ଗଙ୍ଗା ଯେତେବେଳେ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ବାହି ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ଅତିକ୍ରମଣ ଦେଖି ମହାତ୍ମା ଜହ्नु ରାଗି ଉଠିଲେ। ତିନି ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଗଙ୍ଗାର ଏସବୁ ଜଳକୁ ପିଇ ଦେଲେ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଜହ्नुଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଗଙ୍ଗାକୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାପରେ, ଜହ्नु ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କ କାନରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ପୁନଃ ବାହାର କରିଦେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ଗଙ୍ଗା "ଜହ्नु କନ୍ୟା" ଭାବରେ "ଜାହ୍ନବୀ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଗଙ୍ଗା ପୁନଃ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥକୁ ଅନୁସରି, ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଉଁଠି ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ। ଭାଗୀରଥ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଭସ୍ମକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଭାଗୀରଥ ଗଙ୍ଗାର ଧାରାକୁ ଅନୁସରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ଭସ୍ମ ଅବସ୍ଥାରେ ପାତାଳ ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭସ୍ମକୁ ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ବିଲିନ କରିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ଭାଗୀରଥଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ: “ହେ ରାମ, ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ସଠିଠି ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ରମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରହିବ, ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ରହିବେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; ତୁମ ନାମରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ପଥରେ ବହିଥିବାରୁ ‘ତ୍ରିପଥଗା’ ଏବଂ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ନାମରେ ‘ଭାଗୀରଥୀ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଆଦିପୁରୁଷ; ନିୟମାନୁସାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କର; ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କର। ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିନଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନ୍ଶୁମାନ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିବା ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିନଥିଲେ। ତୁମ ପିତା ଦିଲୀପ, ଯାହାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ମୋର ସମାନ ଥିଲା, ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ପରି ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ ପୂରଣ କରିପାରିନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ମହାପୁରୁଷ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସାଧନ କରିଛ; ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛ। ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଧର୍ମର ମହାନ ଆଶ୍ରୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ଏବେ ନିୟମାନୁସାରେ ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କର; ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପାଉ। ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କର; ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ମୋର ଲୋକକୁ ଯାଉଛି; ତୁମେ ତୁମ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉ।" ଏପରି କହି, ଦେବମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବ ଯାହାପରି ଆସିଥିଲେ, ତାହାପରି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ଭାଗୀରଥ, ରାଜା ଋଷି, ସଗରଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତର୍ପଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତର୍ପଣ ଶେଷ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ। ଜନସମାଜ ଏହି ରାଜାକୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନ କଟାଇଲେ। ଏଭଳି ରାମଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ କଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜୀବନଦାୟୀ, ଫଳଦାୟୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେବାର ଉପାୟ ହେବେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ କଥା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶୀ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଆୟୁ ଓ ଖ୍ୟାତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହିପରି ବାଲକାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିଶ ଶ୍ଲୋକର ଅନ୍ତ। ପଞ୍ଚଚାଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଆରମ୍ଭ କରାଯିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରି ହୋଇ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ଗଙ୍ଗାର ପବିତ୍ର ଅବତରଣ ଓ ସମୁଦ୍ର ପୂରଣ କଥା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ରାତି ଆମ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଗଲା, କାରଣ ଆମେ ତୁମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲୁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି।" ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ଦିନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ରାଘବ ନିଜ ପ୍ରାତ:କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଧନ୍ୟ ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିଲି; ଏବେ ଆମେ ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ, ତ୍ରିପଥଗା ଗଙ୍ଗାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାଲିବା। ଏହି ନଦୀ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ଯାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ ମାନେ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି, କାରଣ ଗଣ୍ୟ ମହାପୁରୁଷ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଓ ଭାଗୀରଥଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଉଦ୍ଧାରର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା ଉତ୍କଳ ଭାଷାରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଥା ଭାବରେ ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।