ରାକ୍ଷସମାନେ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ତୀରଧାରଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଏକ ଭୟାନକ ଶକ୍ତି ସହିତ ମହାବୀର ବାନରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେମାନେ ବାନରମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସ ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗିଲା। ତେବେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଧାରଣ କଲେ। ହନୁମାନ୍ ବଡ଼ ଗତିରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣମଖୁଟି ଦ୍ୱାରସ୍ଥମ୍ଭ ଉପଡ଼ିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଚାରିପଟେ ଘୁରାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହାର ଚାରିଦିଗରେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରକଟିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେଇ ମହଲ୍ଟି ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ ଆରମ୍ଭ କଲା। ମହଲ୍ଟି ଜଳୁଥିବା ଦେଖି, ବାନର ସେନାପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି ଶତଧିକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ। ତା’ପରେ ହନୁମାନ୍ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ: "ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନେ ଏମିତି ହଜାର ହଜାର ବାନର ପଠାଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବହୁତ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛୁ। କେହି ଦଶ ଘୋଡ଼ାର ଶକ୍ତି ସମାନ, କେହି ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ହଜାର ଘୋଡ଼ା ପରି ଶୌର୍ୟବାନ୍। କେହି ବନ୍ୟା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ବାୟୁପରି ଶକ୍ତିର ଧାରକ, କେତେକ ବାନରନାୟକଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପାର। ଏମିତି ଶତଶଃ, ଶତସାହସ୍ରେ, ଲକ୍ଷେ ଏବଂ କୋଟିଏ ବାନର, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମୋତେ ଘେରିଛନ୍ତି। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମ ଜାତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶକ, ଆସିବେ। ଏହି ଲଙ୍କାନଗର, ତୁମେ, ଏବଂ ରାବଣ—କେହି ମଧ୍ୟ ଅବଶେଷ ରହିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏବେ ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ମହାବୀରଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କରିଛ।" ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ତେତାଳିସ ଶ୍ଲୋକ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏବେ ଚଉଵାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରହସ୍ତପୁତ୍ର, ବଳଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର ଦାଁତ ଓ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଜମ୍ବୁମାଳି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା, ଚକ୍ଚୁ ଚୌଡ଼ା ଓ ଭୟଭୀତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ। ତାଙ୍କର ଧନୁ ବଡ଼ ଓ ଭବ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁର୍ ନିକଟ, ତୀର ଶୀଘ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଧନୁ ବାଣ ତାଣିବା ସମୟରେ ମେଘ ଓ ବିଜୁଳିର ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ମୁଲ୍ୟରେ ଯୋଜିଥିବା ରଥରେ ବସି, ହନୁମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ଆସିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଏହା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ତେବେ ଜମ୍ବୁମାଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ—ଏକ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀରରେ ମୁହଁ, ଏକ କ୍ଟିନ୍ନ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡ, ଦଶ ଲୋହ ତୀରରେ ଦୁଇ ପାଉଁକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଗଲା, ଶରଦ୍ ମାସର ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଗଲା। ରକ୍ତରେ ଭିଜା ମୁହଁ ଚନ୍ଦନ ଝରା ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏତେ ତୀର ଲାଗିବାରେ ବଡ଼ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହନୁମାନ୍ ପାଖରେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଉପଡ଼ି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜମ୍ବୁମାଳି ଦଶ ତୀରରେ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେବାରେ, ହନୁମାନ୍ ଏକ ବଡ଼ ଶାଳ ଗଛ ଉପଡ଼ି ଘୁରାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଜମ୍ବୁମାଳି ଅନେକ ତୀର ମାରିଲେ—ଚାରି ତୀରରେ ଶାଳ ଗଛ କାଟିଦେଲେ, ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ହନୁମାନଙ୍କ ହାତ, ଏକ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡ, ଦଶ ତୀରରେ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଶରୀର ତୀରରେ ଆବୃତ୍ତ, କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ, ସେ ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଲୋହ ଗଦା ନେଇ ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଘୁରାଇଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳ ଓ ଗତିରେ ଏହାକୁ ଘୁରାଇ, ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଘାତରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଘୁଢ଼ି, ଧନୁ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ତୀର—କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏଭଳି ହନୁମାନଙ୍କ ଘାତରେ ପ୍ରବଳ ଜମ୍ବୁମାଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ସହ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହି ଖବର ରାବଣଙ୍କ କାନରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହେଲେ। ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସରାଜ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀର ପୁତ୍ରମାନେ, ମଧ୍ୟମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଧାରୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ। ଏଠି ଚଉଵାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ଓ ପଞ୍ଚଚାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାବଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ, ସାତଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦ୍ଦୀପ୍ତିମାନ, ମହଲ୍ଟିରୁ ବାହାରିଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଝାଲର ଘେରା, ପତାକା ତୁଳ୍ୟ ଚିହ୍ନ, ଏବଂ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ସେମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାଙ୍କର ଧନୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାପରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଧନୁ ତାଣି, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଶୋକ ଜଣା ପରେ, ସେମାନଙ୍କର ମାଆମାନେ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦ୍ୱାରମୁଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ରଥର ଗର୍ଜନ ଓ ତୀରବୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବର୍ଷାକାଳର ମେଘ ଭଳି ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।