ସୀତା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଣି ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ଅତି ସାବଧାନ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣିକୁ ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖୁଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରେ, ହେ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା।” ସୀତା ଏହି ଶୁଭ ମଣି, ଯାହା ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ରାମଙ୍କୁ ପଠାଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହା ଠାରୁ ଅଧିକ ମୁଁ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଭରା ଆଶାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି।” ସୀତା କହିଲେ, “ମୁଁ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ହୃଦୟକୁ ଭେଦି ଯାଉଥିବା ଅପମାନ ସହିଛି, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ମୁଁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରଖିବି; ଏକ ମାସ ପରେ ତୁମ ସାଙ୍ଗ ନ ମିଳିଲେ, ମୁଁ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଅଛି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମୋ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ; ଆଉ ଯଦି ମୁଁ ଶୁଣିବି ଯେ ତୁମେ ନିରାଶ ହେଇପାରିଛ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ।” ସୀତାଙ୍କର ଏହି କାନ୍ଦିଦିଆ ଦୁଃଖ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ କହିଲେ, “ହେ ମହିଳା, ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି: ତୁମ ଦୁଃଖରେ ରାମ ଆନନ୍ଦରୁ ବିମୁଖ ହୋଇଛନ୍ତି; ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ବିପ୍ଳବିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଦେଖା ଦେଇଛ; ଏବେ ଏହା ଅନୁତାପର ସମୟ ନୁହେଁ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବ। ଏହି ଦୁଇ ନିର୍ମଳ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଲଙ୍କାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ, ଦୁଇ ରାଘବ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ନଗରକୁ ନେଇଯିବେ।” ହନୁମାନ କହିଲେ, “ହେ ନିର୍ମଳା, ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ, ଯେଉଁ ଫଳରେ ସେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ଏବଂ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ।” ସୀତା ଉତ୍ତର କଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛି; ଏହି ମଣି ଏହି ଉପହାର ଯାହା ରାମ ଦେଖିବେ।” ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏହି ମଣି ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିଲେ। ହନୁମାନ ଶୀର୍ଷ ନମାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ମକଡ଼ ମୁଖ୍ୟ ଚାଲିଯିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଅଶ୍ରୁଭରା ମୁହଁରେ, ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହନୁମାନ, ତୁମେ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋ ସୁସ୍ଥତା ଜଣାଇଦିଅ। ରାଘବ ମୋ ଦୁଃଖରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ, ଏହା ପାଇଁ ତୁମେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ। ତୁମେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ମୋ ଦୁଃଖ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପ୍ରତି ଅପମାନ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦିଅ; ଏବଂ ତୁମ ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ, ହେ ମକଡ଼ ମୁଖ୍ୟ।” ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଦୂତିୟ ମେସେଜ ନେଇ, ହନୁମାନ ଅନେକ କାମ ସଫଳ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏଠାରେ ଏହି ଉତ୍ତମ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଏକଚଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ। ସୀତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ ନମିତ, ହନୁମାନ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି କାମ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯାଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ଏହି କଳା ଚକ୍ଷୁ ମହିଳାକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଛି; ତିନିଟି ପ୍ରକାର ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କରିଛି, ଚତୁର୍ଥ ଉପାୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବରେ ସମ୍ମିଳନ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ଧନ ବିନିମୟ, ଧନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ; ଶକ୍ତିରେ ମଦ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବିଭେଦରେ ଝିଁପିପାରିବି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବଳ ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ। ଏଠାରେ ବଳ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମାଧାନ ନାହିଁ; ଯଦି ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବେ, ଶାୟଦ ଆଜି ସେମାନେ କିଛି ଦୟା ଦେଖାଇପାରିବେ। ଯିଏ ଅନେକ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବେ, ସେହି କାମ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏଠାରେ ଏକ ମାତ୍ର କାରଣ ଦ୍ୱାରା କିଛି କାମ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ; ଯିଏ ଅନେକ ଉପାୟ ଜାଣିଛି, ସେହି କାମ ସଫଳ କରିପାରିବେ। ଏଠାରେ ଏବେ ମୁଁ ମନସ୍ଥ କରିଛି, ଆଜି ମୁଁ ମକଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବି; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣି, ମୋ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବି। କିପରି ଆଜି ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ? ମୋ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବି, ଏବଂ ରାବଣ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବ। ତାପରେ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ରଥ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ନା କରି, ତାଙ୍କର ମନ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉପଲବ୍ଧ କରି, ଏଠାରୁ ସୁସ୍ଥ ଭାବରେ ଫେରିଯିବି।” ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟାନ ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ସ୍ୱର୍ଗ ଉଦ୍ୟାନ ପରି, ଏହି କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସ ରାଜାର। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଏବଂ ଲତା ରହିଛି। ମୁଁ ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଷ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଏହା ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ରାବଣ ରିଷ୍ଟି ହେବେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଲୋହା ଗଦା, ତୀର ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ସେନାକୁ ନିହତ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ମକଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଫେରିଯିବି।” ତାପରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାୟୁ ପରି ରିଷ୍ଟି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଜଘା ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଫିଙ୍ଗିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ଉଦ୍ୟାନ, ଯାହା ମଦ ମତ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନେ ରଉଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଏବଂ ଲତାରେ ଭରିଥିଲା, ହନୁମାନ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ଉଦ୍ୟାନର ଗଛ ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଜଳାଶୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା, ଦେଖିବାକୁ ଅନୁକୂଳ ରହିଲା ନାହିଁ। ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ଜଳାଶୟ ଭଙ୍ଗିଗଲା, କପିଳ ରଙ୍ଗର ପତ୍ର ଏବଂ ଲତା ଥକିଗଲା। ଅଗ୍ନିରେ ଜଙ୍ଗଲ ଭସ୍ମ ହେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ; ଲତାମାନେ ତାଙ୍କର ଆବରଣ ଭଙ୍ଗ ହେଇ ଭୟ ଭିତିରେ ଗଡ଼ିଗଲା।