ସୀତା ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଜନସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ବନବାସୀ ବାନର ଦେଖି କିଛି ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁଥିରେ ତୁମର ସ୍ୱରୂପ ଛାଡ଼ି ଜନସ୍ଥାନରେ ଏକ ତପସ୍ୱୀ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଇଥିଲ, ମୁଁ ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଥିଲି, ତୁମେ ସେଇ ରାବଣ ନୁହଁ କି?” ଆଉ ସେ କହିଲେ, “ହେ ରାତ୍ରିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାର, ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗରେ କ୍ଷୀଣ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋତେ ପୁଣି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହଁ । କିନ୍ତୁ, ହୃଦୟରେ ଏକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛି; ଶାୟଦ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଭୁଲ ହେବ । ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୂତି ଭାବେ ଆସିଛ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ରାମଙ୍କ କଥା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ । ଏ ବନବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ରାଘବଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଏ ଦୀର୍ଘ ବିପ୍ରୟୋଗ ପରେ ମୋତେ ଯେଉଁ ସ୍ଵପ୍ନ ମଧୁର ଲାଗୁଛି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ । ଯଦି ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଥାନ୍ତି, ମୁଁ ନିରାଶ ହେଇନଥାନ୍ତି; ସ୍ଵପ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୋର ସାଥୀ ହେବ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ଏହା ସ୍ଵପ୍ନ, କାରଣ ସ୍ଵପ୍ନରେ ବାନର ଦେଖିଲେ ଶୁଭ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏଠି ତ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ଘଟିଛି । ଏହା କ’ଣ ମନର ମାୟା, ବା ବାୟୁରେ ଆସିଥିବା କୌଣସି ଦୃଶ୍ୟ, ବା ପାଗଳାମିର ଫଳ, ବା ମୃଗମାରିଚିକା? କିନ୍ତୁ ଏହା ପାଗଳାମି ନୁହଁ, ଏହା ମୃଗମାରିଚିକା ବି ନୁହଁ; ମୁଁ ନିଜକୁ ଓ ଏହି ବନବାସୀକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି । ଏପରି ଭାବେ ସୀତା ନିଜର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିବାରୁ, ଏହି ବନବାସୀ ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସାଧିପତି ରାବଣ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କଲେ । ଏହି ଭାବନା ମନେ ଆସିଲାପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ନିଜ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ । ସୀତାଙ୍କ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହି ସୀତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ । ହନୁମାନ କହିଲେ, “ରାମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ବୈଶ୍ରବଣ ଦେବତାପରି ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ରାଜା । ପ୍ରାକ୍ରମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ମୃଦୁଭାଷୀ, ବାଣୀଦେବତା ପରି । ରୂପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦ, ଆକର୍ଷକ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ, ମନ୍ମଥଙ୍କ ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ; କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ସେ ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧା । ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଭୁଜଦଣ୍ଡ ଛାୟାରେ ରକ୍ଷିତ; ଏବଂ ଏକ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମ ଠାରୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବା ଚଳ କରି, ତୁମକୁ ଏଭଳି ଏକାକି ସ୍ଥାନରେ ଅପହରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଫଳ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବ; ପ୍ରାକ୍ରମୀ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ । କ୍ରୋଧରେ ତିର ଛାଡ଼ି, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେହାଳି ରାବଣଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବେ; ମୋତେ ଏଇଁ ତାଙ୍କ ଦୂତି ଭାବେ ପଠାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି । ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତୁମ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଶୁଭେଚ୍ଛା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସ୍ନେହିତ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଉଛନ୍ତି । ବନରମୁଖ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସଦା ତୁମ କୌଶଳକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ରାମ ସଦା ତୁମେ କେଉଁଠି ଅଛ, ତାହା ଭାବନ୍ତି । ହେ ବୈଦେହୀ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଯାଁ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବିତ ଅଛ; ଶୀଘ୍ର ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବେ । ବନରସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ନାମ ହନୁମାନ, ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରକ । ମୁଁ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଅଟି ଲଙ୍କା ପହଁଚିଛି, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଦ ଦେଇଛି । ମୋର ପ୍ରାକ୍ରମ ଉପରେ ଭରସା କରି ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ମୁଁ ତୁମେ ଯେପରି ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, ସେଉଁଠି ନୁହଁ; ଏହି ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼, ମୋ କଥାରେ ଆସ୍ଥା ରଖ । ଏଭଳି ହନୁମାନଙ୍କ ଠାରୁ ରାମଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି, ବୈଦେହୀ ସୀତା ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବାନର, ଆଉଥରେ ମୋତେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବେଖାଇଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋ ପ୍ରମାଦ ଦୂର ହେବ । ସେମାନଙ୍କ ଦେହ, ଦେଖଣା, ଉରୁ ଓ ବାହୁ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କୁହ ।” ବୈଦେହୀଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ, “ହେ ଲୋଟସ୍-ନୟନୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍୵ାମୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ରୂପ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଧନ୍ୟତା । ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଶୁଣ । ରାମଙ୍କ ଆଖି ପଦ୍ମଦଳ ପରି, ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁଖ, ଶୋଭା ଓ ଦୟାର ଧାରକ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ । ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ପରି, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ଯଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ । ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ନିଜ ଆଚରଣ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷାକାରୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର । ରାମ ଚାରିବର୍ଣ୍ଣର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରକ । ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମ୍ମାନିତ, ଦୀର୍ଘ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଓ ସଦ୍ଆଚାରୀ । ରାଜନୀତି ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁଦଳନ । ଯଜୁର୍ବେଦରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଓ ବେଦ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ । ତାଙ୍କ ବହୁଳ ଶୋଉଲ୍ଡର୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଶଂଖ ନଳି ପରି ଗଳା, ଶୋଭାମୟ ମୁଖ, ଲୁକ୍ତ କ୍ଲାଭିକଲ୍, ତାମ୍ର ରଙ୍ଗର ଆଖି—ସମସ୍ତେ ଏହି ରାମଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିନ୍ତି ।