ଓ ରାମ, ଆକାଶରୁ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ତରିଲେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅବତରିଲେ। ଏହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା, ଯାହାକୁ ଅତି କଷ୍ଟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ତାଙ୍କର ପଥ ବିଚାର କରିଲେ। ମୁଁ ଶିବଙ୍କୁ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଧାରାକୁ ଧରି ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲି; ତାଙ୍କର ଅହଂକାରକୁ ଚିହ୍ନି, ଭଗବାନ ହରା ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ ଅବତରିଲେ। ଶିବଙ୍କ ଜଟାର ଗୁହା, ଯାହା ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ତାହାରେ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଜଟାର ଗୁଡିକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାର ପଥ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ବର୍ଷର ପର୍ଷର ଘୂରି ଫିରିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ଵୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ସେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ରାମ। ତାପରେ ହରା ଗଙ୍ଗାକୁ ବିନ୍ଦୁସରସ ହ୍ରଦ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ସାତଟି ଧାରା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ହ୍ଲାଦିନୀ, ପାବନୀ, ନଳିନୀ—ଏହି ତିନି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଲା। ସୁଚକ୍ଷୁ, ସୀତା ଓ ସିନ୍ଧୁ—ଏହି ତିନି ଶୁଭ ଧାରା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହିଲା। ସପ୍ତମ ଧାରା ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥକୁ ଅନୁସରଣ କଲା; ଭାଗୀରଥ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ପ୍ରବଳ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଥମେ ଯାଉଥିଲେ, ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ଆକାଶରୁ, ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ, ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ। ଏଠାରେ ଜଳ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ବହିଲା, ମାଛ, କଉଁଠି ଓ ଡଲଫିନ ଦଳ ଏଠାରେ ଥିଲେ। ଏହି ଜଳ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା, ପୃଥିବୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା; ଦେବ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧ ମଣ୍ଡଳ ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିବାକୁ ଦେଖି, ଉଡ଼ୁଥିବା ନଗର, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ; ଏହି ଚମତ୍କାର ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଦେବମଣ୍ଡଳ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକଠା ହେଲେ; ଉଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ତେଜମାନ ହେଲା। ଆକାଶ ମେଘରେ ଭରି ଥିଲା, ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଡଲଫିନ, ନାଗ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ମାଛ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଆକାଶ ଅଜସ୍ର ଝିଅଁ ଧାରାରେ ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ମାଳିକା ହଁସ ଦଳରେ ଶରତ ମେଘ ପରି ଆକାଶ ଢାକି ଗଲା; ଗଙ୍ଗା କେବେ ତ୍ୱରିତ, କେବେ ବାକା, କେବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବହିଲା। କେବେ ତାଳ ଉପରେ ବହି, କେବେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା; କେବେ ଜଳ ଜଳକୁ ଆଘାତ କଲା। ପୁଣିପୁଣି ଉପରକୁ ଉଠିଲା, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା; ଶଙ୍କରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଲା। ଏହି ଜଳ ଶୁଭ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା; ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଜଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଏହି ଜଳକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପତିତ ହୋଇଥିଲେ, ଶାପରେ ତଳେ ଆସିଥିଲେ— ସେମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପ ଧୋଇଯାଇ, ଶୁଭ୍ରତା ଲାଭ କଲେ। ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଲୋକକୁ ଆପଣି ଲାଭ କଲେ; ଲୋକମାନେ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଜଳରେ ଖୁସି ହେଲେ। ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲେ; ଭାଗୀରଥ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ମହାରାଜ ଆଗେ ଯାଉଥିଲେ, ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ— ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ନର, ମହାନାଗ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଓ ରାମ, ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଜଳରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଯେଉଁଠି ଭାଗୀରଥ ଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗା ବହିଲେ। ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକାରୀ ନଦୀ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ତାପରେ, ଜହ୍ନୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ, ଚମତ୍କାର କର୍ମକାରୀ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଗଙ୍ଗା ବଢ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଦେଖି, ଜହ୍ନୁ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଓ ରାଘବ। ସେ ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ପିଇ ଦେଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ କାମ; ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷିମାନେ ଏହି କାମ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ଜହ୍ନୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାକୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବିନୟ କଲେ। ଖୁସି ହୋଇ, ଚମତ୍କାର ଜହ୍ନୁ ତାଙ୍କ କାନରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଜହ୍ନୁ ଦୁହିତା ଭାବେ ଜାହ୍ନବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଗଙ୍ଗା ପୁଣି ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭାଗୀରଥଙ୍କ କାମ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ; ଭାଗୀରଥ, ରାଜା ଋଷି, ଗଙ୍ଗାକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ନେଇଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଠି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ; ଏହି ଉତ୍ତମ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କର ପାପ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲେ, ଓ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଉଁ ପରେ ଚଉଁତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ହେବ। ତାପରେ ରାଜା, ଗଙ୍ଗାର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଭସ୍ମ ହୋଇଥିବା ପୂର୍ବଜମାନେ ଅଛିଥିବା ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଭସ୍ମ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ବିଲିନ ହେବା ସମୟରେ, ରାମ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ବ୍ରହ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।