ଗଙ୍ଗା ମହାନଦୀର ଅବତରଣ ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ଏଭଳି ଘଟିଥିଲା। ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପୁଣିପୁଣି ଉପରକୁ ଉଠୁଥିଲା, ତାପରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ଯେଉଁ ଜଳ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶିରରୁ ତଳକୁ ବହିଗଲା, ସେଉଁଠି ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଏକାଧିକ ଋଷି ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଭବଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଝରିଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳକୁ ସେମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଏହାକୁ ପୂଜ୍ୟ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ଜଳରେ ଯେଉଁମାନେ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳିପଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତା ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶୁଭ ଫଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଜଳରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ସମସ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ପଛରେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଯେଉଁଠି ଭାଗୀରଥ ଯାଉଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଯାଉଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶିନୀ ମହାନଦୀ, ଏଭଳି ଅଗ୍ରଗତି କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜହ୍ନୁ ନାମକ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଗଙ୍ଗା ଭାରି ଭାବରେ ବାହିଗଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ବୁଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ଅଭିମାନ ଦେଖି ଜହ୍ନୁ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପିଇଗଲେ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତେଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କ କାନରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ପୁଣି ବାହାର କଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ‘ଜାହ୍ନବୀ’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଗଙ୍ଗା ପୁଣି ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, ଏବଂ ସେଉଁଠିଠାରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାପରେ ଭାଗୀରଥଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରିବା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭାଗୀରଥ ସତର୍କ ଭାବରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ଭାଗୀରଥ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଭସ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏପରେ ଭାଗୀରଥ ଗଙ୍ଗା ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଗଭୀରତାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଭସ୍ମକୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିଲୀନ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁ, ଭାଗୀରଥଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଗରଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ପୁତ୍ର ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ପରି ରହିବେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ତୁମର ଜ୍ଯେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ତୁମ ନାମରେ ଏହି ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗି ରହିବେ। ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗାକୁ ତ୍ରିପଥଗା, ଭାଗୀରଥୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେ ତିନୋଟି ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।" "ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଦିପୁରୁଷ ଅଟୁଟ ଆଶା ପୂରଣ କରିଛ। ତୁମର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମହାନ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ଏହା ସାଧନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଅଂଶୁମାନ ଓ ଦିଲୀପ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମନା ସାଧନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତୁମେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏହି ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକରେ ଲାଭ କରିଛ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ।" "ଏବେ ଯଥାବିଧି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିଜକୁ ବିଲୀନ କର, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଧର୍ମ ଫଳ ଲାଭ କର। ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କର।" ଏଭଳି କହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଦେବଲୋକକୁ ବାପସି ଗଲେ। ତାପରେ ଭାଗୀରଥ ଯଥାବିଧି ସମସ୍ତ ସଗରପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ତର୍ପଣ କଲେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସହିତ ସେ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଜନମାନେ ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜାକୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ହେ ରାମ, ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ଗଙ୍ଗାର ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିଛି। ଏହା ଶୁଣିବା ଓ କହିବା ଧନ୍ୟ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଆୟୁଷ୍ୟଦାୟି ଓ ସ୍ୱର୍ଗଦାୟି। ଯିଏ ଏହି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣର ଉତ୍ତମ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଥା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟକ।