ସୀତା ଦେବୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆଶା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କହିଲେ— “ମୁଁ ଆଶା କରେ ଯେ, ରାମ ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଭ୍ରମିତ ନୁହଁନ୍ତି, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ହରାଇନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଆଶା କରେ, ରାଜପୁତ୍ର ଏକ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନିଷ୍ପାଦନ କରୁଛନ୍ତି। ବିପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ମିଳନସାର ଓ ବିଜୟ ପ୍ରତି ଉତ୍ସୁକ ରାମ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୁଁ ଆଶା କରେ। ମୁଁ ଆଶା କରେ ଯେ, ସେ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ସତ୍ପାଥି ମିତ୍ର ଲାଭ କରୁଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଆସି ମିଶୁଛନ୍ତି; ମିତ୍ରମାନେ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସଂଗୀ ସେଠି ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ରାଜପୁତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାନବୀୟ ପ୍ରୟାସ ଓ ଭାଗ୍ୟ—ଦୁଇଟି ଉପରେ ଭରସା କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୁଁ ଆଶା କରେ। ମୋ ନିର୍ବାସନ ପାଇଁ ରାଘବଙ୍କ ମୋପ୍ରତି ସ୍ନେହ କମିଯାଇନାହିଁ କି? ମୁଁ ଆଶା କରେ ଯେ, ରାଘବ ଏହି ବିପଦରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ। ସେ ସଦା ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଦୁଃଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି; ଏ ଦୁଃଖ ଦେଖି ସେ ମନୋବଳ ହରାଇନାହାନ୍ତି କି? କୌସଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସୁସମ୍ବାଦ ମିଳୁଥିବା ଆଶା କରେ। ମୋ ପାଇଁ ରାଘବ ଶୋକରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇନାହାନ୍ତି କି? ତାଙ୍କ ମନ କୌଣସି ଅନ୍ୟଥା ନୁହଁ, ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ ଆଶା କରେ। ଭାଇପ୍ରତି ପ୍ରେମୀ ଭରତ କି ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ସେନା ପଠାଇବେ? ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସୁରୋଇ ବନରା ସେନା ସହ ମୋ ପାଇଁ ଆସିବେ କି? ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ କରିବେ କି? ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବି ଯେ, ରାମ ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଉଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ସୁନା ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧ ମୁହଁ ମୋ ଦୁଃଖରେ ମୁଲାଇଯିବ ନାହିଁ କି? ଧର୍ମ ପାଇଁ ସେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୋତେ ପଦାଚାରିଣୀ ଭାବେ ବନକୁ ନେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଭୟ କିମ୍ବା ଶୋକ ଆସିନଥିଲା; ଏବେ ସେ ମନରେ ଧୈର୍ୟ ରଖୁଛନ୍ତି କି? ମୋ ଛଡ଼ା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମା, ବାପା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରିୟ ନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏଭଳି ଭାରସାମୟ ମଧୁର କଥା ରାଜନ୍ୟ ବନରାଜଙ୍କୁ କହି, ସୀତା ମୌନ ହେଲେ, ପୁଣି ରାମଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ। ହନୁମାନ, ଶୂରବୀର, ସୀତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହାତ ମୁଡିରେ ଧରି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— “ରାମ ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ, ଏହି କଥା ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଶଚୀଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ, ସେପରି ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଯିବେ ନାହିଁ। ମୋ କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ରାଘବ ବନରାଜ ଓ ଭଲୁଆମାନେ ସହ ବିପୁଳ ସେନା ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଆସିବେ। ବାରୁଣଙ୍କ ଅଚଳ ନିବାସକୁ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଅବରୋଧ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଲଙ୍କାକୁ ରାକ୍ଷସଶୂନ୍ୟ କରିଦେବେ। ମୃତ୍ୟୁ, ଦେବତା, ବଡ଼ ଅସୁର ଯଦି ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଥିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରିଦେବେ। ସଦ୍ବିଳାସିନୀ, ତୁମକୁ ଦେଖିନପାଇଁ ଶୋକରେ ରାମ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହାଥୀପରି ଅସ୍ଥିର। ମନ୍ଦରା, ତୁମ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ମଲୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ମେରୁ, ଦର୍ଦୁର ପରି ମହାପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମୁଁ ଶପଥ କରେ— ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବ ରାମଙ୍କ ମୁହଁ, ଚମତ୍କାର ଆଖି, ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଓଠ, ଶୋଭାମାନ ଖଣ୍ଡାଲି, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଦିତ। ଶୀଘ୍ର, ଓ ବୈଦେହୀ, ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ମହାନାଗ ଶିରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବ। ରାଘବ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ସଦା ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଖାଦ୍ୟରେ, ପଞ୍ଚମ ଅଂଶକୁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ରାଘବ ମୋଡ଼, ମାଛି, କୀଟ, ସର୍ପମାନେ ଦେହରେ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମନୋମନେ ସଦା ତୁମେ ପ୍ରତି ଲଗ୍ନ। ରାମ ସଦା ଧ୍ୟାନରତ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ; ତୁମକୁ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ଆଶାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଦା ଅନିଦ୍ର; ସେ ଶୁଏଲେ ମଧ୍ୟ ‘ସୀତା’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜାଗିଯାନ୍ତି। ଫଳ, ଫୁଲ କିମ୍ବା ଯାହାକି ନାରୀମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦେଖିଲେ ସେ ଦୀର୍ଘନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ‘ହା, ପ୍ରିୟା’ ବୋଲି ତୁମକୁ କଥା କହନ୍ତି। ଏପରି, ମହାତ୍ମା ରାଜପୁତ୍ର ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ, ସଦା ପୀଡିତ, ସଦା ‘ସୀତା’ ବୋଲି ଡାକୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ରାମଙ୍କ ଗୁଣସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ ଦୂରିତ ହେଲା, ରାମଙ୍କ ଶୋକରେ ଅଂଶିଦାର ହେଲେ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଏଠାରେ ସତ୍ତତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉ। ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା ସୀତା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ବନରାଜ, ତୁମ କଥା ଅମୃତ ସହ ବିଷ ମିଶିଥିବା ପରି; କାରଣ ରାମ ଅନ୍ୟମନସ୍କ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଅବସ୍ଥିତ। ବିପୁଳ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ବିପତ୍ତି—ଯେଉଁଠି ଯାଉ, ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ଦୃଢ଼ ରଶିରେ ବାନ୍ଧି ନେଇଯାଏ। ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟକୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଦେଖ, ସୌମିତ୍ରି, ମୁଁ ଓ ରାମ କିପରି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧାରିତ। ଏ ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ର ବାହାରିବାକୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନୌକାରେ ପାରି ଦେଉଥିବା ଲୋକ ପରି, ରାଘବ କେମିତି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ? ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ଲଙ୍କା ଧ୍ୱଂସ କରି, ମୋ ସ୍୵ାମୀ କେବେ ମୋତେ ଦେଖିବେ? ଏହି ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କର, କାରଣ ମୋର ଜୀବନ ତାଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ଅଛି।” ଏଭଳି ଭାବେ, ସୀତା ଦେବୀ ନିଜ ଆଶା, ଦୁଃଖ ଓ ଭାବନା ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଓଡ଼ାଇଲେ, ଓ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଭରସା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପ୍ରକାଶ କଲେ।