ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ କହିଲା, "ତୁମେ ଏକାମାତ୍ର ଜାଣ, ସେ କିଏ ଓ ତାଙ୍କର କର୍ମ କ’ଣ? ଯେପରି ଏକ ସର୍ପ ଅନ୍ୟ ସର୍ପର ପାଦ ଚିହ୍ନକୁ ଚିହ୍ନିପାରେ, ସେପରି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣ।" ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ବହୁତ ଭୟଭୀତ, ମୁଁ ଜାଣେନି ସେ କିଏ। ମୋ ମନେ ହୁଏ, ସେ କୌଣସି ରାକ୍ଷସ, ଯେ କୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।" ବୈଦେହୀଙ୍କ ଏହି ଉପଲାବ୍ଧି ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଛିଟିଯାଇଲେ—କିଛି ରହିଗଲେ, କିଛି ରାବଣଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ଚଲିଗଲେ। ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ନେଇ ସେଇ ଭୟାନକ ବନର ମକଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଖବର ଦେଲେ। "ହେ ରାଜା, ଅଶୋକ ବାଟିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବନର ମକଡ଼ା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ସେ ସୀତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ସହ ଅସୀମ ପ୍ରଭାବ ଧାରଣ କରିଛି।" "ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୃଗନୟନୀ ସୀତା, ଆମେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସେଇ ବନର ମକଡ଼ା ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେନି। ସେ ହେତୁ ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା କୁବେରଙ୍କ ଦୂତ, କିମ୍ବା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଦୂତ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଛି—ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଆସିଛି।" "ସେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିରେ, ବାଟିକାକୁ ଉଲଟିଦେଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୃଗ ଘୁରୁଥିଲେ। ବାଟିକାର ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ଯାହା ସେ ଧ୍ୱଂସ କରିନାହିଁ, କେବଳ ଯେଉଁଠାରେ ଜାନକୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ରହିଛି।" "ସେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ କିମ୍ବା କ୍ଳାନ୍ତିରୁ ଏହି କାମ କଲେ—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କେଉଁ କ୍ଳାନ୍ତି? ସେ ମାତ୍ର ଜାନକୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଶୋଭାମୟ ପତ୍ର ଭରା ବଡ଼ ଶିଂଶପା ଗଛ, ଯାହା ଉପରେ ସୀତା ବସିଥିଲେ, ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ରକ୍ଷା କଲେ।" "ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କ ସହ କଥା କହିଲେ ଓ ବାଟିକାକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶାସ୍ତି ଦେବାକୁ ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ। ରାକ୍ଷସାଧିପତି, ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠିଏ ତାଙ୍କ ସହ ଏଭଳି କଥା କହିପାରିବ?" ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ଶବସ୍ମଶାନ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଘୂରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ରୋଷାକ୍ତ ଚକ୍ଷୁରୁ ତେଲର ତିଆର ପରି ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କିଂକର ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱୟଂ ରାବଣଙ୍କ ପରି ବୀର, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ହନୁମାନ୍କୁ ବଶ କର।" ଏଠାରୁ ଅସୀ ବିହାରି ତୀବ୍ର ଗତିର ଏଠିଏ ରାକ୍ଷସ, ହାତରେ ଗଦା ଓ ମୁଷଳ ଧରି, ମହଲରୁ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ଉଦର, ବଡ଼ ଦାଁତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟରେ ହନୁମାନ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ସେମାନେ ଦ୍ୱାରପାଳିକା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମକଡ଼ା ଦିଗରେ ଝପଟିଲେ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି। ସେମାନେ ହାତରେ ସୁନାର ମୁଣ୍ଡି ଲଗାଇଥିବା ମୁଷଳ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ବାଣ ଧରି, ବନର ମକଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଗଦା, ଶୂଳ, ତୋମର, ଶକ୍ତି ଓ କୁଠାର ଧରି ସେମାନେ ହନୁମାନ୍କୁ ଘେରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ହନୁମାନ୍, ପ୍ରଭା ଓ ତେଜ ରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ପରି, ତାଙ୍କର ପୁଛ ଭୂମିରେ ପିଟିଲେ ଏବଂ ବିଶାଳ ଗର୍ଜନ କଲେ। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କର ଦୈତ୍ୟ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ପୁଛ ଝଟକିଲେ, ଲଙ୍କା ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ତାଙ୍କର ପୁଛ ଝଟକିବା ର ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶରୁ ପକ୍ଷୀ ଝରିପଡ଼ିଲା, ଭୂମି ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦରେ ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ବଳଶାଳୀ ରାମ ଜୟ ପାଉନ୍ତୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୟ ପାଉନ୍ତୁ, ରାଘବଙ୍କ ରକ୍ଷିତ କିଶ୍କିନ୍ଧାର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ଜୟ ପାଉନ୍ତୁ।" "ମୁଁ କୋଶଳରାଜା ରାମଙ୍କର ଦାସ, ମୋ କର୍ମ କ୍ଷୟ ନାହିଁ; ମୁଁ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏକ ହଜାର ରାବଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରିବେନି, ମୁଁ ହଜାର ହଜାର ପାଥର ଓ ଗଛ ନେଇ ପ୍ରହାର କରିପାରିବି। ଲଙ୍କାରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋ କାମ ସାରି ଏଠାରୁ ଯିବି, ଏହି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଆଗରେ।" ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ହନୁମାନ୍କୁ ସଂଧ୍ୟାକାଳର ମେଘ ପରି ଦୃଢ଼ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ନିଜ ନାଥଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବନର ମକଡ଼ା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍ ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଥିବା ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଉଠାଇଲେ। ସେ ଗଦା ନେଇ, ରାତିର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଗରୁଡ଼, ବିନତାନନ୍ଦନ, ହିଲାଉଥିବା ସର୍ପକୁ ଧରେ। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଗଦା ଧରି, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି। ରାକ୍ଷସ ବୀରମାନେ ନିହତ ହେଲେ, ହନୁମାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାୟରେ ଦ୍ୱାର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ଏବେ କେତେକ ଭୟମୁକ୍ତ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ—ସମସ୍ତ କିଂକର ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ରାବଣ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଘୂରାଇ, ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ, ତାଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କିଂକରମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଦେବବାଟିକା ଧ୍ୱଂସ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ଛୁଅନି।" ହନୁମାନ୍ ଏବେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଚୈତ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଲାଫି ଚଢ଼ିଲେ। ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହାବଳୀ ବନର ମକଡ଼ା ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।