ରାମ ଚରିତର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଂଶରେ, ଯେତେବେଳେ ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିଲେ, ସୀତାଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ କିଛି ହଳକା ହେଲା। ସେ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅଂଶୀ ହେଇ, ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚାନ୍ଦ ଯେମିତି ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥାଏ, ସେହିପରି ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଅଲୋକିକ ଚମକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅବସରରେ, ସୀତା, ଯାହାଙ୍କର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହନୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ବାନର, ତୁମ ଶବ୍ଦ ମଧୁର ମଧୁ ପରି, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ବିଷ ମିଶିଛି। କାରଣ ରାମ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମନସ୍କାମନା ନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଏତେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି। ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ବିପଦ—ମୃତ୍ୟୁ ମାନବକୁ ଦୂରେଇ ନେଇଯାଏ, ଦୃଢ଼ ଦୌର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଜଣେ ଦୁଃଖରେ ଆଖିଁ ଦେଇ ଆଉ ତାଙ୍କୁ ମଜବୁତ ଦୂର୍ବଳତାରେ ବାନ୍ଧି ଦିଏ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ହେ ବନରାଜ, ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜିତିପାରେ ନାହିଁ; ଦେଖ, ସଉମିତ୍ରି, ମୁଁ ଓ ରାମ—ତିନିଜଣେ ଅସହାୟ ଭାବରେ ବିପଦରେ ଅଳଜଡ଼ ହୋଇଯାଇଛୁ। କେମିତି ରାଘବ ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ? ଏକ ଭଙ୍ଗା ନୌକା ନେଇ କେଉଁଠି ଏକ ପ୍ରବଳ ସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇଯିବ? ରାକ୍ଷସମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ, ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଲଙ୍କା ଧ୍ଵଂସ ହେବା ପରେ, ମୋ ସ୍ୱାମୀ କେବେ ମୋତେ ଦେଖିପାରିବେ? ତାଙ୍କୁ ଏହି ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଆସିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କର; କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ଏତିକି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି। ଦଶମ ମାସ ଚାଲିଛି, ଦୁଇଟି ଅଧିକ ମାସ ବାକି ଅଛି, ହେ ବାନର, ଏହି ହେଉଛି ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସୀମା। ମୋ ଶ୍ୱଶୁର ଭାଇ ବିଭୀଷଣ ମୋ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି, ରାବଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ। ରାବଣ ମୋତେ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ସେ ସମୟର ଅଧୀନ। ହେ ବାନର, ବିଭୀଷଣଙ୍କର ବଡ଼ ଝିଅ କଳା ନାମକ, ତାଙ୍କର ମାଆଁ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ ମୋତେ ଏହି କଥା ଦେଖାଇଦେଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମିକ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଅବିନ୍ଧ୍ୟ, ସେ ଭଲ ଗୁଣ ଓ ବୟସରେ ବଡ଼, ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଚେତାବନି ଦେଇଥିଲେ—ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଧ୍ୱଂସ ଆସିବ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକ ଉପକାରୀ କଥା ମାନିଲେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆଶା କରେ, ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ; କାରଣ ମୋର ଅନ୍ତଃକରଣ ପବିତ୍ର ଓ ସେ ଅନେକ ଗୁଣର ଧାମ। ଉତ୍ସାହ, ସାହସ, ଶକ୍ତି, କୃପା, କୃତଜ୍ଞତା, ବୀରତା, ଓ ପ୍ରଭାବ—ସବୁ ରାଘବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ହେ ବାନର। ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଇଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ କିଏ ଶତ୍ରୁ ଭୟ କରିବ ନାହିଁ? ସେ ମହାପୁରୁଷ କେବେ ଦୁଃଖରେ ଅଶକ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ଯେପରି ପୁଲୋମଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି। ହେ ବାନର, ରାମ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ବୀର, ତାଙ୍କର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବେ। ଏପରି କହି, ସୀତା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ବିଷାଦରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ତେବେ, ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ କହିଲେ, “ମୋର କଥା ଶୁଣିଲେ ମାତ୍ର ରାଘବ ଦ୍ରୁତ ଏଠାକୁ ଏକ ବଡ଼ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନା ନେଇ ଆସିବେ। ନଥିଲେ, ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି; ମୋ ପিঠିରେ ବସ, ହେ ନିର୍ମଳା, ଏହି ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଚାଲନ୍ତୁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବି; ମୋର ଏତେ ଶକ୍ତି ଅଛି ଯେ, ଲଙ୍କା ସହ ରାବଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇ ନେଇଯିବି। ଆଜି ମୁଁ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଯେପରି ଅଗ୍ନି ହବିଷ୍ୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଦେବି। ଆଜି ହିଁ, ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବା; ସେପରି ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ। ତୁମେ ଦେଖିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ, ତୁମକୁ ଦେଖି ଉତ୍ସାହିତ, ଆଶ୍ରମରେ ବସି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି। ମୋ ପିଠିରେ ବସ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଅଲସ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ରୋହିଣୀ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ର ସହ କଥା ହେଉଥିବା ପରି ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ; ତୁମେ ମୋ ପିଠିରେ ବସି ତାରାମୟ ଆକାଶ ଓ ସମୁଦ୍ର ପାର କର। ଲଙ୍କାବାସୀ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ମଧ୍ୟ, ହେ ମହିଳା, ମୋର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି, ସେପରି ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନେଇଯିବି; ଦେଖ, ହେ ବୈଦେହୀ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି। ହେ ମୈଥିଲୀ, ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ମନସ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହନୁମାନ, ଏତେ ଦୂର ଯାତ୍ରାରେ କିପରି ମୋତେ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହାଁଛ? ଏହି ତୁମ ବାନର ସ୍ୱଭାବ; ତୁମ ଶରୀର ଏତେ ଛୋଟ, କିପରି ମୋତେ ଏଠାରୁ ମୋ ପତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯିବେ, ହେ ବାନରମୁଖ୍ୟ?” ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, ନୂତନ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅପମାନ କରାଯାଇଛି। ସେ ଭାବିଲେ, “ସୀତା ମୋର ଏହି ଏକାସ୍ଥିତି କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଚାହେଁଥିବା ରୂପ ଦେଖାଇବି।” ଏହିପରି ଭାବି, ବନରାଜ ହନୁମାନ, ଶତ୍ରୁଦଳନ, ସୀତାଙ୍କ ଆଶ୍ୱାସ ପାଇଁ, ଗାଛରୁ ଉଠି ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବଡ଼ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।