ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଘେରି ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁନା ଏବଂ ଇସ୍ପାତର ଗଦା, ଲଠି ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଭୟାନକ ଝରଣା ପରି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ। ହନୁମାନ୍ ତେଜରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଶୟ ଥିଲେ। ସେ ବିମାନ ମନ୍ଦିରର ଏକ ବଡ଼, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଶିଳା ଉଖି କାଢ଼ିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରାଇଲେ, ଯାହା ସବୁଦିଗରେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଲା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ସେହି ମହଲ୍ ମଧ୍ୟ ଜଳିଉଠିଲା। ମହଲ୍ ଜଳୁଥିବା ଦେଖି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ୍ ଏକଶତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଵଜ୍ର ପାତ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ହନୁମାନ୍ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, "ଏପରି ହଜାର ହଜାର ବାନର, ମହାପୁରୁଷମାନେ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଛୁ। କେହି ଦଶ ଗଜର ଶକ୍ତି ସମାନ, କେହି ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣା, କେହି ହଜାର ଗଜ ସମାନ ପ୍ରତାପୀ। କେହି ବନ୍ୟା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କେହି ବାୟୁ ସମାନ, ଏବଂ କେତେକ ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପାର। ଏପରି ଶତ, ଶତହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ବାନରମାନେ, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖରେ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତୁମ୍ଭାମାନେ ଉପରେ ଆସିବେ। ଏହି ଲଙ୍କା ନଗର, ତୁମେମାନେ, ଏବଂ ରାବଣ ମଧ୍ୟ, ଆଉ ରକ୍ଷା ପାଇବାର ଆଶା ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ମହାବୀରଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କରିଛ।" ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ସମାପ୍ତି ସହିତ, ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ଚୁଆଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ପ୍ରହସ୍ତପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଥିବା ଜମ୍ବୁମାଳି, ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଲାଲ ମାଳା, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଏବଂ ମୁକୁଟ୍ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ସମାନ ବିଶାଳ ଏବଂ ଚମକୁଥିଲା, ବାଣ ତୀବ୍ର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା। ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣିବା ସହିତ ଗର୍ଜନ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ଭଳି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ଯାହା ଦିଗ୍, ମଧ୍ୟଦିଗ୍ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଉପ୍ରକ୍ରମିତ କରିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଚେତନାଶୀଳ ହନୁମାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ତେବେ ଜମ୍ବୁମାଳି ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଦ୍ୱାରମୁଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରକାର ତୀରରେ ମୁହଁରେ, କଠିନ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡରେ, ଦଶ ଇସ୍ପାତ ତୀରରେ ହାତରେ ଆଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ତାମ୍ର ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଶରଦ୍ ରୁତୁର ପଦ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗା ହୋଇଥିବା ମୁହଁ ଆକାଶରେ ଚିତ୍ରିତ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏପରି ଆଘାତରେ ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ। ତାହାକୁ ଶକ୍ତିରେ ଉଖି କାଢ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଝାପି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ ଦଶ ବାଣରେ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ। ଏହି ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେବାରେ, ହନୁମାନ୍ ଅପାର ଶକ୍ତିରେ, ଏକ ଦୃଢ଼ ସାଳ ଗଛ ଉଖି କାଢ଼ି ଘୁରାଇଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଜମ୍ବୁମାଳି ଅନେକ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେ ଚାରିଟି ବାଣରେ ସାଳ ଗଛକୁ କାଟିଦେଲେ, ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ ବାନରଙ୍କ ହାତକୁ, ଏକ ବାଣରେ ମୁଣ୍ଡକୁ, ଦଶ ବାଣରେ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଦେହ ବାଣରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଶକ୍ତି ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ତିନିଥିଲେ। ସେ ଏକ ଭାରି ଇସ୍ପାତ ଗଦା ଧରି, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରାଇ ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ଛାତିରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଗୁଡ଼ିକିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା ନାହିଁ, ଧନୁଷ୍ୟ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ବାଣ କିଛି ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମ୍ବୁମାଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଅଭୂଷଣ ଓ ଅଙ୍ଗ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଏବଂ ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତାମ୍ର ଭଳି ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ। ଏଠାରେ ପଞ୍ଚଚାଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ସାତିଏ ପୁତ୍ର, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସମାନ ଚମକୁଥିବା, ମହଲ୍ରୁ ବାହାରିଲେ। ସୁନାର ଜାଲିରେ ଘେରା ରଥ, ଧ୍ୱଜା ଓ ଘୋଡ଼ା ଯେଉଁମାନେ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଲେ। ସେମାନେ ତାପିତ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ, ପ୍ରହରୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଭାବି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ନିଜ ପରିଜନ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଧାରିଥିବା ଯୁବକମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ଦ୍ୱାରମୁଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ।