ରାମାୟଣର ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ, ରାମ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେ ଭେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡିକର ମୌଳିକତା କୁ ଜାଣିଥିଲେ। ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ମୌଳିକତାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିଥିଲେ। ସେ ସଦା ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପରିଚୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମୀ, ଅଶାନ୍ତ, ଓ ଧୀର ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆଗ୍ରହୀ ହୁଏ, ସମୁଦ୍ର ଯେପରିକରେ ନଦୀମାନେ ଆସନ୍ତି। ରାମ ଗୁଣ ଓ ସଦ୍ବୃତ୍ତିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ଦୀପ୍ତିସ୍ଥଳ ଥିଲେ, ଯାହା କୌସଳ୍ୟାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଥିଲା। ସେ ମାହାନ୍ତାରେ ଗଭୀର, ହିମାଳୟରେ ଧୈର୍ୟ ଧରିଥିଲେ। ସେ ବଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ, ଦେଖାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି, କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ଓ କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ ଥିଲେ। ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରତିରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ରାମ, ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ଭାବେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଓ ଲୋକଙ୍କ ଉପକାରରେ ସଦା ସେବାରେ ଲଗିଥିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସଂସ୍କାର ଅନୁସାରେ ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଏହାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବୌନ୍ସରେ ଅନୁସରଣ କରି, ରାମଙ୍କୁ ବାନ୍ଦିବାକୁ ଓ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ବିନମ୍ର ଭାବେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦଶରଥ, ଯେଉଁଥିରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ପ୍ରତି ନିବନ୍ଧନ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅକୁ ନେଇ ଦୁଃଖ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ରାମକୁ ବାନ୍ଦିବାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ। ତେଣୁ, ରାମ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଆଦେଶ ପାଳନ କରି, ବନରେ ଯାଇଥିଲେ। ସେ ବନ୍ଧୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯାଇଥିଲେ, ଯିଏ ସେଙ୍କୁ ଅନୁଗତ କରିଥିଲେ, ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ। ସୀତା, ଯାହା ଜନକଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁଗତ କରିଥିଲେ, ଯେପରିକରେ ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଅନୁଗତ କରେ। ସେ ସହିତ ନଗରବାସୀ ଓ ଦଶରଥ ମିଳିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଗଙ୍ଗାର କୂଳରେ ଚାରିତ୍ର ବିସ୍ମିତ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ, ଗୁହା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଓ ସୀତା ସହିତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ବହୁତ ନଦୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଚିତ୍ରକୁଟରେ ପହଁଚି, ସେମାନେ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ବାସ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଭଳି ଆନନ୍ଦରେ ବସୁଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ଚିତ୍ରକୁଟରେ ବସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେବାରେ ଥିଲେ। ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଁ ଲାମେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପରେ, ଭରତ, ବାସିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, ରାଜ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହାଁନି। ସେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ବନକୁ ଗଲେ। ଭରତ ରାମଙ୍କୁ ବିନମ୍ରତା ସହିତ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏକାଗ୍ର ରାଜା, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ"; ତେବେ ରାମ, ଯିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନୀ ଓ ମହାନ୍ତା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଆଦେଶକୁ ପାଳନ କରିବାରେ, ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଜୁତା ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହେବା ପାଇଁ ସେହି ଜୁତା ପୁଣି ପୁଣି ଦିଲେ। ତେବେ, ଭରତଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ ଭରତକୁ ଫେରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅସାଧାରଣ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଭରତ ରାମଙ୍କର ପାଦକୁ ଛୁଆଇଥିଲେ। ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ, ଭରତ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ, ରାମଙ୍କର ଫେରାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି। ରାମ, ଲୋକଙ୍କର ଆସନ୍ତା ଦେଖି, ମନୋରଞ୍ଜନରେ ଦାଣ୍ଡକ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲୋଟସ ଚକ୍ଷୁ ରାମ ଦେମନ ବିରାଧକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ ଶରଭଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ସୁତିକ୍ଷଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଭାଇ ସହିତ ମିଳିଥିଲେ; ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ପାଇଥିଲେ। ଏହା ସହିତ, ସେ ଏକ କନ୍ତାକ ଓ ଅନନ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ରାମ ବନରେ ବନବାସୀଙ୍କ ସହିତ ବସୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେମନ ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ଯେ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଶୀରେ ଦେମନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ସେଠାରେ ବସୁଥିଲେ, ଦେମନୀ ଶୂର୍ପଣଖା, ଯାହା ଯେକୌଣସି ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଥିଲେ, ନିର୍ମଳ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ। ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେମନମାନେ, ଖରା, ତ୍ରିଶୀରାସ, ଓ ଦୂଷଣ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ। ରାମ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁଗତିକୁ ନିକାସ କରିଥିଲେ। ଚାରିହଜାର ଦେମନ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ରାବଣ, ତାଙ୍କର ପରିବାରର ହତ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣି, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ। ସେ ମାରୀଚାଙ୍କୁ ଏକ ସାଥୀ ଭାବେ ଚାହାଁଥିଲେ; ଯଦିଓ ମାରୀଚା ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ, ରାବଣ ଏହାକୁ ଅନୁଦାନ କରି ନାହିଁ। ମାରୀଚା ରାବଣକୁ କହିଥିଲେ, "ତୁମେ ଏହାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ"; କିନ୍ତୁ ଏହି କଥାକୁ ଅବହେଳା କରି, ରାବଣ, ଭାଗ୍ୟରେ ଦେଖିଥିଲେ—ସେ ମାରୀଚା ସହିତ ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର କଳ୍ପନାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସେ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ଦୂରେ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କର ଭାଇ, ସୀତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ, ଓ ଗରୁଡ ଜଟାୟୁକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା ଓ ସୀତାଙ୍କର ହତ୍ୟା ହେବାର ଖବର ଶୁଣିଥିଲେ— ଏହିପରି ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରାମଙ୍କର ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ଓ ବଳର କଥା ଏବଂ ସୀତାଙ୍କର ଅଭିୟାନ ଅବଶ୍ୟକ ହେବ।