ଦୁର୍ଧରା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ରାକ୍ଷସ—ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ଯୁପାକ୍ଷ—କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଦଳନରେ ପ୍ରବଳ, ତୁରନ୍ତ ଉଛଳି ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ତରିକା ଆକାଶରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସହ ଉଛଳି ଯିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଗଦା ହନୁମାନଙ୍କ ଛାତିରେ ଘୋସିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ସେମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ପ୍ରହାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଗରୁଡ଼ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପୁଣି ଭୂମିରେ ତଳି ପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ, ଏକ ଶାଳ ଗଛକୁ ଉଖଳି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେଇ ଦୁଇ ଶୂର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ। ଏହି ଭଳି ତିନି ଶୂରବୀର ହତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଘାସ ନାମକ ପ୍ରବଳ ଓ ତୀବ୍ର ରାକ୍ଷସ ହସିକି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ରାକ୍ଷସ, କ୍ରୋଧେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏକ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରତି ସୂଳ ନେଇ ଦଡ଼ି ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣ, ବନରାଜ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପ୍ରଘାସ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୁଳ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସୂଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଶରୀର ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। କ୍ରୋଧେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୋଇ, ଏକ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉଖଳି, ତାହାରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ସର୍ପ ଓ ଗଛ ସହିତ, ସେ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ଏହି ପ୍ରହାରରେ ସେମାନେ ତିଳ ଦାଣା ପରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି, ପାଞ୍ଚ ଜଣ କମାଣ୍ଡର ନିପାତିତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ହନୁମାନ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଘୋଡ଼ା ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତୀ, ଯୋଦ୍ଧା ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଦ୍ଧା, ରଥ ସମ୍ମୁଖରେ ରଥ—ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦାନବ ସଂହାର କରିଥିବା ଭଳି ହନୁମାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ମୃତ ରାକ୍ଷସ, ଭଙ୍ଗ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଶୂରବୀର ସେନାପତି, ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ହତ ହେବା ପରେ, ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରକୁ ଅଧିକୃତ କରି, ସମୟର ଶେଷ ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏଉଁପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ କମାଣ୍ଡର, ସେମାନଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନ ଧ୍ୱଂସ ହେବା ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ରାଜପୁତ୍ର ଅକ୍ଷଙ୍କୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାଲି ଦେଖିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରେରଣାରେ, ପ୍ରବଳ ଅକ୍ଷ ସୁନ୍ଦର ସୁରଣା ଧନୁଷ ଧରି, ସଭାରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଦିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ। ସେ ଏକ ମହାନ ରଥ ଉପରେ ଆସି, ଯାହା ତାପିତ ସୁରଣା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ରତ୍ନମୟ ଧ୍ୱଜଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଏଠି ଆଠଟି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା, ସେଇ ରଥ ଉପରେ ଚଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେଇ ରଥ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଅପରାଜେୟ, ଆକାଶରେ ଅବାଧ ଚଳିଥିଲା, ତୀର, ତଳୱାର, ବାଣ, ଭାଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସୁରଣା ରେନ୍ସରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏହି ରଥ ଉପରେ ଅକ୍ଷ, ଅମରମାନେ ପରି ଶୂରବୀର ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥର ଧ୍ୱନିରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରି, ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଅକ୍ଷ, ସିଂହ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କୁ, ଶାନ୍ତ, ଧୃଢ଼, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଜନକ ଦେଖିଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଶେଷକାଳର ଅଗ୍ନି ପରି ନାଶରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ, ଆଦର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଚାଲି ଦେଖିଲେ। ରାବଣପୁତ୍ର ଅକ୍ଷ, ମହାବଳୀ ହନୁମାନଙ୍କ ଗତି, ପ୍ରତାପ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଶେଷକାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିପାଦିତ୍ୱ ଓ ଅପରାଜେୟତା ଦେଖି, ଅକ୍ଷ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମାରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କଲେ। ଅକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଦୃଢ଼ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ହନୁମାନଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାଲି ଦେଖିଲେ। ସୁରଣା କଙ୍କଣ, ଶୋଭାମୟ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତାପ ଥିବା ଅକ୍ଷ ହନୁମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଏହା ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ଯେଉଁଥିରେ ଦେବଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଲେନାହିଁ, ବାୟୁ ବହିଲାନାହିଁ, ପର୍ବତ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଆକାଶ ଗଜଗଜାଇଲା, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳ ହେଲା। ଅକ୍ଷ ତିନିଟି ସୁନ୍ଦର ପଖା ଲଗା ଏବଂ ସୁରଣା ଶିରା ଥିବା, ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ତୀବ୍ର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ଏହି ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡ ରୁଦ୍ଧିତ ହୋଇ, ରକ୍ତଧାରା ବହି, ହନୁମାନ ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ବନରାଜଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଉପଦେଷ୍ଟା ହନୁମାନ, ଅକ୍ଷଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧନୁଷର ଶୋଭା ଦେଖି, ଆସନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଉତ୍ସାହ ଅନୁଭବ କଲେ। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ପରି, କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁର ତୀବ୍ର ରଶ୍ମିରେ ଅକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକ୍ଷ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମେଘ ପରି ତୀବ୍ର ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମହାପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା ହୁଏ। ଅକ୍ଷଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ହନୁମାନ ଗଜଗଜାଇ ଉଲ୍ଲାସରେ ଦହଡ଼ି ଉଠିଲେ। ଏଉଁପରି, ଯୁବକ ଅକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଶୌର୍ୟରେ ଗର୍ବିତ, କ୍ରୋଧ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ରକ୍ତାବିରଳ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଯେପରି ଘାସ ଢାଙ୍କିଥିବା ଗଭୀର କୂଆଁକୁ ହାତୀ ଆସେ, ସେଇ ପରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତୀବ୍ର ବାଣ ଘାତରେ ହନୁମାନ ମହାଗର୍ଜନ କଲେ, ତୁରନ୍ତ ଆକାଶକୁ ଉଛଳି ଦେଖା ଦେଲେ। ପ୍ରବଳ ରଥୀ ଅକ୍ଷ, ହନୁମାନଙ୍କ ଉଛଳିବା ସମୟରେ ମେଘ ପରି ବାଣ ବର୍ଷା କରି ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତରଙ୍ଗ ପରି ଦୃତ ଓ ଭୟାନକ ଯୋଦ୍ଧା ହନୁମାନ, ବାୟୁର ଚଳନପଥ ଅନୁସରି, ସେଇ ବାଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ଲିପ୍ କରି ଯାଇଲେ।