ହନୁମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ହେ ବୈଦେହୀ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଡିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି। ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମ ଓ ମହାବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ। ବନରାଜ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ହନୁମାନ୍, ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ। ମୁଁ ବଡ଼ ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଏହି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଉଁ ଦେଇଛି। ମୋର ପ୍ରତାପ ଉପରେ ଭରସା କରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ଯେପରି ଭାବୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛାଡନ୍ତୁ—ମୋ କଥା ଉପରେ ଭରସା କରନ୍ତୁ।” ଏପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରାମଙ୍କ ଗଥା ଶୁଣି, ବୈଦେହୀ ସୀତା ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ହେ ବନର, ଆଉଥରେ ମୋତେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଇପାରିବ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଗଠନ, ରୂପ, ଉରୁ, ବାହୁ ବିବରଣା ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ।” ଏପରି ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ରାମଙ୍କ ଏକ ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ଉପସ୍ଥାପନା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଲୋଟସ୍ ନୟନ ବୈଦେହୀ, ଆପଣ ଯେମିତି ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୂପ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି, ଏହା ଏକ ଭାଗ୍ୟର କଥା। ମୋ ଠାରୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ଚିହ୍ନ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ସଦୃଶ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୋଭା ଓ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି। ସେ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ଧୈର୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ସମ, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମ, ଖ୍ୟାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ନିଜ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମର ପାଳକ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦାହକ। ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ରକ୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାର ପାଳନକାରୀ ରାମ, ସଂସାର ନୀତି ଓ ସୀମାର ସ୍ଥାପକ। ତେଜୋମୟ, ମାନ୍ୟ, ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତୀ, ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞ, ନୀତିପର। ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ, ଚରିତ୍ରବାନ୍, ଶିଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦାହକ। ଯଜୁର୍ବେଦରେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ, ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ମାନିତ, ଧନୁର୍ବେଦ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ରାମଙ୍କ ଉରୁ ଚଉଡ଼ା, ବାହୁ ବଳୀ, ଶଂଖ ସଦୃଶ କଣ୍ଠ, ମନୋହର ମୁହଁ, ଗୁପ୍ତ କୋଳି, ତାମ୍ରାଭା ଚକ୍ଷୁ, ଏହି ସବୁ ଲକ୍ଷଣ ଲୋକମାନେ ରାମ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଥାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ମୃଦଙ୍ଗ ସଦୃଶ, ଚର୍ମ କୋମଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେହ ଦୃଢ଼, ଅଙ୍ଗ ଭଲ ଗଢ଼ା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ। ତିନି ପ୍ରକାର ଦୃଢ଼ତା, ତିନି ପ୍ରକାର ଦୀର୍ଘତା, ତିନି ପ୍ରକାର ସମତା, ତିନି ପ୍ରକାର ଉଚ୍ଚତା, ତିନି ପ୍ରକାର ତାମ୍ରାଭା, ତିନି ପ୍ରକାର ମୃଦୁତା, ତିନି ପ୍ରକାର ଗମ୍ଭୀରତା ତାଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଏ। ତିନି ରେଖା, ତିନି ସ୍ଥାନରେ ବଙ୍କି, ଚାରି ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ଚାରି ଭାଗ, ଚାରି ଚିହ୍ନ, ଚାରି ଉରୁ, ଚାରି ସମତା ରହିଛି। ଚୌଦ୍ଦ ଯୁଗଳ, ଚାରି ଦାନ୍ତ, ଚାରି ଚାଳ, ବଡ଼ ଅଠ, ଫୁଲା ଠୋଅ, ଜହ୍ନ୍ୱା, ନାକ, ପାଞ୍ଚ ମୃଦୁ ଗୁଣ ଓ ଅଠ ବଂଶ ରହିଛି। ଦଶ ଲୋଟସ୍ ସଦୃଶ ଗୁଣ, ଦଶ ଚଉଡ଼ା ଅଂଶ, ତିନି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଦୁଇ ଧଳା ଚିହ୍ନ, ଛଅ ଉଚ୍ଚତା, ନଅ ସୁକୁମାର ଅଂଶ, ତିନି ପ୍ରକାର ଦୀର୍ଘତା ରାଘବଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରେ। ସେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ତେଜସ୍ବୀ, ସଂଗ୍ରହ ଓ କୃପାରେ ନିପୁଣ, ସ୍ଥାନ କାଳ ବିବେକରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିଷ୍ଟ ଭାଷଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭାଇ ସୌମିତ୍ରି, ଅନ୍ୟ ମାଆଁର ପୁତ୍ର, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ସମାନ ସ୍ନେହ, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଏକାକାର। ସେ ରାମ, କଞ୍ଚନ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ମହାନ୍ତି ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ, ତୁମକୁ ଦେଖି ଉଭୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ। ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ତୁମକୁ ଖୋଜି, ସେମାନେ ଆମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତୁମକୁ ଖୋଜିବାରେ ଦେଶେ ଦେଶେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ ସେମାନେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ତଳେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଫଳରେ ରଖାଯାଇଥିବା ମୃଗରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ମନୋହର ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲୁ। ତାପରେ ଦୁଇ ଭାଇ, ଚୀରବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ, ଏହି ମନୋହର ଋଷ୍ୟମୂକ ପରିସରକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ। ସେଠାରେ ରହି, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଏକାକି ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ତେଣୁ ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଇ ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖିନ ହେଲି। ସେମାନେ ଶୋଭା ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଅଲିଙ୍କୃତ, ଯୋଗ୍ୟତା ସହିତ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତିଠିଲେ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନି ଭଲପାଇଲି। ପରେ, ସେମାନେ ମୋ ପିଠ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଓ ସତ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଇ ମହାନ୍ତି ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଉଦ୍ଭବିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ବନରାଜ ଓ ନରରାଜ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସଂବାଦ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେଲା। ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ଉପରେ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ, ଆପସରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ତାପରେ ବଡ଼ଭାଇ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏହାର କାରଣ ଏକ ନାରୀ ଥିଲେ; ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାପରେ ତୁମ ହରଣର ଦୁଃଖ ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିୟାକୁଳ କଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଥିରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣିଲେ।