ଏହି ସମୟରେ, ମହାବଳୀ ମାକଡ଼ ହନୁମାନ ବେଗରେ ଧାଉଥିବା ବାଣମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଚଳି, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରି, ସେମାନଙ୍କର ନିଶାନାକୁ ବିଗ୍ନ କରିଦେଉଥିଲେ। ପୁନି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ ଦୁଇ ହାତ ପସାରି, ବାଣମାଳା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଉଚ୍ଛଳି ଉଠିଲେ। ଦୁହିଁଝଣେ—ଏକ ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଏକ ମାହାବୀର ମାକଡ଼—ଉଭୟ ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ଦକ୍ଷ ଥିବାରୁ, ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖି ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସ ହନୁମାନଙ୍କର କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପବନଦେବ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାପୁରୁଷରେ କୌଣସି ଅସାଧାରଣତା ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀ ହୋଇ ଏକାପରି ଅପରକୁ ଅପରାଜୟ ହେଲେ। ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ, ଅନେକ ଅଚ୍ୟୁତ ବାଣ ଆସିଥିବାବେଳେ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ମନେ କଲେ, “ଏହି ବନର ଅଞ୍ଜନୀସୁତ ଅଜୟ, କିପରି ଏହାକୁ ବଶ କରିପାରିବି?” ତେଣୁ ସେ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ନିଜ ପ୍ରାଚୀନ ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ମାହାବଳୀ ଅଜୟ, ତଥାପି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧାଯିବା ପରେ, ହନୁମାନ ଅଚଳ ହେଲେ ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ଏହି ବନ୍ଧନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ନିଜ ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ଦୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାମନ୍ତ୍ର ପୂତ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମୋତେ ବନ୍ଧିଛି। ଏହି ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗିବାର ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଗୁରୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା। ତେଣୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ମାନିବି।” ସେ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି, ପିତାମହଙ୍କ ଦୟା ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ବିବେଚନା କରି, ମୁକ୍ତି ନେବା ଶକ୍ତି ଅଛି ବୋଲି ଭାବି, ପିତାମହଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମାନିଲେ। ଏହି ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହନୁମାନ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଗ୍ରାନ୍ଧିକ ଦେବତା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପବନଦେବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଧରିଲେ, ମୋର ଗୁଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ; ଏବଂ ରାକ୍ଷସରାଜ ସହ କଥା ହେବ। ତେଣୁ ମୋତେ ଅନ୍ୟମାନେ ଧରିନେଉନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଧୃଡ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏବଂ ବିଚାର କରି, ଶତ୍ରୁ ନିହନ୍ତା ହନୁମାନ ନିଜ ଚଳନ ବନ୍ଦ କରି ଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ଅପମାନ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦରବାର ଓ ଗଛ ପାତା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିଦେଲେ। ହନୁମାନ ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ଉପହାସକୁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, କାରଣ ରାବଣ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣିଥିଲେ। ଏବେ ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ଦରବାର ଓ ଗଛପାତା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଯିବାପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବନ୍ଧନ ଚାଲିନଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ବଡ଼ କାମ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଫଳ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ବିଚାର କରିନାହାନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର କାମ କରେନାହିଁ; ଏହି ଆଶଙ୍କା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ।” ହନୁମାନ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ ବୋଧ କରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦରବାର ଓ ଗଛପାତା ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧି ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଏବେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଘୁସିରେ ମାଡ଼ି, ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ମାହାବଳୀ ବନର ନାୟକ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଦରବାର ଓ ଗଛ ପାତା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା। ସେ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ବନର ନାୟକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହିତ ଦେଖାଇଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ବନର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଦାନ୍ଧ ଦ୍ୱିପ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏହି ମାକଡ଼କୁ ଆମେ ଧରିଛୁ।” ସେମାନେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ, “ଏହି କିଏ? କାହାର ପ୍ରେରଣାରେ ଆସିଛି? କଉଁଠୁ ଆସିଛି? କାହିଁକି ଆସିଛି? କାହାର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି?” କିଛି ରାକ୍ଷସ ରୋଷେ କହିଲେ, “ଏହାକୁ ମାର, ପୋଡ଼ିଦେ, ଖାଇଯିବାକୁ ଦିଅ!” ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାତ୍ମା ହନୁମାନ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ବୟସ୍କ ଦାସମାନେ ଓ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ରାଜଭବନ ଦେଖିଲେ। ଏଠି ରାବଣ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିକୃତ ଆକୃତିର ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମାକଡ଼କୁ ଟାଣି ନେଇଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ହନୁମାନ ମଧ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ। ଦଶମୁଖ ରାବଣ ରୋଷେ ଲାଲ ଆଖିରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ବୟସ୍କ ସେମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ହନୁମାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏହି ଅବସରରେ, ନୀତିଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ସ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତେବେ ହନୁମାନ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ବନରାଜଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି।” ଏହାପରେ, ହନୁମାନ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ରୋଷେ ଲାଲ ଆଖିରେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କର କୌତୁହଳ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାବଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନାର ମୁକୁଟ, ମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକୁତା ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ, ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଟଳ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଶରୀରରେ ସୁନା ଏବଂ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅଲଂକାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।