ଅକ୍ଷ କୁମାର ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ଦୃଢ଼, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ସହନଶୀଳ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନାଗ, ଯକ୍ଷ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ାଇ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଏପରି, ଯାହା ଦେଖି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଉଥାନ୍ତି। ଏପରି ପ୍ରାକ୍ରମୀ କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧଶୌର୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ବଢ଼ୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଯେମିତି ଅବହେଳା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ଦିନ ମୁ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରିଛି। ଶତ୍ରୁର ତ୍ୱରିତ ଚାଳ ଓ ନିଜ କୌଶଳ ବିଚାର କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରି ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ମହାବୀର ବନରାଜ, ତାଙ୍କର ହସ୍ତପ୍ରହାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଓ ଭାରବାହକ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରଥକୁ ଟାଣୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପଥରେ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହା ପରେ, ଏହି ପ୍ରହାରରେ ରଥୀ, ଯାହାର ସାରଥି ବନରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଯୋକ ଉଲଟିଗଲା, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଓ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧା ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କ ରଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅତ୍ୟଧିକ ହୋଇ, ଏକ ତୀବ୍ର ତପସ୍ବୀ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବା ପରି ଆକାଶରେ ଗତି କଲେ। ଏହିବେଳେ, ବନରାଜ ହନୁମାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁପୁତ୍ର ସିଦ୍ଧମାନେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ବାୟୁବେଗରେ ଚାଲି ଅକ୍ଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପାଦ ଧରିଲେ। ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ମହା ସର୍ପକୁ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ସେ ଅକ୍ଷ କୁ ଧରି ହଜାର ଥର ଘୁଞ୍ଚାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ବାହୁ, ଉରୁ, କଟି, ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଅସ୍ଥି ଓ ଚକ୍ଷୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା—ଏପରି ଭାବେ ବାୟୁପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ନିହତ କଲେ। ବନରାଜ ହନୁମାନ, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଦବାଇ ରଖି, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମହାର୍ଷିମାନେ, ଚକ୍ରଧାରୀମାନେ, ଭୂତ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମେତ ସମସ୍ତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ ଏହି ନିହତ ପ୍ରିନ୍ସ କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଏଭଳି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ପୁତ୍ର ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଅକ୍ଷ କୁ ହନନ କରି, ବିର ହନୁମାନ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯୁଗାନ୍ତର ସମୟ ଭଳି, ଦ୍ୱାରପାଳ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଠଚଳିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ, ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷ ବଧ ଦେଖି, ମନକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତା ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ସେ କହିଲେ: “ତୁମ ଶସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ସାମ୍ନାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ମାରୁତଗଣ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିନାହାନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ କେହି ତାଙ୍କର ବାହୁବଳ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ରହିପାରିନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରିଛ। ଯୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଉପାୟ ଓ ବିଚାରରେ ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ତିନି ଦଳରେ କେହି ତୁମ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ। ତୁମ ତପ, ବଳ, ଶୌର୍ୟ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଚାଳନ କୌଶଳ ମୋ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ। ତଥାପି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଲେ ମୋ ମନ ଦୃଢ଼ ରହେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରହରୀ, ରାକ୍ଷସ ଜମ୍ବୁମାଳି, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଓ ସେନାପତିମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ବିନଶିଛି; ତୁମ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଅକ୍ଷ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ କୁମାର ମଧ୍ୟ ବଧ ହୋଇଛି। ତଥାପି, ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ଚିନ୍ତା କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁ ବିନାଶକ। ଏହି ବିଶାଳ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ଓ ବନରାଜଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖି, ଏବଂ ତୁମ ନିଜ ବଳ ବିଚାର କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କର। ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶମିତ ହୋଇଯାଏ, ଶତ୍ରୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଯେମିତି। ତେଣୁ, ନିଜ ଓ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀର ବଳ ବିଚାର କରି ଯୁଦ୍ଧ କର, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ସେନାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରହାରରେ ମଧ୍ୟ ଏକସାଥିରେ ଧ୍ୱଂସ କରିହେବ ନାହିଁ; ବାୟୁର ଗତି ଅପରିମାପ୍ୟ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଯାହାକୁ ଚେଷ୍ଟା ମାତ୍ରରେ ଧ୍ୱଂସ କରିହେବ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାର କରି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ମନ ରଖି, ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷର ଶକ୍ତି ସ୍ମରଣ କରି, ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର। ମୁଁ ଇଚ୍ଛାରେ ତୁମକୁ ପଠାଉନାହିଁ; ଏହି ରାଜଧର୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ, ଏହି ମୋର ବିଚାର। ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଅବଶ୍ୟ ଜଣା ଦରକାର ଓ ବିଜୟ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ ସଦା ଆଶା କରିବା ଦରକାର। ପିତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, କୁଶଳୀ ପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ନିମିତ୍ତେ ମନୋବାଞ୍ଛା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନିଜ ପ୍ରିୟ ସାଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଯାଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ପଦ୍ମନୟନ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାପର ତେଜରେ ଦ୍ୱିପ୍ରକାଶିତ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟର ସାଗର ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଚାରିଟି ଶୀଘ୍ର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ରଥ ଉପରେ ଆସିଲେ, ଯାହାର ଦାନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀବ୍ର। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରୀ ଚାରିଟି ରଥରେ ତୁରନ୍ତ ହନୁମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ରଥର ଗର୍ଜନ ଓ ଧନୁଷ ତାରର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ବୀର ବନରାଜ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ।