ହେ ରାମ, ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ମହାନ ସଗରଙ୍କ ସିଏ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁଅମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ତେଁମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଯାଇଛନ୍ତି । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଇ ସଂସାରରେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଅବସ୍ଥିତ, ରାଜନ୍, ସେଇ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଦେବତାମାନେ ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିବେ । ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ହେବେ; ତୁମ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ତୁମ ନାମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ । ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ତିନିପଥଗା ବୋଲି ଓ ଭାଗୀରଥୀ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ; କାରଣ ସେ ତିନିଟି ପଥ ଅଟେଇ ଚାଲିଥିବାରୁ ତିନିପଥଗା ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି । ରାଜା, ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପୂର୍ବଜ; ଏବେ ତୁମେ ଜଳତର୍ପଣ କର, ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କର । ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ଗୌରବମୟ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୂର୍ବଜ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିନଥିଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଅଂଶୁମାନ୍ ଯିଏ ଜଗତରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ରାଜା ଦିଲୀପ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ସମାନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେ ତୁମର ପିତା ଏବଂ ତୁମ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ ଥିଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ପାପରହିତ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛ । ଏହି ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହୋଇଛି, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ; ଏଥିରେ ତୁମେ ମହାଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛ । ଏବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚିତ ଭାବେ ଜଳସ୍ନାନ କର; ଶ୍ରେଷ୍ଠପୁରୁଷ, ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଲାଭ କର । ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳତର୍ପଣ କର; ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯିବି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ, ହେ ରାଜନ୍ । ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ ଦେବେଶ୍ୱର, ପୂର୍ବରୁ ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ, ସେମିତି ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ତାପରେ ଭାଗୀରଥ, ରାଜା ଋଷି, ନିୟମ ଓ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଜଳତର୍ପଣ କଲେ । ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଏବଂ ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନବ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ରାଘବ, ସେଇ ରାଜାକୁ ପାଇ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ; ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଚିନ୍ତାମୁକ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଛି; ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, କାରଣ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ ବିତିଯାଉଛି । ଯିଏ ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରାଏ, ସେ ଧନ୍ୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜୀବନଦାୟିନୀ, ଫଳଦାୟିନୀ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ । ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣର କଥା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ । ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣିଥାଏ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ; ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଆୟୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼େ । ଏପରି ଭାବେ, ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଚୁଆଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା । ଏବେ ମହାପୂଜ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ । ଏହିପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ପୂରଣର କଥା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ହେ ଶତ୍ରୁନିବାରକ, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ରାତି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି କଟିଗଲା, କାରଣ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲୁ । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି, ମୁଁ ଏବଂ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ), ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ଚିନ୍ତା କରି କଟାଇଲୁ ।" ପରେ, ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ଦିନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଘବ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ନିଜ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଭ ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ କଥା ଶୁଣିଲୁ; ଏବେ ଆମେ ଏହି ପବିତ୍ର ତିନିପଥଗା ଗଙ୍ଗାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ।" ଏହି ଉଦ୍ଗାର ଶୁଣି, ତାପସମାନେ ଯାହା ସହଜରେ ପାର୍ ହୁଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏକ ନୌକା ଦ୍ରୁତ ଆସିଗଲା । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୌକା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ । ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ମାନ୍ୟ କରି, ତୀରେ ବସିଲେ ଏବଂ ଭୂବନେଶ୍ୱରୀ ଶହର ଦେଖିଲେ । ପରେ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାଘବ ସହ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଇ ଶୋଭାୟମାନ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ବିଶାଳା ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଥିଲା । ଏଠାରେ, ରାମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ହସ୍ତ ଯୋଡି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶାଳାରେ କେଉଁ ରାଜବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଆପଣ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୌତୁହଳ ହେଉଛି ।" ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପୁରାତନ ବିଶାଳାର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, "ଶୁଣ, ରାମ, ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା କହୁଛି; ଏଠି କ'ଣ ଘଟିଥିଲା ତାହା ଏଵଁ ଶୁଣ । ପୂର୍ବରୁ କୃତୟୁଗରେ, ରାମ, ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଅଦିତିର ଧନ୍ୟ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ । ଏହି ମହାନ୍ଭାବମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ: କିପରି ଆମେ ଅମର, ଅଜର ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେବୁ? ସେମାନେ ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଧାରଣା ଉଦିତ ହେଲା: ଯଦି ଆମେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମନ୍ଥନ କରିବା, ତେବେ ସେଠାରୁ ଆମେ ତାହାର ସାର ଲାଭ କରିପାରିବୁ ।" ଏପରି ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ପୁରାତନ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।