ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜମ୍ବୁମାଳି ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅଂଗଭାଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଖବର—ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ହତ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସେବକମାନେ ମୃତ—ରାବଣଙ୍କ କାନରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ରାବଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କ୍ରୋଧରେ ଫୁଟିଉଠିଲା। ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ରାତିର ନିବାସୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ରାବଣ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ଧାରକ, ଆଦେଶ ଦେଲେ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସାତଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶୀଘ୍ର ରାଜପାଳିସରୁ ନିସ୍କ୍ରମଣ କଲେ। ସୁନାର ଜାଲିରେ ଆବୃତ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜାରେ ଶୋଭିତ, ବିଦ୍ୟୁତ ଗଜନାଦ ସଦୃଶ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ଭାରି ରଥରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପ୍ତ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷ ନେଇ, ଏହି ଯୋଧାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଧନୁଷ ଟାଣିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକେ। ଏହି ଯୁବ ଯୋଧାମାନଙ୍କର ମାଆମାନେ, ରାକ୍ଷସ ସେବକମାନେ ମୃତ ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାପ୍ତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଏକାଠି ହୋଇ ଦ୍ୱାରପାଳ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ତୀରବୃଷ୍ଟି କରିଲେ, ରଥ ଗୁରୁତ୍ୱ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘ ଭଳି ସେମାନେ ଚାରିପଟେ ଘୁରିଲେ। ଏହି ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ହନୁମାନଙ୍କ ଦେହ ଢାକିଯାଇଲା, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ରାଜା ବର୍ଷାରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ। ହନୁମାନ, ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ତାଙ୍କର ତୀର ଓ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ରଥ ଚାଳନାକୁ ଏଡ଼ି ଆକାଶରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା ଏହି ବୀର, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ପବନଦେବତା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ହନୁମାନ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ସେଇ ମହାସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖାଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂତି ଦେଖାଇଲେ। କେତେକୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ, କେତେକୁ ପାଏଁ ଦେଇ, କେତେକୁ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଖରେ ଛିରି ଦେଲେ। କେତେକୁ ଛାତି ଦେଇ, କେତେକୁ ଉରୁ ଦେଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; କେତେକ ହନୁମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦରେ ମାତ୍ର ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ପଡ଼ିଯିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଦଶଦିଗରେ ଚିଉଁ ହେଲେ। ହାତୀମାନେ କଠୋର ଧ୍ୱନିରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଭୂମି ଉପରେ ଭଙ୍ଗ ଧ୍ୱଜା, ପତାକା, ଛତ୍ର ଓ ରଥର ଛେଦା ଅଂଶ ଛିଟିଯାଇଲା। ରାସ୍ତା ଉପରେ ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଲା, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଲଙ୍କା ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କନ୍ଦିଉଠିଲା। ଏପରି ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ହତ୍ୟା କରି, ମହାପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ମହାବୀର ହନୁମାନ ପୁନି ସେଇ ଦ୍ୱାରକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ଏଠିରେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଛଅଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ। ମହାପ୍ରାଣ ବାନର ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ହତ୍ୟା ହେବାର ଖବର ଶୁଣି, ରାବଣ ନିଜ ମନସ୍ତାପ ଲୁଚାଇ ଏକ ଉତ୍ତମ ଯୋଜନା କଲେ। ସେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ୟୁପାକ୍ଷ, ଦୁର୍ଧର, ପ୍ରଘାସ, ଓ ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ରଣୀ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ଦଶମୁଖ ରାବଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ଏବଂ ଚାଲାକ, ବାୟୁ ସମ ଦ୍ରୁତ ଏହି ନାୟକମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ମହାସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ଯାଅ, ସେଇ ବାନରକୁ ବଶ କର। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ଯେଉଁ କାମ ଦରକାର, ସେଠାରେ ଯଥାଯଥିତ ଉପାୟ ଅନୁସାରେ କର। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରେ ନାହିଁ ଯେ ସେ ସାଧାରଣ ବାନର; ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ଯଦିଓ ସେ ବାନର, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ଏହି ବିବରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାନିପାରୁନି। ସମ୍ଭବତଃ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆମ ବିନାଶ ପାଇଁ ତପୋବଳରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବେ, କିମ୍ବା ସେ ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ଦାନବ କିମ୍ବା ମହାର୍ଷି ହେବେ। ଯେଉଁମାନେ ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ଅତିତରେ ଜିତିଛୁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଆମପାଇଁ ଏକ ଚାଳ କାଟିଛନ୍ତି। ତେଣୁ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନକର, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିବଳେ ଧର। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ମହାସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ ସହିତ ଯାଅ, ଏହି ବାନରକୁ ବଶ କର। ଏହି ବାନରଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନାହାନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଅଟୁଟ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ବାଲି, ସୁଗ୍ରୀବ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଛି; କିନ୍ତୁ ନୀଳ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ରୁତି, ତେଜସ୍ୱିତା କିମ୍ବା ପ୍ରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରନାହାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ବୁଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି, ଉତ୍ସାହ, ଦେହର ଗଠନ ନାହିଁ; ଏହି ବିଶେଷ ବ୍ୟକ୍ତି ବାନର ରୂପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ। ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ବିଶେଷ ପ୍ରୟାସ କର; କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିନି ଲୋକ, ଦେବ, ଦାନବ, ମାନବ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇପାରିବେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ବିଜୟ ଚାହିଁଛି, ସେଠି ଯୁଦ୍ଧ ଚତୁର୍ୟ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜକୁ ସାବଧାନ ରଖ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସଫଳତା ଅନିଶ୍ଚିତ। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ତାଙ୍କ ମାଲିକଙ୍କ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେମାନେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଦହୁଛି ଅଗ୍ନିପରି, ରଥ, ମଦନ୍ତ ହାତୀ ଓ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚଲିଗଲେ।