ସେ ବେଳେ, ବିଭିନ୍ନ ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜ ରାକ୍ଷସ ନାୟକମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ । ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବିଶାଳ ମହାବାନର, ଯାହା ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳମାନ ହେଉଛି । ସେ ବାନର ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦଉଡ଼ିବା ପାଇଁ ଦଉଡ଼ି ଦାଉଡ଼ି ଉଭୟ । ତାଙ୍କର ମହାବିଦ୍ୟା, ଅପାର ଉତ୍ସାହ, ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଏପଟେ-ସେପଟେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ । ଦୁର୍ଧରା ନାମକ ରାକ୍ଷସ ପାଞ୍ଚଟି ଧାରାଳ ହସ୍ତି-ମୁଣ୍ଡା ଅଗ୍ନିପରି ଅସ୍ତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଅସ୍ତ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲା ବେଳେ, ହନୁମାନ ଗର୍ଜନ କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଦଶ ଦିଗ୍ ଫୁଙ୍ଗିଗଲା । ଏହାପରେ ଦୁର୍ଧରା ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ଧନୁଷ ନେଇ ଅନେକ ବାଣ ମାରିବା ଉଦ୍ୟମ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିଲେ । ହନୁମାନ ଆକାଶରେ ରଥୀକୁ ଅଟକାଇ ଦେଲେ, ଯେପରି ଚଳିତ ବାୟୁ ବର୍ଷା ଶେଷରେ ମেঘକୁ ଉଖାଇ ଦେଇଥାଏ । ଦୁର୍ଧରାଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ହନୁମାନ ଆଉ ତିବ୍ର ଗର୍ଜନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଆଉ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା । ହନୁମାନ ଦୂରରୁ ଉଡ଼ି ଦୁର୍ଧରାଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ବଜ୍ରପରି ପଡ଼ିଲେ । ତାଙ୍କର ଆଠଟି ଘୋଡ଼ା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ରଥର ଅକ୍ଷ ଓ ଦଣ୍ଡ ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ଦୁର୍ଧରା ରଥ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ । ଦୁର୍ଧରାଙ୍କ ଏପରି ପତନ ଦେଖି, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ଯୁପାକ୍ଷ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ରୁଷ୍ଟ ହେଇ ଅପରିଜିତ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ହୋଇ ଉଡ଼ିଗଲେ । ଏହି ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ସହିତ ହନୁମାନ ଉଡ଼ି ଆକାଶରେ ଯାଇଲେ, ସେଠାରେ ଦୁଇ ମୁଷଳ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଘା ଦେଲା । ହନୁମାନ ଦୁଇ ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତିକୁ ପରାଜିତ କରି ଗରୁଡ଼ ପରି ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ । ଏଉଁ ବେଳେ, ଏକ ସାଳ ଗଛ ଉଖାଇ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲେ । ଏହି ତିନିଜଣ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନିପାତ ଦେଖି, ପ୍ରଘାସା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତିବ୍ର ଗତିରେ ହସି ହସି ଆଗକୁ ଆସିଲେ । ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ରାକ୍ଷସ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏକ ବ୍ୟାଘ୍ର ପରି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ । ପ୍ରଘାସା ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଘା କଲେ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ବଣ୍ଡା ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଦୁଇଜଣ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଗଲା, ତେବେ ତିବ୍ର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ । ହନୁମାନ ଏକ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉଖାଇ, ତାହାର ସହ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ସାପ ଓ ଗଛ ସହିତ, ଦୁଇ ରାକ୍ଷସକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ତିଲ ଭାବେ ମାରିଦେଲେ । ଏହି ପାଞ୍ଚ ନାୟକଙ୍କ ପତନ ପରେ, ହନୁମାନ ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ । ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହ, ହାତୀ ହାତୀ ସହ, ଯୋଦ୍ଧା ଯୋଦ୍ଧା ସହ, ରଥ ରଥ ସହ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଅସୁର ନଶ୍ଟ କରିଦେଇ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ । ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ମୃତ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ହନୁମାନ ନାୟକମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ସମସ୍ତ ରଥ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ଦ୍ୱାରକୁ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଅଟକାଇ ରହିଲେ, ଅପରାହ୍ନରେ ସମୟ ପରି ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ । ଏଉଁ ବେଳେ, ଚାଳିସି ସପ୍ତଚତ୍ତିର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ରାକ୍ଷସ ରାଜା ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ନାୟକ ଏବଂ ସେନା ଓ ରଥ ନଶ୍ଟ ହେଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ରାଜପୁତ୍ର ଅକ୍ଷକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉଦ୍ଦିପିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅକ୍ଷ ସୁନା ଓ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଧନୁଷ ନେଇ, ସଭାରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଲେ । ଏହି ଅକ୍ଷ, ଏକ ବିଶାଳ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୱିପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତାପିତ ସୁନାର ଜାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଶୌର୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ । ଏହି ରଥ ତାପିତ ସୁନା, ଅସ୍ତ୍ର-ଅଭିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ପତାକା, ରତ୍ନ ଶୋଭିତ ଧ୍ୱଜ ଓ ଆଠଟି ତିବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୋକ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଅପରାଜିତ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଏହି ରଥ ଅନେକ ଧାରାଳ ଅସ୍ତ୍ର, ବଣ୍ଡା, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା । ସୁନା ରଶି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ରଥରେ ଅକ୍ଷ ଚଢ଼ି, ଅମରମାନେ ପରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଥିଲେ । ଅକ୍ଷ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀର ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଓ ଭୂମିକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିଲେ । ଅକ୍ଷ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସିଂହ ପରି ଚକ୍ଷୁ, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିଥିବା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ଯୁଗାନ୍ତର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ନଶ୍ଟ କରିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖି, ସମ୍ମାନ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ । ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଅକ୍ଷ, ବାନରର ତିବ୍ର ଗତି ଓ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଉପରେ ବିଚାର କରି, ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି କଲେ । ଅକ୍ଷ ହନୁମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଓ ଅପରାଜିତ, ତିବ୍ର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତିନିଟି ଧାରାଳ ବାଣ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ । ଅକ୍ଷ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ, ଅପରିଶ୍ରମ ଓ ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଚାହିଲେ । ସୁନା ଭୂଷଣ ଓ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ କଣ ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଅକ୍ଷ ତିବ୍ର ଶୌର୍ୟ ନେଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କର ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଇଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ପୃଥିବୀ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପ ଦେଉନଥିଲା, ବାୟୁ ବହୁନଥିଲା, ପାହାଡ଼ ଚଳିନଥିଲା; ବାନର ଓ ରାଜପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବେଳେ ଦିବି ଗୁଞ୍ଜି ଓ ସାଗର ଉତ୍ତଳ ହେଇଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।