ସୀତା ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—ମୁଁ ଆଶା କରେ, ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେବେ। ମୁଁ ଆଶା କରେ, ରାମଙ୍କ ସୁନା ରଙ୍ଗରୁ ମଣ୍ଡିତ ମୁହଁ, ଯାହା ପଦ୍ମ ସୁଗନ୍ଧିରେ ଭରିଥାଏ, ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ହେବ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜଳ ଶୁଷ୍କ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପଦ୍ମ ମୁଝିଯାଏ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋତେ ପଦଯାତ୍ରୀ ନାରୀ ଭାବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଭୟ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିନଥିଲେ; ଏବେ ମୁଁ ଆଶା କରେ, ସେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଧୈର୍ୟ ଧରିଥିବେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମା, ବାପା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମୋଠାରୁ ପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ସମାନ ନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ଏପରି ଗମ୍ଭୀର କଥା ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହି, ସୀତା ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ମଧୁର ଅଭିପ୍ରାୟ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ ଓ ନିଜର ଶବ୍ଦ ଶେଷ କରି, ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଶାଜନକ କଥା ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ ଦୁଇହାତ ମିଶାଇ ମାଥାକୁ ଲଗାଇ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—"ରାମ, ଲୋଟସ ନୟନୀ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଛ କି ନାହିଁ, ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ନିଏଇ ଯିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି। ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀକୁ ନେଇଯିବେ, ସେପରି ରାମ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ମୋ କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ରାଘବ ବନର ଅନେକ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ। ବରୁଣଙ୍କ ଅଚଳ ନିବାସକୁ ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଆବୃତ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଲଙ୍କାକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ କରିଦେବେ। ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମହା ଅସୁରମାନେ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେଇଥିବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବେ। ହେ ମହିଳେ, ତୁମେ ନ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମ ସାନ୍ତ୍ୱନା ନାପାଇ ଅଶାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହାତୀ ଅଶାନ୍ତ ଥାଏ। ମନ୍ଦର, ତୁମର ମୂଳ ଓ ଫଳ, ମାଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ମେରୁ, ଦର୍ଦୁର ପର୍ବତ ଉପରେ ମୁଁ ଶପଥ କରେ— ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବ ରାମଙ୍କ ମୁଖ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ନୟନ, ବିମ୍ବା ଫଳ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ ଓଠ, ଚମତ୍କାର କୁଣ୍ଡଳ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଶୀଘ୍ର ହେ, ଓ ବୈଦେହୀ, ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ମହାନ ନାଗ ଶିରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବ। ରାଘବ ମାଂସ ଖାନ୍ତିନାହାନ୍ତି, ମଦ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତିନାହାନ୍ତି; ସେ ସଦା ପଞ୍ଚମ ଭାଗରେ ଶୁଦ୍ଧ ଅରଣ୍ୟ ଆହାର ହିଁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ରାଘବ ମକ୍ଷି, ମାଛି, କୀଟ, ସରିସୃପ ଦୂର କରନ୍ତିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ସେ ନିତ୍ୟ ତୁମେ ଉପରେ ମନୋନିବେଶ କରିଛନ୍ତି। ରାମ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥିତ; ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତିନାହାନ୍ତି, କାରଣ ଲାଲସା ତାଙ୍କୁ ଆବେଶ କରିଛି। ରାମ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଅନିଦ୍ର, ଏବଂ ଶୁଅଥିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସୀତା' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜାଗିଯାନ୍ତି। ଫଳ, ଫୁଲ କିମ୍ବା ଯାହା କିଛି ନାରୀମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦେଖିଲେ ସେ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ବାସ ଛାଡ଼ି, 'ହା, ପ୍ରିୟା' ବୋଲି ତୁମକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏପରି, ହେ ଦେବୀ, ମହାତ୍ମା ପ୍ରଭୁ ରାମ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସଦା ଦୁଃଖିତ ଓ ସଦା 'ସୀତା' ବୋଲି ଡାକୁଛନ୍ତି, ସବୁ ପ୍ରୟାସ କେବଳ ତୁମ ପାଇଁ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶମିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀ ହୋଇ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ଦୀପ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ କଲେ। ଏଠି ଏକତ୍ରିସ ଶ୍ଲୋକ ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଥିବା ସୀତା, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ବାନର, ତୁମର କଥା ଅମୃତ ସମ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ବିଷ ମିଶିଛି; କାରଣ ରାମ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଲିନ। ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଯେପରି ହେଉ, ମୃତ୍ୟୁ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦୌର୍ବଳ୍ୟର ଦୂତି ପରି ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଏ। ନିଶ୍ଚୟ, ନିୟତିକୁ କେହି ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଓ ରାମ କିପରି ବିପଦରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛୁ। ରାଘବ ଏହି ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ରର ପାରେ କେମିତି ପହଁଚିବେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନୌକାରେ ପାର ହେଉଥିବା ଲୋକ ଭଳି? ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ ହେବେ, ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଲଙ୍କା ଧ୍ଵଂସ ହେବ, ସେତେବେଳେ କେବେ ମୋ ଭାର୍ୟ ମୋତେ ଦେଖିବେ? ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି 'ଶୀଘ୍ର କର' ବୋଲି କହିବା ଦରକାର; କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ତାପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି। ଦଶମ ମାସ ଚାଲିଯାଇଛି, ଦୁଇ ମାସ ବାକି ଅଛି, ବାନର, ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ। ମୋ ଦେବର ବିଭୀଷଣ ମୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ରାବଣଙ୍କୁ ବୁଝାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନାହାନ୍ତି। ରାବଣ ମୋତେ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହେନାହାନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିଆସୁଛି, ସେ କାଳର ଅଧୀନ। ହେ ବାନର, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା କଳା ନାମକ, ତାଙ୍କ ମାଆ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ଏହି କଥା ମୋତେ ନିଜେ କହିଛନ୍ତି। ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ରାକ୍ଷସ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ଅବିନ୍ଧ୍ୟ, ଯିଏ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସେ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେବା ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାବଣ ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣିନାହାନ୍ତି। ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆଶା କରେ ମୋର ପତି ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ; କାରଣ ମୋର ଅନ୍ତଃକରଣ ପବିତ୍ର, ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗୁଣ ଅଛି। ଉତ୍ସାହ, ଧୈର୍ୟ, ଶକ୍ତି, କରୁଣା, କୃତଜ୍ଞତା, ପରାକ୍ରମ ଓ ବଳ—ଏସବୁ ରାଘବଙ୍କରେ ଅଛି, ବାନର। ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ଚାରିହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଭାଇ ବିନା ଘାତ କଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ କିଏ ଭୟଭୀତ ହେବ ନାହିଁ? ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଃଖ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଛି, ଯେପରି ପୁଲୋମଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିନିଛନ୍ତି।