ଏହି ଗଳ୍ପରେ ରାମଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣବଳିର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି। ରାମ ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ଦୃଢ଼, ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ, ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସମ, ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ, ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ମୃଦୁ ଓ ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଗଭୀର ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ତିନି ଟି ରେଖା, ତିନି ଟି ଭାଙ୍ଗା, ଚାରିଟି ଉଲ୍ଲେଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ, ତିନି ଟି ମୁଣ୍ଡ, ଚାରିଟି ବିଭାଗ, ଚାରିଟି ଚିହ୍ନ, ଚାରିଟି ଉରୁ ଓ ଚାରିଟି ସମତା ଅଛି। ତାଙ୍କର ଚଉଦ ଯୁଗଳ, ଚାରିଟି ଦାନ୍ତ, ଚାରିଟି ଚଳନ ଧାରା, ବଡ଼ ଓଠ, ଜହ୍ନା, ନାକ, ପାଞ୍ଚ ମୃଦୁ ଗୁଣ ଓ ଅଠ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ ଅଛି। ଦଶଟି ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଲକ୍ଷଣ, ଦଶଟି ବିସ୍ତୃତ ଅଂଶ, ତିନି ଟି ଆବରଣ, ଦୁଇଟି ଧଳା ଚିହ୍ନ, ଛଅଟି ଉଚ୍ଚତା, ନଅଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ ଓ ରାଘବ ତିନି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ। ରାମ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ବିତା, ଦାୟା ଓ ଦାନରେ ନିଷ୍ଠା, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ବିଚାରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସବୁ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରିୟ କଥା କହିଥିବା। ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ମାତାର ପୁତ୍ର, ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅପାର ତେଜ ଓ ସମ ଭାବ, ଦେଖାରେ ଓ ଗୁଣରେ ଏକାଦମ। ଏହି ରାମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ତେଜ, ଅତିଶୟ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଦୁଇ ଜଣ ମହାବୀର ତୁମକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଜି ଆମ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ, ଏବଂ ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ, ତାହା ଖୋଜି ଦେଶ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟର ନାୟକଙ୍କୁ, ଭାଗ୍ୟବଶାତ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଗଛମାଳା ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୁଗ୍ରୀବ, ଭାଇଙ୍କ ଭୟରେ ବସିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଓ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ମଙ୍ଗବନ୍ଦୁ ରାଜା। ଆମେ ସେଇ ରାଜ୍ୟର ସେବା କରୁଥିଲୁ, ଯାହା ପୂର୍ବ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇଜଣ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ, ଚମର ଓଢ଼ି, ହାତରେ ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଧରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ର ଆନନ୍ଦମୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସିଲେ। ଧନୁଧାରୀ ଦୁଇ ମହାବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ମଙ୍ଗବନ୍ଦୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନର ଶିଖରରେ ଲମ୍ପଟ ହେଲେ, ଭୟରେ ଅସ୍ତିର ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଶିଖରରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବସିଥିଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଏକାକି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ତେଣୁ ମୁଁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଏହି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲି। ସେମାନେ ଶୋଭାମୟ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ, ହସ୍ତ ଯୋଗ ମୋ ପ୍ରତି ବନ୍ଦନା କଲେ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ ସ୍ୱଭାବ ଚିହ୍ନି, ଭଲପାଇଲି। ତାଙ୍କ ପିଠି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣାଗଲେ। ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନାରୁ ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବାନର ରାଜା ଓ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା ମିଳିଲେ। ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଏକାପରେ ଏକା କଥା ହେଲେ; ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ବାଲି ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇ ଚାଳିଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ତୁମର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ରାମ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ; ଏବଂ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆବୃତ ହୁଏ। ତାପରେ ତୁମ ଗହନା ଯାହା ରାକ୍ଷସ ନେଇଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା; ବାନର ସେନାପତିମାନେ ସେଗୁଡିକ ସଂଗ୍ରହ କରି ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପଥ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଗୁଡିକ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡିକ ଆଣିଥିଲି। ସେ ଅଲଙ୍କାରମାନେ ଉପରେ ରଖି, ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ମନେ ଏକାପରେ ଏକା ଦେଖୁଥିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ତେଜରେ, ରାମ ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କଲେ; ବାରମ୍ବାର ଦେଖି, କନ୍ଦୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୋକରେ ଡୁବି ରହିଲେ; ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହି, ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲି। ସେ ଅଲଙ୍କାରମାନେ ଦେଖି, ପୁନିପୁନି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ରାଘବ ଏବଂ ସଉମିତ୍ରି ଏହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅମାନତ ରଖିଲେ। ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିବାରୁ, ମହିଳେ, ରାଘବ ଦୁଃଖିତ; ସେ ସଦା ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି, ଏକ ଅଗ୍ନି ପାହାଡ଼ ପରି। ତୁମ ପାଇଁ ଅନିଦ୍ରା, ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତା ରାଘବଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରୁଛି, ଘର ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି। ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିବାର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ରାଘବ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛନ୍ତି, ଏକ ମହାପାହାଡ଼ ବଡ଼ ଭୂକମ୍ପରେ ଗୋଲାମାଳି ହେଉଥିବା ପରି। ସେ ଆନନ୍ଦମୟ ଅରଣ୍ୟ ଓ ନଦୀ ତୀର ଘୁଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିବାରୁ, ରମଣୀ, ଆନନ୍ଦ ପାଉନଥିଲେ। ସେଇ ରାଘବ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିବେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ ବାନ୍ଧବ ସହ ମାରି। ତାପରେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ—ବାଲିକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ ଓ ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ, ତାହା ଖୋଜିବେ। ଏହା ପରେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ, ସେଇ ଦୁଇ ଶୂରବିର ପ୍ରିନ୍ସ ସହ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଗଲେ ଓ ବାଲି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ ବାଲିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବାନର ଓ ଭାଲୁ ସେନା ରାଜା କଲେ। ଏହିପରି, ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ହେଲା; ମୋତେ, ହନୁମାନ୍, ସେମାନଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଚିହ୍ନିବେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ପାଇ, ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନରମାନେକୁ ଡାକି, ଦଶ ଦିଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେକୁ ତୁମ ପାଇଁ ପଠାଇଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ବାନରମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଭଳି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଆମେ ଓ ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେ, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଖୋଜୁଛୁ।