ଭଗୀରଥଙ୍କ ରଥ ପଛରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଯକ୍ଷମାନେ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଥିଲେ । ଏହି ଭାବେ ଭଗୀରଥ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଗୌରବମୟ ଗଙ୍ଗା ସେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଜଳଚର ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ । ପାପ ନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗା ଚଲି ଚାଲି ଜହ୍ନୁ ନାମକ ବଡ଼ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ବଢ଼ି ଦେଲେ । ଏହି ଅତିଶୟ ଦୃଷ୍ୟ ଦେଖି, ଜହ୍ନୁ ମୁନି କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ଓ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପିଇଯାଇଲେ । ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ – ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ । ତାପରେ, ତୃପ୍ତ ହୋଇ, ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କ କାନରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ । ଏହିକାରଣରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ‘ଜାହ୍ନବୀ’ କୁହାଯାଏ । ପୁଣିଥରେ ଗଙ୍ଗା ଭଗୀରଥଙ୍କ ରଥ ପଛରେ ଚାଲିଲେ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ତାପରେ ସେ ଭୂମିର ତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଭସ୍ମରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଭଗୀରଥ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦ୍ଵାରା ସେହି ଅସ୍ଥିଭସ୍ମକୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ । ଏହା ଦ୍ଵାରା ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶ୍ରଷ୍ଟା, ଭଗୀରଥଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବଜ ସଗରଙ୍କ ୬୦,୦୦୦ ପୁଅମାନେକୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ; ସେମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଜଳ ରହିବ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ବସିବେ । ଏହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ତୁମର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତି ଲଭିବେ; ତୁମ ନାମରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ‘ଭାଗୀରଥୀ’ କୁହାଯିବ । ତିନି ମାର୍ଗରେ ବିଚରଣ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ତ୍ରିପଥଗା’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯିବ । ଏଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୁମେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିଲେନି । ତୁମ ଚାଚା ଅଂଶୁମାନ୍, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା, ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ ସଫଳ କରିପାରିଲେନି । ତୁମ ବାପା ଦିଲୀପ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ମୋତେ ସମାନ ଥିଲା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ଆଣିପାରିଲେନି । କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ କାମ ସଫଳ କରିଛ । ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲଭିଛ । ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହେଲା; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପାଇଲ । ଏବେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରି, ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କର; ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯିବି ।” ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ । ତାପରେ ଭଗୀରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରକାରରେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ । ସ୍ନାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଭଗୀରଥ ତାଙ୍କ ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟପାଳନ କଲେ । ସେଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଅପମାନ ହୀନ ହୋଇ ସମୃଦ୍ଧି ଅନୁଭବ କଲେ । ଏଭଳି ଗଙ୍ଗା ମହିମାକୁ ରାମଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା । ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିଲେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ଏହା ଆୟୁ ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ । ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥିତ ଫଳ ମିଳେ, ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଆୟୁ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼େ । ଏଭଳି ଚମତ୍କାର ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଯେଉଁ କଥା କହିଲେ ତା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ । ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ଓ ସମୁଦ୍ର ପୂରଣ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ । ଆମେ ଏହି କଥା ଚିନ୍ତା କରି କରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାତି କଟାଇଦେଲୁ । ସମସ୍ତ ରାତି, ସୌମିତ୍ରି ସହିତ, ଏହି ଶୁଭ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ଅତିବାହିତ ହେଲା ।