ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଫଳିତ ହେବା ପରେ, ବର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିନୟରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟା ଫଳ ଦେଇଛି, ତେବେ ସଗର ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପାଇବେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ତି ଭିଜିବ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ମୁଁ ଏହି ବର ମୋର ବଂଶ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ବିନାଶ ହେବ ନାହିଁ; ମୋତେ ଏହି ଉତ୍ତମ ବର ଦିଅନ୍ତୁ, ମହାପ୍ରଭୁ।” ଏହି ସବୁ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା, ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଭାଗୀରଥ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ବଡ଼ ଉତ୍ତମ; ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଶୁଭ ହେଉ। ହିମାଳୟର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଧରିବାକୁ ଏଠି ହର (ଶିବ) ନିଯୁକ୍ତ ହେଉ। ଏ ରାଜା, ପୃଥିବୀ ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଧରିପାରିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଶିବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାକୁ ଦେଖି ନାହିଁ, ଯିଏ ଏହି ଭାର ବହିପାରିବ।" ଏଭଳି କହି ବ୍ରହ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମାରୁତଗଣ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ଏଠିଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ, ଭାଗୀରଥ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦବାଇ ଉପାସନା କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ଉମାପତି, ପଶୁପତି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଉପାସନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି। ମୁଁ ହିମାଳୟର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋର ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବି।” ତାପରେ, ହିମାବତର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଆଦରିତ, ଅତି ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଅସହ୍ୟ ଗତିରେ ଆସିଲେ। ଆକାଶରୁ ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅବତରିଲେ; ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଗତି ବିଚାର କରିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଦେଖି ଶିବ ରାଗିଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଗୁପ୍ତ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ପଡ଼ିଲା। ଶିବଙ୍କ ଜଟା ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସମାନ, ଏଠି ଗଙ୍ଗା ଚେଷ୍ଟା କଲେ କିନ୍ତୁ ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଜଟାର ଗୁଞ୍ଜର ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ପଥ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏଠି ଗଙ୍ଗା ବର୍ଷକରି ବିଚରଣ କଲେ। ଏଠିଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ଵୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ହର ଗଙ୍ଗାକୁ ବିନ୍ଦୁସରସ୍ ହ୍ରଦ ପାଖକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ଗଙ୍ଗାର ସାତଟି ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହ୍ଲାଦିନୀ, ପାବନୀ ଓ ନଳିନୀ—ଏହି ତିନି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲା। ଶୁଚକ୍ଷୁ, ସୀତା ଓ ସିନ୍ଧୁ—ଏହି ତିନି ଧାରା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲା। ସାତମ ଧାରା ଭାଗୀରଥଙ୍କ ରଥର ପଛରେ ଚାଲିଲା; ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ। ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଙ୍ଗା ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ, ଭାଗୀରଥ ତାଙ୍କ ପଛରେ; ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିଲେ। ଜଳ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସହିତ ବହିଲା, ମାଛ, କଚ୍ଛପ, ଓ ଶୁଶୁକ ଦଳ ସହିତ। ଏହି ଜଳ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା, ଭୂମି ଚମକିଉଠିଲା; ଦେବ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଆକାଶରୁ ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀକୁ ଅବତରିବା ଦୃଶ୍ୟ, ନଗର ଆକାରର ଉଡ଼ୁଥିବା ମହଲ, ଅଶ୍ୱ ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଦେଖିଲେ। ଦେବମାନେ ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ଏଠିଠାରେ ଚଳିଲେ; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ଦେଖିଲେ। ଦେବମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପାର; ଉଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଭୂଷଣ ଚମକିଉଠିଲା। ଆକାଶ ମେଘରେ ଭରି ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକିଉଠିଲା, ଶୁଶୁକ, ସାପ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ମାଛ ସହିତ। ଆକାଶ ହଜାର ଧାରାରେ ଫେଲା ଜଳରେ ବିଜୁଳି ଭଳି ଚମକିଉଠିଲା। ଶରଦ ମେଘରେ ହଂସ ଦଳ ଭଳି ଆକାଶ ଆଛାଦିତ ହେଲା; ଏଠି ନଦୀ କେବେ ତେଜ ଚାଲିଲା, କେବେ ବେକା ଓ କେବେ ବିଶାଳ ଭଳି ଚାଲିଲା। କେବେ ଏହା ଉଠିଲା, କେବେ ଧୀର ଓ ଶାନ୍ତ ଭଳି ଚାଲିଲା; କେବେ ଜଳ ଜଳ ସହିତ ଟକ୍କର ଦେଲା। ପୁନଃପୁନି ଏହା ଉଠିଲା ଓ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା; ଶଙ୍କରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ପଡ଼ିଥିବା ଜଳ ଏଉଁ ଭଳି ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଚମକିଉଠିଲା; ଏଠି ଭୂମିରେ ବସିଥିବା ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଜଳକୁ ଛୁଇଁ ପବିତ୍ର ମାନିଲେ। ଏଉଁ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଶାପରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠି ଶ୍ନାନ କରି ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଜଳରେ ତାଙ୍କ ପାପ ଧୋଇ ଶୁଭ ହେଲେ। ପୁନଃ ଆକାଶକୁ ଯାଇ ସ୍ଵ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଲୋକମାନେ ଏହି ଚମକୁଥିବା ଜଳରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ଗଙ୍ଗାରେ ଶ୍ନାନ କରି ସେମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲେ; ଭାଗୀରଥ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।