ଏହି ସମୟରେ, ରଥର ଶବ୍ଦ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଢ଼ୋଲକର ଗଜ୍ଜନି, ଏବଂ ଟାଣିଥିବା ଧନୁର ତଣ୍ଡର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ପୁନିଥରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉଠିଲେ। ସେ ମହାବଳୀ ବାନର ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ତୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଲେ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁନି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଦୁଇଟି ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ କରି, ତୀରମାଳାର ଆଗରେ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉଛ୍ଲାସ କଲେ। ଦୁଇଁଜଣେ ଯୋଦ୍ଧା, ତୀବ୍ର ଗତି ଓ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ନିପୁଣ, ଏମିତି ଏକ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଦେଲା। ରାକ୍ଷସ ଏହି ବାନର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବାୟୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅପରାଜୟ ହୋଇ ମିଶିଗଲେ। ତାପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅଟୁଟ ତୀର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ମହାତ୍ମା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହେଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ବାନରଙ୍କ ଅଜୟତା ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କିପରି ଦମନ କରିବାଉଚିତ୍ ବିଚାରିଲେ। ସେଉଁଠି, ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଏହି ନାୟକ, ତାଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ବାନର ଅଜୟ, ତଥାପି ସେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ବନ୍ଧି ହନୁମାନ୍ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ବନ୍ଧନ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କମିଯିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟା ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ହନୁମାନ୍ ବିଚାର କଲେ, “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ମୋତେ ବନ୍ଧିଛି। ଏହି ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ମୋର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଆଚାର୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସରଣ କରିବି।” ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟା ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବ ବିଚାର କରି, ମୁକ୍ତି ପାଇବାର କ୍ଷମତା ଅଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ବନ୍ଧନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବାରୁ ଭୟ କରିଲେ ନାହିଁ। ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୋତେ ରାକ୍ଷସମାନେ ପକଡ଼ିଲେ ମୋର ଗୁଣ ଚିହ୍ନିତ ହେବ, ରାକ୍ଷସରାଜ ସହ କଥା ହେବ। ତେଣୁ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏହି ବାନର ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିଲେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଅପମାନ କରି ଗର୍ଜନ କଲେ। ତାପରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚଳ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଶଣ ଓ ବୃକ୍ଷଛାଲ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ହନୁମାନ୍ ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ଉପହାସ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଭାବିଲେ, “ଯଦି ରାବଣ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେ।” ବୃକ୍ଷଛାଲରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତ୍ରର ବନ୍ଧନ ଛିଡ଼ିଯାଇଥିଲା, କାରଣ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ବନ୍ଧନ ପରେ ଆଉ କୌଣସି ବନ୍ଧନ ଲାଗୁନଥାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଦେଖିଲେ, ବାନର ନାୟକ ବୃକ୍ଷଛାଲରେ ବନ୍ଧା, କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ରର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବଡ଼ ହେଲା କିନ୍ତୁ ଫଳହୀନ; ରାକ୍ଷସମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ବୁଝିନଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେଲେ, ଆଉ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର କାମ କରେନାହିଁ; ଏହିଥିରେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ।” ହନୁମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କରିଲେ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ। ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘାତ କରି, ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ ଦେଖି, ବୃକ୍ଷଛାଲରେ ବନ୍ଧା, ସେହି ବିର ମହାବଳୀ ବାନରକୁ ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନର ବନ୍ଧାଅବସ୍ଥାରେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ପରି କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ଖବର ଦେଲେ। ରାକ୍ଷସ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଲେ, “ଏଠି କିଏ? କାହାର? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି? କାହିଁକି ଆସିଛି? ଏହାର ଆଶ୍ରୟ କିଏ?” କିଏ କହିଲେ, “ଏହାକୁ ମାର, ପୁଡ଼ିଦେଅ, କିମ୍ବା ଖାଇଯିଅ!” ଏପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ରୋଷରେ ଆଲୋଚନା କଲେ। ହନୁମାନ୍, ମହାତ୍ମା, ଶୀଘ୍ରେ ଚାଲି ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ସେବକମାନେ ଓ ମହାମୂଲ୍ୟ ମଣିମାଳା ଶୋଭିତ ମହଲ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାବଣ ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଏପଟେ ସେପଟେ ଟାଣି ନେଉଛନ୍ତି। ହନୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଶମୁଖ ରାକ୍ଷସପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ତାପରେ, ଦଶମୁଖ ରାବଣ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବସିଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଏହି ବାନର ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ? ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି?” ତେବେ ହନୁମାନ୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ବାନରରାଜଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି।” ଏଠାରୁ ମହାକାବ୍ୟ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକଚଳିଶିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ହନୁମାନ୍, ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ରାବଣ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ସୁନାର ମୁକୁଟ, ମୁକ୍ତାର ଜାଳରେ ଆଢ଼କାଏଁ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଅପୂର୍ବ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସେ ଅପୂର୍ବ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ରତ୍ନରେ ଗଢ଼ା ସୁନାର ଅଭୂଷଣ, ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳରେ ତିଆରି, ମନସିକ ରୂପରେ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିବା ଭଳି ଦେଖିଲେ। ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ ତେଲ ଲଗାଇଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସପତିକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେହରେ, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ତୀବ୍ର ଦାନ୍ତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଦାନ୍ତପଙ୍କ୍ତି ସହିତ ଦେଖିଲେ।