ସୀତାମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ହନୁମାନ୍ କହିଲେ—“ମହାବଳୀ ବାଲୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏକ ନାରୀଙ୍କ କାରଣରୁ ରାଜ୍ୟଚ୍ୟୁତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ହାରାଇଯିବାର ଶୋକରେ ଶ୍ରୀରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକଳ ହୋଇପଡିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଖବର କରିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଜ୍ୟୋତି ହରାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆପଣଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ମାଳା ଯାହା ରାକ୍ଷସ ନେଇଯାଇଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଭୂମିରେ ପଡିଥିଲା। ମାନବରୁପୀ ବାନରମାନେ ସେହି ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଇ ରାମଙ୍କଠାରେ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅନନ୍ୟ ଉତ୍ସାହରେ ଏହି ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ କେଉଁପଥରେ ଯାଇଥିଲେ ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଳଙ୍କାର ନେଇ ଆସିଥିଲି। ରାମ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ମନରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଜୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରଖି ଆବାର ଆବାର ଦେଖୁଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ରାମ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ। ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଥିଲି। ଏହି ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକୁ ଆବାର ଆବାର ଦେଖି ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଆପଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ରାମ ଦୁଃଖରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମନ ଶୋକର ଅଗ୍ନିରେ ସଦା ଜଳୁଥିଲା। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ରାମ ନିଶା ଦିନ ଅନିଦ୍ରା, ଶୋକ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ତପିଯାଉଥିଲେ, ଏହା ଗୃହାଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ପରି। ଆପଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ରାମ ମହାଶୋକରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡିଥିଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପରେ ପାହାଡ଼ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ। ସେ ମନୋହର ବନ ଏବଂ ନଦୀତଟ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ସୁଖ ମିଳୁନଥିଲା। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ତପିବା ରାମ, ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କୁ ମିଳିବେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି। ଏହିପରି, ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅନୁବନ୍ଧ ହେଲା—ବାଲୀଙ୍କୁ ବଧ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ। ପରେ, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି ଦୁଇ ବୀର ଭ୍ରାତାଙ୍କ ସହ ହସ୍ତୀନାପୁରର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବାଲୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରାଗଲା। ତା’ପରେ ରାମ ତୁରନ୍ତ ବାଲୀଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା କରିଦେଲେ। ଏପରି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେଲା। ମୋତେ—ହନୁମାନ୍ କୁ ଏହି ଦୂତିୟ ଭାବେ ପଠାଯାଇଛି। ତା’ପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମହାବଳୀ ବନରମାନେ ଓ ଦଶ ଦିଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଖୋଜରେ ପଠାଇଲେ। ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବନରମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ସମସ୍ତ ଭୂମି ଆନ୍ଖାଳିଲୁ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି ବାଲୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ, ଯିଏ ବନରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତିନି ଭାଗ ସେନା ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ଆମେ ଅନେକ ଦିନ ଓ ରାତି ବିନ୍ଧ୍ୟାପର୍ବତରେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିବାହିତ କଲୁ। ଆମେ କାମ୍ୟ ଫଳ ନ ପାଇ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ସିଦ୍ଧ ହେଲୁ। ପର୍ବତ ତଳ ଓ ନଦୀମୂଳ ଖୋଜି ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆମେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଥିଲୁ। ପର୍ବତ ଶିଖରେ ବସି ଆମେ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲୁ, ଯେପରି ଜଟାୟୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ ଅଙ୍ଗଦ, ଆପଣଙ୍କ ହାରାଇଯିବା ଓ ବାଲୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅତି ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଆମର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା, ମୃତ୍ୟୁ ଅଭିଲାଷୀ ହୋଇ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ମହାବଳୀ ପକ୍ଷୀ, ଶୂରବୀର ସମ୍ପାତି, ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ, ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ସେ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ମୋ ଭାଇ କିଏ ହତ୍ୟା କଲା? କେଉଁଠି ସେ ପଡିଲା?’ ଅଙ୍ଗଦ ସେମାନେ ଜନସ୍ଥାନରେ ଘଟିଥିବା ମହାଘାତକ ଘଟଣା ବିସ୍ତାରରେ କହିଲେ। ଜଟାୟୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ହାତରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ସମ୍ପାତି ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଗଲେ। ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ରାବଣଙ୍କ ଗୃହରେ ବସିଥିବାବେଳେ କଥା କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସମ୍ପାତି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିନ୍ଧ୍ୟାପର୍ବତ ଛାଡ଼ି ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଏବଂ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଆସିଲୁ। କିନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ପୁଣି ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲୁ। ଏହି ଦେଖି, ମୁଁ ମୋର ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଶତଯୋଜନ ଦୂର ଲଞ୍କାକୁ ଲାଘୁ କଲି, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲଞ୍କାକୁ ରାତିରେ ପ୍ରବେଶ କଲି। ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ଯେପରି ଘଟିଛି, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲି। ମୋତେ କିଛି କହନ୍ତୁ, ମହିଳେ, କାରଣ ମୁଁ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦୂତ। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି ଏବଂ ଏଇ କାରଣରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।