ବଡ଼ ବାହୁବଳୀ ବାନର ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବଢ଼ି ଉଠିବା ସହିତ, ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଗଦାରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ତେବେ, ସେ ଦୁଇ ଦ୍ରୁତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅଟୁଟ ମନେ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ହନୁମାନ ଗରୁଡ଼ର ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ପୁଣି ଭୂମିକୁ ଖସି ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେହି ଦୁଇ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ହାତରେ ତିନି ଯୋଦ୍ଧା ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଘାସ ନାମକ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ବଳବାନ ରାକ୍ଷସ ହସି କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ସହିତ ଭାସକର୍ଣ୍ଣ, ରୋଷେ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ବଡ଼ ବାଣ ନେଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାନରର ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପ୍ରଘାସ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୁଳରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ବାଣ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦୁଇ ଦୁଇଁରେ ଅନେକ ଆଘାତରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଗଲା, ତେବେ ସେ ରୋଷରେ ତାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ବାନର ଶିରୋମଣି ହନୁମାନ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସହ ପଶୁ, ସର୍ପ ଓ ଗଛ ସହିତ ଉପଡ଼ି, ସେହି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତିଳ ଦାଣା ପରି ହେଇଗଲେ। ପଞ୍ଚ ନାୟକ ନିହତ ହେଲାପରେ, ହନୁମାନ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ହାତୀ ହାତୀ ସହିତ, ଯୋଦ୍ଧା ଯୋଦ୍ଧା ସହିତ, ରଥ ରଥ ସହିତ, ହନୁମାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ—ଏକ ପ୍ରକାର ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଦାନବମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି, ସେପରି। ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ, ଏବଂ ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଭୂମି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆବୃତ ହେଇଗଲା। ଏପରି ଭାବେ ହନୁମାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଶୂରବୀର ନାୟକମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ଯାନବାହନକୁ ନାଷ୍ଟ କରି, ଦ୍ୱାରକୁ ଅଧିକୃତ କଲେ—ଏକ ପ୍ରକାର ସମୟ ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବିନାଶ ସମୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେପରି। ଏଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ସତଚେତନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଚଳିଛି ଚାପ୍ଟର ଏକାନଚାଳିଶ ଶୁଣନ୍ତୁ। ହନୁମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଞ୍ଚ ନାୟକ ସେନାପତି ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ବିନାଶ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ରାଜପୁତ୍ର ଅକ୍ଷକୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକ୍ଷ ସୁନାରେ ସୁଶୋଭିତ ଧନୁଷ ନେଇ, ସଭାରେ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଲେ। ସେ, ଏକ ବିଶାଳ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତାପିତ ସୁନାର ଜାଳରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ସେହି ବିର ରାକ୍ଷସ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ବଡ଼ ବାନରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ। ସେଇ ରଥ, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ତାପିତ ସୁନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ପତାକା ଓ ରତ୍ନ ଖচিত ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ଏଠି ଆଠି ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଇ ରଥ ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଚାଲୁଥିଲା—ତୀର, ତଳୱାର, ଭାଲା, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜିଥିଲା। ସମସ୍ତ ଏସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ରଶି ସହିତ ଏହି ରଥ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କର ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଦ୍ୱାରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଅକ୍ଷ, ସିଂହ ଦୃଷ୍ଟି ବାନରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅଚଳ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଉଥିବା, ଯେପରି ସମୟ କାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେପରି। ସେ ଆଦର ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। ରାବଣପୁତ୍ର ଅକ୍ଷ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ହନୁମାନଙ୍କ ତ୍ୱରିତ ଗତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ପରି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଗଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଟୁଟ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ବାନରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଗର୍ବିତ ବାନର ହନୁମାନକୁ ଅକ୍ଷ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ମନ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକି ରହିଲେ। ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ଶୋଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତାପ ନେଇ, ଅକ୍ଷ ବାନର ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କର ସମ୍ମୁଖୀନ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ଭରିଦେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଲେନି, ପବନ ବହିଲେନି, ପାହାଡ଼ କମ୍ପିତ ହେଲେନି; ଆକାଶ ଗଜଗଜାଇଲା ଓ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା। ଅକ୍ଷ ତିନିଟି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିତ, ବିଷାକ୍ତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାନରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେଉଁ ବାଣ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ମୁଣ୍ଡରେ ଏହି ବାଣ ଲାଗି, ହନୁମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତରେ ଭରିଗଲା, ରକ୍ତ ବହିଲା, ତେବେ ସେ ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଆଲୋକିତ ହେଲେ, ବାଣର କିରଣରେ ଚମକୁଥିଲେ। ବାନର ରାଜଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ହନୁମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷ ସହିତ ଦେଖି, ଅତିଆନନ୍ଦ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ମନ୍ଦରାଚଳ ଶିଖର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଏବଂ ପ୍ରତାପରେ ଭରି ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଅକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନବାହନକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ। ତା'ପରେ, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକ୍ଷ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଯୁଦ୍ଧ ମଘ ଭାବେ, ବାନର ନାୟକଙ୍କ ଉପରେ ବାଣର ବୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ। ଅକ୍ଷଙ୍କ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଯୁଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ନେଇ, ହନୁମାନ ଉଲ୍ଲାସରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନି ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶୁଣାଗଲା। ଯଦିଓ ଅକ୍ଷ ଏଉଁଥିଲେ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଯୁବ ଗର୍ବ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଆକ୍ରୋଶ ବଢ଼ି ଯାଇଥିଲା, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ, ସେ ଅପୂର୍ବ ବାନରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଘାସ ଢାକା କୁଆରେ ହାତୀ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ।