ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ରାମ ତୁମ ଦକ୍ଷତାକୁ ସବୁବେଳେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ରାମ ସଦା ତୁମକୁ ଭାବନ୍ତି। ହେ ବୈଦେହୀ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ଅଛ, ଯଦିଓ ତୁମେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଛ। ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ରାମ ଓ ମହାବଳୀ ରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ନାମ ହନୁମାନ, ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ମୁଁ ବଡ଼ ସାଗର ଟପି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଛି। ମୋର ବିରତା ଉପରେ ଭରସା କରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି, ହେ ମହିଳା, ମୁଁ ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଛାଡ଼, ମୋ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କର। ଏହିପରି ରାମଙ୍କ କଥା ବନରମୁଖ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ବୈଦେହୀ ସୀତା ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ହେ ବନର, ଆଉଥରେ ଆମ ପତି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ମୋତେ କହ, ଯାହାଫଳରେ ମୋର ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହଠାରୁ ଆକୃତି, ଉପସ୍ଥିତି, ଉରୁ ଓ ବାହୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହ।” ବୈଦେହୀଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ସତ୍ୟ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ବିବରଣା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ହନୁମାନ କହିଲେ, “ହେ କମଳନୟନୀ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ତୁମର ପତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆକୃତି ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ଏହା ଏକ ମହାଭାଗ୍ୟ। ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଓ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ। ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କମଳଦଳ ସଦୃଶ, ମୁଖ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଶୌଭା ଓ ଦୟାରେ ପୁରଣ। ତାଙ୍କ ତେଜ ରବି ସମ, ଧୈର୍ୟ ଭୂମି ସମ, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ। ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ନିଜ ଆଚରଣ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନକାରୀ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ରାମ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମର ରକ୍ଷକ, ଲୋକର ନୀତି ଓ ସୀମା ନିର୍ମାତା। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାମାନ୍ୟ, ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତୀ, ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞ, ନୀତି ଜ୍ଞ, ରାଜନୀତିରେ ନିପୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଵୋତ୍ସୁକ୍ତ, ଶିଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନକାରୀ। ସେ ଯଜୁର୍ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବେଦବିଦ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ବେଦ ଓ ଉପବେଦରେ ନିପୁଣ। ରାମଙ୍କ ବାହୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ, କନ୍ଧ ଚଉଡ଼ା, ଶଙ୍ଖସଦୃଶ କଣ୍ଠ, ମନୋହର ମୁଖ, ଗୁପ୍ତ କଳିବୋନ୍ଧ, ତାମ୍ରାଭା ଚକ୍ଷୁ। ତାଙ୍କ କଣ୍ଠ ମୃଦୁ ମୃଦଙ୍ଗଧ୍ୱନି ସମ, ଚର୍ମ ମୃଦୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେହ ସମତୁଳିତ, ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ। ତିନି ଭାବରେ ଦୃଢ଼, ତିନି ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ, ତିନି ଭାବରେ ସମ, ତିନି ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ, ତିନି ଭାବରେ ତାମ୍ର, ତିନି ଭାବରେ ସମିର, ତିନି ଭାବରେ ଗଭୀର। ତିନି ରେଖା, ତିନି ଭାଗରେ ଭଙ୍ଗି, ଚାରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ଚାରି ଭାଗ, ଚାରି ଚିହ୍ନ, ଚାରି ଉରୁ, ଚାରି ସମତା। ଚଉଦ୍ଦ ଯୁଗଳ, ଚାରି ଦନ୍ତ, ଚାରି ଚଳନ, ବଡ଼ ଓଠ, ଜହ୍ୱା ଓ ନାକ, ପାଞ୍ଚ ମୃଦୁ ଗୁଣ, ଆଠ ବଂଶ। ଦଶ କମଳ ସଦୃଶ ଅଙ୍ଗ, ଦଶ ବିସ୍ତୃତ ଅଙ୍ଗ, ତିନି ଛଦ୍ମ, ଦୁଇ ସ୍ୱେତ ଚିହ୍ନ, ଛଅ ଉଚ୍ଚତା, ନଅ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ, ତିନି ଭାବରେ ରାଘବ ବିସ୍ତାରିତ। ସେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦାନ ଓ କୃପାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସ୍ଥାନ ଓ କାଳ ଚିହ୍ନିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଷା କହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭାଇ ସୌମିତ୍ରି, ଅନ୍ୟ ମାରୁ ଜନ୍ମ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ସମ ଭାବ, ଦୃଷ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ସମାନ। ସେ ରାମ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାରେ ଏହି ଦୁଇ ବୀର ପୁରୁଷ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତଳାଶ କରି ଆମ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ତୁମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଦେଶ ଦେଶ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଗଛ ଝାଡ଼ର ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ଭାଇଙ୍କ ଭୟରେ ବସିଥିବା, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଆମେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲୁ। ସେହି ସମୟରେ ଦୁଇଁଜଣ ଚିରଉତ୍ତମ, ଚର୍ମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ହାତରେ ଧରି ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଦେଖି, ବନରମୁଖ୍ୟ ଭୟରେ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ଲାଫିଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ଏକାକି ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲି। ସେମାନେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ଶୌଭାରେ ଶୋଭିତ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ହେଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନି ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲି। ପଛରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିଠ ଉପରେ ଚଢ଼ି ସେମାନେଂକୁ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲିଁ ଏବଂ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ପରିଚୟ କରାଇଲି। ସେଠାରେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ମହାନାମା ବନରାଜ ଓ ମହାନାମା ମନୁଷ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ହେଲା। ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭାଇ ବାଲୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମହିଳା ନିମିତ୍ତରେ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଦାୟ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ବଳଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ହରାଣିର ଦୁଃଖ ରାମଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁ ରାମଙ୍କ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଷ୍ଟ ନୁହେଁ।