ସୀତା ଦେବୀ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, “ମୋ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁଁ ମୋ ଆଖି ପଞ୍ଚୁଥିଲି, ତେବେ ତୁମେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କାଉଁର ଉତ୍ପାତରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ। ତାପରେ ଅଧିକ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାଘବଙ୍କ ଗୋଦିରେ ଶୋଇଥିଲି, ଏବଂ ପରେ, ଭାରତଙ୍କ ଭୃକ୍ତ ଭାଇ, ମୋ ଗୋଦିରେ ଶୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେଇ କାଉଁ ପୁଣି ଆସିଗଲା; ମୁଁ ଜାଗି ରାଘବଙ୍କ ଗୋଦିରୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ହଠାତ୍ ସେ କାଉଁ ଆସି ମୋ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଘାଉ କଲା। ପୁଣିପୁଣି ଉଡ଼ି ଆସି, ସେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆଘାତ କରିଲା; ତେବେ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ମୋ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଝରୁଛି। ମୋ ଛାତି ଉପରେ ଘାଉ ଦେଖି, ସେ ବଳଶାଳୀ ରାମ, କ୍ରୋଧରେ ମାନ୍ୟ ସର୍ପ ପରି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ— ‘ହେ ନାଗନାସିକାଳିନୀ, କିଏ ତୁମ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଆଘାତ କଲା? କିଏ ଏପରି ଦ୍ରୁଷ୍ଟତା କରିପାରିବ, ଯେଉଁଥିରେ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ସହିତ ଖେଳିବ?’ ତା’ପରେ ସେ ଚାରିପାଖ ଦେଖି, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏକ କାଉଁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ଥିଲା। ସେ କାଉଁ, ଦେବେଇ କଥାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ବାୟୁ ସମ ତ୍ୱରିତ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲା। ତା’ପରେ ସେ ବଳଶାଳୀ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଚକ୍ଷୁ, ଏହି କାଉଁ ଉପରେ କ୍ରୂର ଦଣ୍ଡ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଶୟନ ଚଟିଆରୁ ଏକ ଦର୍ଭା ଶୂଳ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ତାହା ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଲା, ପକ୍ଷୀକୁ ସମ୍ମୁଖ କଲା। ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦର୍ଭା ଶୂଳକୁ କାଉଁ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସେ ଶୂଳ ପକ୍ଷୀ ପଛରେ ଆକାଶ ମାନେ ଚାଲିଗଲା। ଏଭଳି ପଛାପଛି, ସେ କାଉଁ ନାନା ମାର୍ଗରେ ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚିଲା, ସହାୟତା ଖୋଜିଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ପିତା, ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ସମେତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲା; ସେ ତିନି ଲୋକ ଘୁଞ୍ଚି, ଶେଷେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଲା। ଯିଏ ଶରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ରାମ, ଏହି ପାପୀ କାଉଁକୁ ମଧ୍ୟ ଦୟା କରି ରକ୍ଷା କଲେ। ତେବେ ସେ କ୍ଳାନ୍ତ, ନିର୍ବଳ ଓ ଲୁଟିପଡ଼ିଥିବା କାଉଁ ସମ୍ମୁଖରେ ରାମ କହିଲେ, ‘ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର କ୍ଷମା ହେବା ଯାଉନଥିବା ଅସ୍ତ୍ର; କେଉଁଠି ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଲାଗିବା ଉଚିତ, ତାହା କହ।’ ତେବେ ଏହା କାଉଁର ଡାହାଣି ଆଖିରେ ଲାଗିଲା; ସେ ତାଙ୍କ ଡାହାଣି ଆଖି ଦେଇ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କଲା। ତା’ପରେ ସେ ରାମ ଓ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ନାୟକ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲା। ମୋ ପାଇଁ, କେବଳ ଏକ କାଉଁର ଅପରାଧରେ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥିଲା; ତେବେ ହେ ରାଜା, ମୋ ଉପରେ ଅପରାଧ କରିଥିବାକୁ କାହିଁକି ମାଫ କରିଦେଉଛ? ମୁଁ ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଦୟା ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ; ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ବଳଶାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ତୁମେ ସାମୁଦ୍ର ଗଭୀର ଅପାର, ଅଚଳ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗର ଭୂମିର ନାଥ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏପରି ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସ୍ଥିର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇ, ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁନାହଁତ? ସର୍ପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, କିମ୍ବା ମାରୁତ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବଳକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଶୂରବୀର ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କାହିଁକି ଧ୍ୱଂସ କରୁନାହଁତ? ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କିଛି କାରଣରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହଁତ କି? ଯଦି ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ, ବାୟୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ମୋତେ କାହିଁକି ଅନଦେଖା କରୁଛନ୍ତି? ନିଶ୍ଚିତ ମୋର କିଛି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅଛି; ନାହିଁଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଁଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ହୋଇ, ମୋତେ ଦେଖୁନାହଁନ୍ତି। ବୈଦେହୀଙ୍କ ଏହି ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଖିତ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାନର ନେତା ହନୁମାନ କହିଲେ, ‘ହେ ମାତା, ରାମ ତୁମ ଶୋକରେ ଲୀନ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଁ। ରାମ ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ବିପନ୍ନ। ଯେପରି ହେଉ, ଏବେ ତୁମେ ମିଳିଗଲେ; ଏହି ସମୟ ଦୁଃଖ କରିବାର ନୁହେଁ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଦେଖିବ। ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ। ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୂର ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତମାନେ କୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମକୁ ନିଜ ନଗରକୁ ଆଣିବେ, ହେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନବାଳା। କ’ଣ ବାର୍ତ୍ତା ମୁଁ ରାଘବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀବ କିମ୍ବା ବାନର ସେନାଙ୍କୁ ଦେଉ? ହନୁମାନ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୀତା ପୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘କୌଶଲ୍ୟା, ମହାନ ଚିତ୍ତବାନ୍, ସେଇ ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଜିଜ୍ଞାସା କରି ଶିର ନମାଇବା; ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମାଳା ଓ ଗହନାରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ବିଶାଳ ପୃଥିବୀର ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହ ଦେଉ। ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ସହ ବନବାସରେ ଯାଇଛନ୍ତି, ଅତୁଳ ସଉଖ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ। ସେ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଭାଇଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଚୌଡ଼ା କାନ୍ଧ, ବଳଶାଳୀ, ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପରି, ମୋତେ ମାତୃସ୍ନେହରେ ଲାଡ଼େ; ତଥାପି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ହରଣ ହେଉଥିଲି, ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯିଏ ବଢ଼ିଆ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଲ୍ପ କଥା କରନ୍ତି, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଏବଂ ମୋର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପରି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେହେତୁ ରାମଙ୍କୁ ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେ ଯେଉଁ କାମକୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ସେ ସୌର୍ୟରେ ପୂରଣ କରନ୍ତି।” ଏହିପରି ଭାବରେ, ସୀତା ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଭକ୍ତି, ଏବଂ ନିଷ୍ଠା ପ୍ରକାଶ କରି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ମନର ଗଭୀର କଥା ଖୋଲି କହିଥିଲେ।