତେଜସ୍ବୀ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ରାମ, ବଳଶାଳୀ, ପ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଥିଲେ, ଏହି ରାମ ନାମକ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ।