ହେ ଦେବୀ, ଏପରି ଭାବେ ମହାତ୍ମା ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଓ ଅନେକ ପୀଡିତ, ସଦା 'ସୀତା' ବୋଲି ଡାକି, ତୁମ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଉଦ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି । ରାମଙ୍କର ଏହି ମହିମା ଶୁଣି, ତୁମ ଦୁଃଖ କ୍ଷୟ ପାଇଲା, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ସାଥି ଦେଇଲ, ମେଘରେ ଆଶ୍ରିତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତୁମ ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା । ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା ସୀତା, ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ବନରାଜ, ତୁମର କଥା ଅମୃତ ସମ, କିନ୍ତୁ ସେଥିରେ ବିଷ ମିଶିଛି; କାରଣ ରାମଙ୍କ ମନେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ କଥା ନାହିଁ, ସେ ଦୁଃଖରେ ବିଲୀନ । ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ବିପଦ, ମୃତ୍ୟୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦୌଡି ନେଇଯାଏ, ଯେପରି ଦୂର୍ବଳ ଦେହକୁ ଦୃଢ଼ ଦୌରି ମନ୍ଦିରେ ନେଇଯାଏ । ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜିତି ପାରିବେ ନାହିଁ, ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଓ ରାମ— ଏମିତି ଅସହାୟ ହୋଇଛୁ । ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ଭଙ୍ଗା ନୌକାରେ ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରି, କିପରି ରାଘବ ଏଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇବେ? ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଲଙ୍କାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, କେବେ ମୋ ବର ମୋତେ ଦେଖିବେ? ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ— 'ଏହି ବର୍ଷ ସମାପ୍ତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଦୃତ ଆସନ୍ତୁ', କାରଣ ଏ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ପ୍ରାଣ ରହିଛି । ଦଶମ ମାସ ଚାଲିଛି; ଦୁଇ ମାସ ବାକି ଅଛି, ଏହା ହେଉଛି ସେଇ କ୍ରୂର ରାବଣ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ । ମୋର ଭାଉଜ ଭିଭୀଷଣ, ମୋ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ବହୁବାର ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି । ରାବଣ ମୋତେ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ସେ କାଳର ଅଧୀନ । ହେ ବନରାଜ, ଭିଭୀଷଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନବତୀ ଝିଅ ନାମ କଳା, ତାଙ୍କ ମାଆ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ମୋତେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ । ଏଠି ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ନାମକ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ । ସେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂହାର ହେବ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ତାଙ୍କ ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ । ହେ ବନରାଜ, ମୁଁ ଆଶା କରେ ଯେ ମୋ ବର ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ; କାରଣ ମୋର ମନ ନିର୍ମଳ ଓ ସେ ଅନେକ ଗୁଣର ଧାମ । ଉତ୍ସାହ, ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଦୟା, କୃତଜ୍ଞତା, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତି— ଏସବୁ ରାଘବଙ୍କରେ ଅଛି, ହେ ବନରାଜ । ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ଚାରିହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନା ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ— ଏମିତି ବୀରଙ୍କୁ କିଏ ଭୟ କରିବ ନାହିଁ? ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ସମ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ମହିମାକୁ ଜାଣେ, ଯେପରି ପୁଲୋମଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିନ୍ହେ । ହେ ବନରାଜ, ରାମ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ବୀର, ତାଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବେ । ଏପରି କହି, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟଥିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ଅଶୁନ୍ନ ମୁହଁ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ହନୁମାନ କହିଲେ— "ମୋର କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ରାଘବ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଏକ ବିଶାଳ ବନର ସେନା ଓ ଭାଲୁମାନେ ସହିତ ଆସିବେ । କିମ୍ବା ଆଜି ମୁଁ ଏଠାରୁ ତୁମକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦେବି; ମୋର ପିଠ ଉପରେ ବସ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷେ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ।" "ତୁମକୁ ମୋ ପିଠ ଉପରେ ବସାଇ, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଇ ନେଇଯିବି; ମୋର ଶକ୍ତି ଏପରି ଯେ ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଓ ରାବଣକୁ ସହ ଉଠାଇ ନେଇପାରିବି । ଆଜି, ହେ ମୈଥିଲୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେବି, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ହବିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚାଏ ।" "ଆଜି ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଉଦ୍ଦତ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବ; ସେ ଦୈତ୍ୟନାଶକ ଭାବେ ଉଦ୍ୟତ ବିଷ୍ଣୁ ପରି । ତୁମେ ଦେଖିବ, ମହାବଳୀ ରାମ ତୁମେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ, ଆଶ୍ରମରେ ବସିଥିବା, ପର୍ବତର ଶିଖରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯିବେ ।" "ମୋ ପିଠ ଉପରେ ବସ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ; ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯେପରି ଏକତ୍ରିତ, ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇବ । ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ର ସହ କଥା ହେଉଛି, ତୁମେ ମୋ ପିଠ ଉପରେ ବସି ତାରାମୟ ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଇ ଯିବ ।" "ଲଙ୍କାରେ ଅଛିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ମୋର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଛି, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି; ହେ ବୈଦେହୀ, ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନେଇଯିବି ।" ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ସର୍ବଦେହେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— "ହେ ବନରାଜ, ଏତେ ଦୂର ମୋତେ କିପରି ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହି ବନର ସ୍ୱଭାବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ ।" "ତୁମେ ଏତେ ଛୋଟ ଦେହରେ, କିପରି ମୋତେ ଏଠାରୁ ମୋ ପତି, ନରପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ହେ ବନରାଜ!" ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଭାବିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱରୂପ କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱଇଚ୍ଛିତ ରୂପ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖେଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ହନୁମାନ ତାଙ୍କ ସ୍ୱ-ରୂପ ପ୍ରକାଶ କରି, ଗଛରୁ ଉଠି, ଦେହ ବୃଦ୍ଧି କରିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କରାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଲା । ଏବେ ସେ ମହାବଳୀ ବନରାଜ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼, ତାମ୍ରବଦନ, ହୀରା ପରି ଦାନ୍ତ ଓ ନଖ ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବା, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ—...