ସୀତା ଦେବୀ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଆଶା ଏବଂ କ୍ଷୁବ୍ଧ ମନେ ବନ୍ଦର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଆଶା ଯେ, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦର ସ୍ରୋତ ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଶ୍ଚୟ ଶସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ରାକ୍ଷସମାନୋଁକୁ ବିନାଶ କରିବେ। ଏହି ଆଶା ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଶୀଘ୍ର ରାମ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ୍ଦ ହେବାକୁ ଦେଖିବି। ମୋ ଆଶା ଯେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧି ତାଙ୍କର ମୁହଁ ମୋ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରହିବ, ଧୂପରେ ଜଳଶୂନ୍ୟ ପଦ୍ମ ଭଳି ଶୋକରେ କ୍ଷୟ ପାଇବ ନାହିଁ। ଧର୍ମର ନିମିତ୍ତେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ମତେ ପଦଚାରିଣୀ ନାରୀ ଭାବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ନେଇଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କରେ ଭୟ କିମ୍ବା ଶୋକ ଥିଲା ନାହିଁ, ଏବେ ସେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଧୃତି ଧରନ୍ତୁ—ମୋ ଏହି ଆଶା। ମୋ ପ୍ରିୟତମ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମା, ବାପା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ମୋତେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସୁବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ରହିବି।” ଏପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ସୀତା ଦେବୀ ମକର୍ଦ୍ଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ମଧୁର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରି ନିରବ ହେଲେ, ପୁନଃ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆଶାଭରା କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରବଳ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ହନୁମାନ୍ ହାତ ଜୋଡି ମାଥାକୁ ଲଗାଇ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ଏଠାରେ ତୁମେ ଅଛ କି ନାହିଁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଶଚୀଙ୍କୁ ଆଣିଥାନ୍ତି, ସେପରି ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣି ନେଉନାହାନ୍ତି। ମୋ ମେସେଜ୍ ପହଞ୍ଚିଲେ ସାଥିଁ ସେ ବନରାଜ ଓ ଭାଲୁମାନେ ସହ ଏଠାକୁ ବିପୁଳ ସେନା ନେଇ ଆସିବେ। ବରୁଣଙ୍କ ଅଚଳ ନିବାସକୁ ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ଅବରୋଧ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଲଙ୍କାକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ କରିଦେବେ। ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ, ଦେବତା କିମ୍ବା ମହାଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନୋଁକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ୍ଦ କରିଦେବେ। ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନ ଦେଖି ଶୋକରେ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୱଳିତ ରାମ ଶାନ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି, ସିଂହରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହାତୀ ଭଳି ଅସ୍ଥିର। ମନ୍ଦର, ତୁମ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ମଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ମେରୁ ଓ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ପରି ଶପଥ ଦେଉଛି—ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବ, ଯାହାର ନୟନ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ବିମ୍ବା ଫଳ ସମାନ ମଧୁର ଓଠ, ମନୋହର କୁଣ୍ଡଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ମହାନାଗ ଶିଖରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସେପରି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବ। ରାଘବ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ମଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ପଞ୍ଚମ ଭାଗ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଭୋଜନ ଖାଆନ୍ତି। ରାଘବ ନିଜ ଦେହରୁ ମାକି, ମଛରା, କୀଟ, ସରୀସୃପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମନସାପ୍ରାଣେ ତୁମୋଁପରି ଲଗ୍ନ। ରାମ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ; ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଲାଲସାରେ ବିଭୋର। ରାମ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ନିଦ୍ରାହୀନ; ନିଦ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଉଠି ‘ସୀତା’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ସେ ଯେତେବେଳେ ଫଳ, ଫୁଲ କିମ୍ବା ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କିଛି ଦେଖନ୍ତି, ‘ହା ମୋ ପ୍ରିୟା!’ ବୋଲି ଦୀର୍ଘନିଶ୍ବାସ ଛାଡ଼ି, ତୁମୋଁକୁ କଥା କହନ୍ତି। ଏଭଳି, ଦେବୀ, ମହାତ୍ମା ରାଜକୁମାର ନିଜ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ସଦା ଦୁଃଖିତ, ‘ସୀତା’ ବୋଲି ନିରନ୍ତର ଡାକୁଛନ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ରାମ ପ୍ରଶଂସାରେ ସୀତାଙ୍କ ଶୋକ ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ତିନି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସାମିଲ ହେଲେ, ଶରଦ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରୀ ଭଳି ମୁହଁ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଏଠାରେ ସପ୍ତତ୍ରିଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖୀ ସୀତା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଭରା ଶବ୍ଦରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବନ୍ଦର, ତୁମ କଥା ଅମୃତ ଭଳି ମଧୁର, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ବିଷ ମିଶିଛି; କାରଣ ରାମ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଲିନ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ବିପଦ୍—ଯେଉଁଠାରେ ଥାଉ, ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ଦୃଢ଼ ଦୃତୀରେ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଏ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜୟ କରିପାରେ ନାହିଁ, ମହାକପି, ଦେଖ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଓ ରାମ—ତିନି ଜଣ ଅଭାଗ୍ୟରେ ହେଉଛୁ। ଏ ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ରର ଭଙ୍ଗା ନୌକାରେ ପାର ହେଉଥିବା ଲୋକ ଭଳି, କିପରି ରାଘବ ଏହି ଦୁଃଖର ପାର ହେବେ? ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ୍ଦ ହେବେ, ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଲଙ୍କା ବିନାଶ ହେବ, ସେତେବେଳେ ମୋ ପତି କେବେ ମୋତେ ଦେଖିବେ? ଏହି ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ‘ଶୀଘ୍ର କର’ ବୋଲି କହିବା ଦରକାର; କାରଣ ଏହି ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଜୀବନ ଅଛି। ଦଶମ ମାସ ପୂରା ହେଉଛି, ଦୁଇ ମାସ ବାକି ଅଛି, ବନ୍ଦର, ଏହା ହେଉଛି ସେଇ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ। ମୋ ଭାଉଣୀ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ଝିଅ କଳା, ତାଙ୍କ ମାଆ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପ୍ରଶଂସିତ ରାକ୍ଷସ ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ସେ ରାକ୍ଷସମାନୋଁକୁ ତାଲିମ ଦେଇ, ରାମଙ୍କ ହାତରେ ବିନାଶର ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଉପକାରୀ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ। ବନ୍ଦର, ଆଶା କରୁଛି ମୋ ପତି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପହଞ୍ଚିବେ; କାରଣ ମୋର ଅନ୍ତର ପବିତ୍ର ଓ ସେ ଅନେକ ଗୁଣର ଧାମ। ଉତ୍ସାହ, ଧୃତି, ଶକ୍ତି, କୃପା, କୃତଜ୍ଞତା, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ବଳ—ଏସବୁ ରାଘବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ବନ୍ଦର। ଯିଏ ଜନସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିନା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ କିଏ ଶତ୍ରୁ ଭୟ କରିବ ନାହିଁ? ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିପଦ ସହ ତୁଳନୀୟ ନୁହଁନ୍ତି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଜାଣେ, ଯେପରି ପୁଲୋମଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।