ଭାଗୀରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଘୁବଂଶୀ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମରୂପେ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେ ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଭସ୍ମକୁ ବିଧିମତ ଧୋଇଦେଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ପରେ, ଭାଗୀରଥ ଗଙ୍ଗା ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଭସ୍ମରୂପେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପୃଥିବୀର ଗଭୀରତାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସେହି ଭସ୍ମ ବିଲୀନ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଗର ମହାରାଜଙ୍କ ୬୦,୦୦୦ ପୁତ୍ର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସାଗର ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ରହିବେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲଭିବେ, ଏହା ତୁମ ନାମରେ ଭାଗୀରଥୀ ଭାବେ ବିଶ୍ୱରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ। ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ତ୍ରିପଥଗା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ତିନିଟି ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବହିଥାଏ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ଅଟୁଟ ପରମ୍ପରା ଅଟୁଟ କରିଛ, ଏବଂ ବିଧିମତ ତର୍ପଣ କରି ଏହି ପୂର୍ବଜ ଋଣ ନିବାହ କର। ଏହି ଇଛା ତୁମର ପୂର୍ବଜମାନେ ପୂରଣ କରିପାରିନଥିଲେ; ଅଂଶୁମାନ୍, ଯିଏ ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ସେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ, ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳୀ, ମହାତପସ୍ବୀ, ତୁମ ପିତା ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଫଳ ହୋଇନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାମ ସଫଳ କରିଛ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଖ୍ୟାତି ଲଭିଛ। ଏହି ଭାଗୀରଥ ପ୍ରୟାସରେ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଭୂଲୋକରେ ଅବତରିଛି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମର ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛ। ବିଧିମତ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କର, ଏବଂ ବିଧିବତ ତର୍ପଣ କରି ତୁମ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର। ଏବେ ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର। ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପିତା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ, ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ତାପରେ ଭାଗୀରଥ ବିଧିମତ ତର୍ପଣ କରି, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଲେ। ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ସେ ନିଜ ସ୍ୱନଗର ଫେରିଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିଶୀଳ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ଏମିତି ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦୂର ହେଲା, ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗା ମହିମାର ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଉପାଖ୍ୟାନ କହିଲି। ଯିଏ ଏହି ଗଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କୁ ଶ୍ରବଣ କରାଏ, ସେ ଧନ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳାଘ୍ୟ, ଆୟୁର୍ଦ୍ଧାୟୀ, ଫଳଦାୟି ହୁଏ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ଗଥା ଶ୍ରବଣ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ। ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଆୟୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼େ। ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଉପାଖ୍ୟାନର ଚତୁର୍ଦ୍ଧଶ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ, ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ କହିଥିବା ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଉପାଖ୍ୟାନ ଏବଂ ସାଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଚିନ୍ତା କରି ଆମର ଏହି ରାତି ଅନୁଭବରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭଳି ଅତିତ ହେଲା। ମୁଁ ଓ ସୌମିତ୍ରି ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ରାତିଟି ବିତାଇଲୁ।” ପରେ, ପ୍ରଭାତ ହେଲା। ରାମ ତାଙ୍କ ସକଳ ପୂର୍ବାହ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହି ଶୁଭ ରାତି ବିତିଗଲା, ଏବେ ଆମେ ଏହି ପବିତ୍ର ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ନୌକା ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଚାଲିଆସିଛି।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନଉକାରେ ବଁଧି ଗଙ୍ଗା ପାର କରାଇଦେଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ଏବଂ ବିଶାଳା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ରାମ ଶୀଘ୍ର ଏହି ମନୋହର ଓ ଆଲୋକମୟ ବିଶାଳା ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠି, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିନମ୍ରତା ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ମହାମୁନି, ଏଠାରେ କେଉଁ ରାଜବଂଶ ଅଛି? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ବିଶାଳା ନଗରର ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।