ଭଗୀରଥଙ୍କ କର୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଗଙ୍ଗା ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ଭଗୀରଥ, ଏକ ରାଜର୍ଷି, ଗଙ୍ଗାକୁ ସାବଧାନରେ ନେଇ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଭଗୀରଥ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜଗଣ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛନ୍ତି। ଭଗୀରଥ ଗଙ୍ଗାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେଠିରେ ଥିବା ଭସ୍ମ ଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଭଗୀରଥ ଗଙ୍ଗାର ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଥିବା ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଭୂମିର ଗଭୀରତାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭସ୍ମକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିଲିନ କରିଦେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ ଭଗୀରଥଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମହାପୁରୁଷ, ସଗର ରାଜାଙ୍କ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁଅମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଉଠି ଯାଇଛନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଏହି ଜଗତରେ ରହିଛି, ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିବେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ହେବେ; ତୁମ ନାମରେ, ତୁମ କର୍ମରେ ଏହି ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ‘ତ୍ରିପଥଗା’ ଏବଂ ‘ଭଗୀରଥୀ’ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, କାରଣ ସେ ତିନିଟି ପଥ ଅଟୁଚି। ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କ ଆଗ୍ରଜ; ତୁମେ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କର, ଏବଂ ତୁମ କ୍ଷମା ପୂରଣ କର। ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ବେ ତୁମ ପୂର୍ବଜ ଦିଲୀପ ଓ ଅଂଶୁମାନ ନିଜେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦିଲୀପ, ତୁମ ପିତା, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜର୍ଷି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା, ତଥାପି ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ମହାପୁରୁଷ, ଏହି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷମାକୁ ପୂରଣ କରିଛ; ତୁମେ ଜଗତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଖ୍ୟାତି ପାଇଛ। ଏହି ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଧର୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଛ। ଏବେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିମର୍ଜନ କର, ଏବଂ ମେରିଟ୍ର ଫଳ ଲାଭ କର। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କର; ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ତୁମ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉ। ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଭଗୀରଥ, ରାଜର୍ଷି, ନିୟମ ଓ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଦାନ କଲେ। ଜଳ ଦାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସମୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ କଲେ। ପ୍ରଜାମାନେ ଏହି ରାଜାକୁ ପାଇ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; ସେମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଅନୁଭୂତି କଲେ। ଏପରି ରାମ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରସଙ୍ଗ କହିଛି; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, କାରଣ ଗୋଧୂଳି ବେଳା ପାର ହେଉଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣର କଥା ଶୁଣାଇଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅତି ଧନ୍ୟ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଜୀବନଦାୟୀ, ଫଳଦାୟକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥିବା। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହେନ୍ତି; ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣର କଥା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥିବା ଓ ଶୁଭଦାୟକ। ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ଶୁଣିଥିବେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ; ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ବୃଦ୍ଧି ହେବ। ଏହିପରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ଓ ସମୁଦ୍ର ପୂରଣ କଥା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ। ଏହି ରାତି ଆମ ପାଇଁ ଏକ ମହୁର୍ତ୍ତ ପରି ଅତିତ ହୋଇଗଲା, କାରଣ ଆମେ ତୁମ ସମସ୍ତ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲୁ। ସାଉମିତ୍ରୀ ସହିତ ଏହି ରାତି ମୋ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ବିତିଗଲା। ପ୍ରଭାତ କଳେ, ରାମ, ନିଜ ପୂର୍ବାହ୍ନ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ଶୁଭ ରାତି ବିତିଗଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିଛି; ଚଳ, ଏହି ପବିତ୍ର ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାକୁ ଆତିକ୍ରମ କରିବା। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହଜରେ ଏହି ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, ଏହି ନୌକା ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି, କାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।’ ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୌକା ଯାତ୍ରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଉତ୍ତର ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସିଲେ ଏବଂ ଵିଶାଳା ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବଂ ରାମ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶାଳା ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଥିଲା। ରାମ, ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଓ ମହା ଋଷି, ଏଠାରେ କେଉଁ ରାଜବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମୋ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, କାରଣ ମୁଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକ।