ହନୁମାନ୍ ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଲଙ୍କାର ଉଚ୍ଚ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଦଳି ଧରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପରି ଦେବମାନ୍ୟ ପାରିୟାତ୍ର ବୃକ୍ଷ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ପଛରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଏକ ବିପୁଳ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠରେ ଗର୍ଜନା କଲେ, ଯାହାର ଶବ୍ଦରେ ସମଗ୍ର ଲଙ୍କା ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ତାଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଚଉଁଚିଆଁ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଲୁହି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ମନ୍ଦିରର ରକ୍ଷକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲେ। ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନାରେ ଘୋଷଣା କଲେ—"ରାମ, ଶସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଜୟ! ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୟ! ରାଘବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାଧୀନ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଜୟ! ମୁଁ କୋଶଳର ରାଜା ରାମଙ୍କର ଦାସ, ନିର୍ମଳ କର୍ମର ଧନ୍ୟତମ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଶତ୍ରୁ ସେନା ନାଶକ। ରଣରେ ମୋ ଶକ୍ତି ସହିତ ହଜାର ରାବଣା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ହଜାର ହଜାର ପାଥର ଓ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିପାରିବି। ଲଙ୍କାକୁ ଜୟ କରି, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବି।" ଏହିପରି କହି, ବିଶାଳ ଦେହ ଥିବା ବାନର ସେନାପତି ହନୁମାନ୍ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନା କଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ଶୁଣି, ଶତାଧିକ ମନ୍ଦିରର ରକ୍ଷକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ଶୁଳ, ତଳୱାର, ଦାଉଡ଼ା—ନେଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ହନୁମାନ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ ଏବଂ ସୁନା ଓ କାଉଡ଼ି ଅଳଙ୍କୃତ ଗଦା, ଲୌହ ମୁସଳ ଛାଡ଼ି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ତୀର ନେଇ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ବିପୁଳ ଭ୍ରମର ପରି ବାୟୁପୁତ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ଓଢ଼ି ରହିଲେ, ହନୁମାନ୍ ରୂଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ଏକ ବିଶାଳ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପଡ଼ି ନେଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରାଇଲେ। ଏହି ଘୁରାଣରେ ଅଗ୍ନି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ଏବଂ ମନ୍ଦିରରେ ଆଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମନ୍ଦିର ଜଳୁଥିବା ଦେଖି, ବାନର ସେନାପତି ହନୁମାନ୍ ଶତ ରାକ୍ଷସକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅସୁର ନାଶ କରନ୍ତି। ପରେ, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ମୋ ପରି ହଜାର ହଜାର ବାନର ମହାପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଓ ଅନ୍ୟ ବାନର ନାୟକମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଘୁରୁଛୁ। କିଛି ବାନରଙ୍କର ଦଶ ଗଜର ଶକ୍ତି, କିଛି ଦଶ ଗୁଣା ଅଧିକ, ଏବଂ କିଛି ହଜାର ହଜାର ଗଜ ସମାନ ବଳବାନ। କିଛି ବାନର ପ୍ରବାହ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିଛି ପବନ ପରି ଶକ୍ତିର ଧନ୍ୟ, ଏବଂ କିଛି ବାନର ମହାନାୟକଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅପରିମିତ। ଏମିତି ଶତ, ଶତ ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ବାନର ମଧ୍ୟରେ ଘେରାଇ ଥିବା ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ସାରା, ଏହି ଲଙ୍କା ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ନାଶ କରିବେ, କାରଣ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରିଛ।" ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ପରେ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରହସ୍ତର ପୁତ୍ର ଜମ୍ବୁମାଳି, ଦାନ୍ତ ଦେଖିଲେ ଭୟ ଲାଗେ, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଅଜୟ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଗା ଓଢ଼ିଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଓ ଚମକୁଥିବା କଣ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଉଦ୍ଧତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ତାହାରେ ଏକ ଶୀଘ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ତୀର ଲଗାଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଟାଣିବା ସମୟରେ ବିଜୁଳି ଏବଂ ମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଧନୁଷର ତୀବ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଓ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା। ମୁଲା ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିବା ରଥରେ ଆସୁଥିବା ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଗତିର ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠରେ ଗର୍ଜନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମ୍ବୁମାଳି ଧନୁଷର ତୀର ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ତୋରଣ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହନୁମାନ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରକର ତୀରରେ ମୁହଁ, କଣ୍ଟା ଥିବା ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡ, ଦଶଟି ଲୌହ ତୀରରେ ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଦୁଇ ହାତକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିନ ହୋଇ, ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ମୁହଁ ଅମ୍ବରରେ ଚନ୍ଦନ ଝରିଥିବା ବଡ଼ ପଦ୍ମ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ରାକ୍ଷସଙ୍କ ତୀର ଆଘାତରେ ହନୁମାନ୍ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଉପଡ଼ି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସ ଦଶ ତୀରରେ ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ହନୁମାନ୍ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶକ୍ତି ଏବଂ ରୂଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏକ ବଡ଼ ଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଉପଡ଼ି ଘୁରାଇଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମ୍ବୁମାଳି ଅନେକ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ। ଚାରି ତୀରରେ ଶାଳ ବୃକ୍ଷକୁ କାଟିଦେଲେ, ପାଞ୍ଚ ତୀରରେ ବାନର ହାତକୁ, ଏକ ତୀରରେ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏବଂ ଦଶ ତୀରରେ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଶରୀର ତୀରରେ ଭରିଗଲା, କ୍ରୋଧରେ ଅତିବିଶାଳ ହୋଇ, ସେ ଏହି ଲୌହ ମୁସଳକୁ ଧରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୁରାଇଲେ। ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ରତାରେ ଏହି ମୁସଳକୁ ଘୁରାଇ, ଜମ୍ବୁମାଳିଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ଗୁଡ଼ା, ଧନୁଷ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ତୀର—କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଶୌର୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ତାରେ ହନୁମାନ୍ ଲଙ୍କାରେ ତାଙ୍କର ବିଜୟ ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।