ହନୁମାନ୍ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ନମସ୍କାର ଓ ସୁବିଚାର ଦେଇ, ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳ ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ମାତା ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ—“ମହାବଳୀ ଶ୍ରୀରାମ ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଛନ୍ତି। ଆଉ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ପଠାଇଛନ୍ତି, ମାତା। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ବନରାଜଙ୍କ ସମସ୍ତେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ କୁଶଳ ଓ କୌଶଳକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ରାମ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆପଣ ଏଠି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅବିକଳ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ସଂଯୋଗ। ଅତି ଶୀଘ୍ର ଆପଣ ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ। ମନ୍ଦୋଦରୀ! ମୁଁ ବନର ସେନାର ମଧ୍ୟରୁ ହନୁମାନ୍, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅସୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ମୁଁ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଟପି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଦ ରଖିଛି। ମୋର ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି। ମୁଁ ଯେଉଁପରି ଆପଣ ଭାବୁଛନ୍ତି, ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ମୋ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ରଖନ୍ତୁ। ଏହିପରି ହନୁମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ସ୍ନିଗ୍ଧ କଣ୍ଠରେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“ହେ ବନର! ଆଉଥରେ ମୋତେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବିବରଣା କର, ଯେପରି ଦୁଃଖ ମୋତେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିନପାରିବ। ତାଙ୍କର ଦେହ, ରୂପ, ଉରୁ, ବାହୁ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହ।” ମାତା ସୀତାଙ୍କ ଏହି ବିନୟ ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସତ୍ୟ ଚିହ୍ନ ବିବରଣା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ—“ମାତା, ଆପଣ ଯେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଚାରିଛନ୍ତି, ଏହା ଏକ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ। ମୋଠାରୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମହାନୟନୀ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଚିହ୍ନଗୁଡିକ। ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କମଳଦଳ ସଦୃଶ, ମୁଣ୍ଡ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରୂପ ଓ ଦୟାରେ ଅତିଶୟ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଧରିତ୍ରୀ ପରି କ୍ଷମାଶୀଳ, ବୃହସ୍ପତି ପରି ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବିଶ୍ରୁତ। ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାଳକ, ଧର୍ମପଥର ରକ୍ଷକ ଓ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ। ସେ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଣୀର ରକ୍ଷକ, ଜଗତର ଶାସ୍ତା ଓ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରକ। ଶ୍ରୀରାମ୍ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମ୍ମାନିତ, ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତ ନିଷ୍ଠା, ସଦାଚାରୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବିପ୍ରପ୍ରତିପତ୍ତିରେ ଦକ୍ଷ, ଶିଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁଦଳନ। ସେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଶିକ୍ଷିତ, ବେଦବିଦ୍, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଚଉଡ଼ା କନ୍ଧ, ପ୍ରବଳ ବାହୁ, ଶଂଖ ସଦୃଶ କଣ୍ଠ, ମନୋହର ମୁହଁ, ଗୁପ୍ତ କଳିବୋନ, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ—ଏହି ଲକ୍ଷଣର ଅଧିକାରୀ ରାମ। ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ମୃଦୁ ମୃଦଙ୍ଗ ଭଳି, ଚର୍ମ ସ୍ମିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେହ ଦୂର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ, ଅଂଗସବୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଠିତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ। ସେ ତିନି ଭାବରେ ଦୃଢ଼, ତିନି ଭାବରେ ଦୀର୍ଘ, ତିନି ଭାବରେ ସମ, ତିନି ଭାବରେ ଉନ୍ନତ, ତିନି ଭାବରେ ରକ୍ତିମ, ତିନି ଭାବରେ ସମ୍ମିଳିତ, ତିନି ଭାବରେ ଗଭୀର। ତିନି ରେଖା, ତିନି ଭାଗରେ ବଙ୍କ, ଚାରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ, ଚାରି ବିଭାଗ, ଚାରି ଚିହ୍ନ, ଚାରି ଉରୁ, ଚାରି ସମତା। ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରତି, ଚାରି ଦନ୍ତ, ଚାରି ଚଳନ ଶୈଳୀ, ବଡ଼ ଅଠା, ଜହ୍ବା ଓ ନାକ, ପାଞ୍ଚ ମୃଦୁ ଗୁଣ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ବଂଶ। ଦଶ କମଳ ସଦୃଶ ଅଂଶ, ଦଶ ଚଉଡ଼ା ଅଂଶ, ତିନି ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଦୁଇ ଧଳା ଚିହ୍ନ, ଛଅ ଉନ୍ନତି, ନଅ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ, ଏବଂ ତିନି ଭାବରେ ବିସ୍ତୃତ। ସେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ତେଜସ୍ୱୀ, ସଂଗ୍ରହ ଓ ଦୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ବିବେଚନାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭାଲପାଉଥିବା ଶବ୍ଦ କହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଭିନ୍ନ ମାତାର ଭାଇ ହେଉଛନ୍ତି ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ, ସମ ଭାବ, ଦେହ ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ସୁନାର ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ବିଶ୍ରୁତ ଏହି ଦୁଇ ବୀର ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭୂମି ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, ଆମ ସହିତ ଯୋଗ ହେଇଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଖୋଜି ଏ ଭୂମି ଚାରିପାଖି ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି। ତେବେ ସେମାନେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ତଳେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ନିୟୋଗରେ ରଖାଯାଇଥିବା ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଭୟାକୁଳ ସୁଗ୍ରୀବ ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ ବସିଥିଲେ; ଆମେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲୁ, ସେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ। ତାପରେ ଦୁଇଁ ଭାଇ ଚମର କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଧରି, ଋଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଶୋଭାମୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ବନର ମଧ୍ୟରେ ବୀର, ଧନୁଧାରୀ ଦେଖି ବନରାଜ ଭୟାକୁଳ ହୋଇ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଝାପିଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ରହିଲେ, ଏବଂ ମୋତେ ଦୁଇଁ ଭାଇଙ୍କ ସନ୍ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି। ସେମାନେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ରୂପରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯୋଗ୍ୟ ହସ୍ତ ଯୋଡି ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଚିହ୍ନି, ଭାବବିବୋର୍ଣ୍ଣ ହେଲି। ପରେ ସେମାନେ ମୋ ପିଠରେ ଚଢ଼ି, ମହାନ୍ ପ୍ରାଣ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣି ଦେଉଥିଲି। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସମ୍ବନ୍ଧ ହେଲା, ବନରାଜ ଓ ମନୁଷ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ମିଳନ ହେଲା। ପରସ୍ପରକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ ପୂର୍ବ ଘଟଣା କଥା ହେଲା। ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଶ୍ରୀରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ।