ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଆମେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରମାନେ, ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ତଲାଶ କରୁଥିଲୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ, ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ପ୍ରବଳ ବାନର, ବାନରମାନଙ୍କ ଏକ ତୃତୀୟ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଆମେ ହାରାଇଯାଇ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ଅନେକ ଦିନ ଓ ରାତି ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡରେ କାଟିଲୁ। କାମ କରିବାରେ ନିରାଶ ହୋଇ, ସମୟ ବିତିଯାଉଥିବାରୁ ଏବଂ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଭୟରେ, ଆମେ ପ୍ରାଣ ଦେଇବାକୁ ମନେ କଲୁ। ପାହାଡ ଏବଂ ନଦୀ ଉତ୍ସ ତଲାଶ କରି, ତୁମର କିଛି ଚିହ୍ନ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ରାଣୀ, ତେଣୁ ଆମେ ପ୍ରାଣ ଦେଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲୁ। ପାହାଡର ଶିଖରରେ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ ସହିତ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ। ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଦ ତୁମ ହାରାଇଯିବା ଓ ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ଗଭୀର ଶୋକ କଲେ। ଆମ ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲା ଯେ, ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଉପବାସରେ ପ୍ରାଣ ଦେଇବା; ଏହି ନିରାଶା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଅଭିଲାଷା ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଆମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରବଳ ପକ୍ଷୀ, ସମ୍ପାତି ନାମର ବୀର ଗୃଧ୍ର ରାଜା ଏବଂ ଗୃଧ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଭାଇ, ଆସିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ପଚାରିଲେ—‘ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ କିଏ ମାରିଦେଲେ, କେଉଁଠି ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା?’ ସେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ବାନରମାନେ, ମୋତେ କହ।’ ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ଜନସ୍ଥାନର ମହା ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏକଥା କହିଲେ। ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେମନଙ୍କ ହାତରେ ହେବା, ସମ୍ପାତି କୁ ବିଶେଷ ଦୁଃଖ ଦେଲା। ସମ୍ପାତି ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଅବାସରେ ବସିଥିବାବେଳେ ତୁମ ସହ କଥା କହିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସମ୍ପାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡରୁ ଉଠି, ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଆସିଲେ। କିନ୍ତୁ, ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ସମସ୍ତେ ପୁଣି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ, ବାନର ସେନାକୁ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଉଡ଼ି ଲଂକାକୁ ଯାଇଲି। ରାତିରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା ଲଂକାକୁ ଏଢ଼ିଲି। ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି; ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ କହିଦେଲି। ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଆସିଛି, ରାମ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରୟାସ କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ; ତୁମ ପତି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନର ଧାରୀ, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ; ସେ ତୁମ ପତିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଅନୁସ୍ଥିତ। ମୁଁ ଏକା ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ; ମୁଁ ଏଠାରେ ଯେପରି ଚାହିଁ, ସେପରି ଆଗ୍ରହ କରି ଘୁରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରି, ତୁମ ପଥ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ଦୁଃଖରେ ଲିନ ବାନର ସେନାକୁ ମିଳିଲି। ମୁଁ ତୁମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବି, କାରଣ ମୋତେ ତୁମକୁ ଖୋଜିବା ଆଜ୍ଞା ମିଳିଛି; ଭାଗ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କ୍ରମଣ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଖ୍ୟାତି ଲଭିବି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାରେ; ଶୀଘ୍ର ରାଘବ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ। ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର-ସ୍ବଜନଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରି, ରାଘବ ତୁମକୁ ନେଇଯିବେ, ମୈଥିଳୀ। ଏକ ପାହାଡ ଅଛି, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମରେ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରୁ ବାନର କେସରୀ, ମୋ ପିତା, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡକୁ ଗଲେ; ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ନଦୀପତିଙ୍କ ତୀରରେ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କଲେ। ମୈଥିଳୀ, ସେଠାରେ ବାୟୁର ଦ୍ୱାରା ମୋର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା; ମୁଁ ମୋ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହନୁମାନ ଭାବେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମୁଁ ତୁମ ପତିଙ୍କ ଗୁଣ କହିଛି, ଯେଉଁଠି ତୁମର ବିଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମିବ; ଶୀଘ୍ର ରାଘବ ତୁମକୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯିବେ। ଏପରି, ଦୁଃଖରେ ଶିର୍ଣ୍ଣିତ ସୀତା, ଏହି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କଥା ଶୁଣି ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦୂତ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲେ। ଜାନକୀ, ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର ହୋଇ, ଖୁସିର ଅଶ୍ରୁ ତାଙ୍କ ଚକୁରୁ ପଡ଼ିଲା, ତାଙ୍କ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ପାଲକ ଅପ୍ରମାଣ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଚାନ୍ଦି ଓ ଧଳା ଚକୁ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ରାହୁଙ୍କ ଦଖଲରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଆଲୋକିତ ହେଲା। ସୀତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବାନର ହନୁମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ ଏହି ଅନ୍ୟ କିଏ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ; ତାପରେ ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଠି ସୀତା ଦେଖିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭିଲେ। ‘ମୈଥିଳୀ, ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଇଛି; ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଉ, ମୁଁ କଣ କରିବି, କିମ୍ବା ତୁମେ କେମିତି ଚାହୁଁଛ?’ ଶମ୍ଭୁସଦନରେ ମହା ବାନର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେମନ ନିହତ ହେଲା, ମହା ଋଷିଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ; ତାପରେ, ମୈଥିଳୀ, ମୁଁ ବାୟୁପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ବାନର ଭାବେ ଜନ୍ମିଛି। ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି ରାମାୟଣର ଛତ୍ତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏବଂ ପୁନି, ପ୍ରବଳ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ତୁମ ନିଶ୍ଚିନ୍ତତା ପାଇଁ ଆଦର ଭରା କଥା କହିଲେ। ତୁମ ଆଶ୍ୱସନ ପାଇଁ, ଏହି ବସ୍ତୁ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆଣି ଦିଆଯାଇଛି; ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଉ, ଭଲ ହେଉ, ତୁମ ଦୁଃଖର ଫଳ ଏବେ କମିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଦେଖି, ଜାନକୀ ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ତାଙ୍କ ପତି ନିଜେ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଚାନ୍ଦି ଓ ଧଳା ଚକୁ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ରାହୁଙ୍କ ଦଖଲରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା।