ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ: "ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଆକାରର ମାନ୍ଦି ଶୂର୍ତ୍ର, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଶାସନ ଦେବା ଆପଣଙ୍କର ଉଚିତ। ହେ ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତି ରାବଣ, ଆପଣଙ୍କ ମନ ଯାହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଛି, ସେ ସୀତାଙ୍କୁ କିଏ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଦେଲେ ଛଡା ଏପରି କଥା କହିପାରିବ?" ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମୁକ୍ତି ମହାରାଜ, ଶ୍ମଶାନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଘୂରି ଘୂରି ଲୁହ ଝରିଲା, ଏହି ଲୁହ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୀପର ତେଲ ଫୁଟା ପରି ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଭରି, ମହାବଳୀ ରାବଣ ତାଙ୍କର କିଂକର ନାମକ ରାକ୍ଷସ ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ—ଏହି କିଂକରମାନେ ତାଙ୍କ ପରି ଶୂର୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ—ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ। ଏଠାରୁ ଅସୀ ହଜାର କିଂକର, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ଗଦା ଓ ମୁଷଳ ନେଇ ରାବଣଙ୍କ ରାଜମହଳରୁ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଆକାରର, ତିରିବଡ଼ା ପେଟ, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ, ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗ୍ରହୀ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ପକଡ଼ିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବାନର ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଗ୍ନିକୁ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରଜାପତି ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଶିଘ୍ର ହେଇ ଗଲେ। ସୁନ୍ଦର ଗଦା, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଓ ସୁନାର ମୁଣ୍ଡି ଲାଗିଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ବାଣ ନେଇ ସେମାନେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଗଦା, ବଣ, ଶୁଳ, ତୀର, କୁହାଡ଼ି ନେଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ହନୁମାନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାମୟ, ପର୍ବତ ପରି ଦୃଢ଼ ଆକାର ନେଇ, ତାଙ୍କର ପୁଛ ଭୂମିରେ ଆଘାତ କରି ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଦେଲେ। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପୁଛ ଆଘାତର ଶବ୍ଦରେ ଲଙ୍କାକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶରୁ ପକ୍ଷୀମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଭୂମି ତାଲ ଦେଇ ଗଞ୍ଜାଇ ଉଠିଲା। ହନୁମାନ ଦହାଡ଼ କରି କହିଲେ: "ବିଜୟୀ ମହାବଳୀ ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ବିଜୟୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ଯେଉଁ ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ କୋଶଳେଶ୍ୱର ରାମଙ୍କର ଦାସ, ଯିଏ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥିବା କର୍ମ କରିଥିବା; ମୁଁ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ନାଶ କରିଥିବା। ଏକ ହଜାର ରାବଣ ମଧ୍ୟ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେନି; ମୁଁ ଶିଳା ଓ ଗଛ ଦେଇ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବି। ମୈଥିଳୀକୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବି।" ହନୁମାନଙ୍କ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ସେମାନେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସଂଧ୍ୟାକଳର ମେଘ ପରି ବିଶାଳ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଚାରିପାଖରୁ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶୂର୍ତ୍ର ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦାକୁ ଉଠାଇଲେ। ଗଦା ଉଠାଇ ହନୁମାନ ଶତ୍ରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରି, ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ଚାପି ପଡ଼ିଥିବା ସର୍ପକୁ ଧରେ, ସେପରି ସେମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଗଦା ଧରି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବଜ୍ର ଦେଇ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରେ। ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ନାଶ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଆଗ୍ରହୀ ହନୁମାନ ଦ୍ୱାରରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କିଛି ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଖବର ଦେଲେ: "ସମସ୍ତ କିଂକର ନାଶ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।" ଏହି ଖବର ଶୁଣି ରାବଣ ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୂରାଇଲେ ଏବଂ ପ୍ରହସ୍ତର ପୁତ୍ର, ଯେଉଁ ଅପରିମିତ ଶୂର୍ତ୍ର ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଠାଇଲେ। ଏଠାରେ, ହନୁମାନ କିଂକରମାନେ ନାଶ କରି ବିଚାର କଲେ: "ମୁଁ ଉଦ୍ୟାନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ନଷ୍ଟ କରିନାହିଁ।" ତାପରେ ହନୁମାନ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଲାଫି ଚଢ଼ିଗଲେ। ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ ଅତିଶୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଉଚ୍ଚ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଦୃଢ଼ କରି ଧରି, ହନୁମାନ ଦେବୀୟ ପାରିୟାତ୍ର ବୃକ୍ଷ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଲଙ୍କାକୁ ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଚୈତ୍ୟର ରକ୍ଷକମାନେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ହନୁମାନ ଦହାଡ଼ କରି କହିଲେ: "ବିଜୟୀ ରାମ, ଶସ୍ତ୍ରର ନିପୁଣ; ବିଜୟୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ; ବିଜୟୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ। ମୁଁ କୋଶଳର ରାଜା ରାମଙ୍କର ଦାସ—ହନୁମାନ, ପବନପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁ ସେନା ନାଶ କରିଥିବା। ଏକ ହଜାର ରାବଣ ମଧ୍ୟ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେନି; ମୁଁ ଶିଳା ଓ ଗଛ ଦେଇ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ଭୟଭୀତ କରିବି। ଲଙ୍କାକୁ ଜୟ କରି, ମୈଥିଳୀକୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଆଗରେ ବିଦାୟ ନେବି।" ଏପରି କଥା କହି, ବିଶାଳ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ବାନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନ ଚୈତ୍ୟ ଶିଖର ଉପରେ ଦହାଡ଼ କରିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟରେ କାଞ୍ଚିଗଲେ। ଏହି ଦହାଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଚୈତ୍ୟ ରକ୍ଷକ, ଏକ ଶତ ନିଃସ୍ତା, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର—ଶୁଳ, କଟାର, କୁହାଡ଼ି—ନେଇ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ଆକାରର ଥିଲେ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନକୁ ଘେରି, ସୁନା ଓ ଲୋହାର ମୁଣ୍ଡି ଲାଗିଥିବା ଗଦା ଓ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ବାଣ ନେଇ ସେମାନେ ବାନରମୁଖ୍ୟ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରବାତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।