ହନୁମାନ୍ ଆପଣ ମନେ ଭାବୁଛନ୍ତି—ଏହି ଅପାର ସହିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ରାମଙ୍କର ଜନ୍ମାନ୍ତର ପ୍ରେମିକା, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେବି? ସେଉଁଠି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା, ଅଗଣିତ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥିବା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତ ନଥିବା ବିପଦରେ ଅଳଜିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କିପରି ଆଶ୍ୱାସ ଦେବି? ଯଦି ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳା, ଯାହା ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ନ ଯିବି, ତେବେ ମୋର ବିଦାୟ ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ ହେବ। ଯଦି ମୁଁ ଚଲିଯାଏ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜକନ୍ୟା ଜାନକୀ ରକ୍ଷା ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି। ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା, ସଠିକ୍ ଭାବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସିତ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସା କରନ୍ତି, ସେପରି ମଧୁର ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାତିରେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି, ତାହା ସହିବା ଅସହ୍ୟ; ଏଠି ମୁଁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବି? ଯଦି ଏହି ରାତି ଅବଧିରେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ। ଯଦି ରାମ ପଚାରନ୍ତି—‘ସୀତା ତୁମକୁ କଣ କହିଲେ?’—ମୁଁ କିପରି ଉତ୍ତର ଦେବି, ଯଦି ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ନାହିଁ? ଯଦି ମୁଁ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଏଠାରୁ ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଯିବି ନାହିଁ, କୌଶଳ୍ୟବଂଶୀ ରାମ ରୋଷେ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇନଥିବି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ନିର୍ଥକ ହେବ। ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ଆଜି ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭସିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବି। ମୁଁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ବାନର ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏଠି ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ ଶୁଭ୍ର ଶବ୍ଦ କହିବି। ଯଦି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି ଶୁଭ୍ର ଭାଷାରେ କହିବି, ସୀତା ମନେ କରିପାରନ୍ତି ମୁଁ ରାବଣ ଓ ଭୟଭୀତ ହେବେ। ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ; ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷୀକୁ ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟେ କେହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଜାନକୀ ମୋର ରୂପ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ଭାଷଣ ଶୁଣନ୍ତି, ଯାହା ଆଗରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ପୁଣି ଭୟଭୀତ ହେବେ। ତାପରେ, ଭୟରେ ତାହା ସେ ମୋତେ ରାବଣ ବୋଲି ଭାବି, ଚିତ୍କାର କରିପାରନ୍ତି। ଯଦି ସୀତା ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି, ତେବେ ରକ୍ତକ୍ରୂର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଏଉଁଠି ଏକଠା ହେବେ। ସେମାନେ ମୋତେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ବିକୃତ ମୁହଁ ଦେଖାଇ, ମୋତେ ମାରିବା ବା ପକଡ଼ିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ମୁଁ ଗଛର ଡାଳି ଓ ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ଲାଫିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ମୋ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବେ। ମୋର ଦୃଢ଼ ରୂପ ଜଙ୍ଗଲରେ ଚଳିତ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ କ୍ରନ୍ଦନ କରିବେ। ତେବେ ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ରକ୍ଷାରେ ନିଯୁକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିବେ। ସେମାନେ ହସ୍ତରେ ଶୂଳ, ବାଣ, ତଳୱାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଭୟରେ ତ୍ୱରିତ ଏହି ସଂଘର୍ଷରେ ଧାଇଯିବେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘେରାଯିବା ପରେ, ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ପାର କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଅନେକ ତ୍ୱରିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋତେ ଘେରି ଧରିପାରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାମ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ, ମୁଁ ପକଡ଼ାଯିବି। ଏଠାରେ ରାସ୍ତା ହରାଇ, ଚାରିପାଖେ ରାକ୍ଷସ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବନ୍ଧି, ଜାନକୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବସିଛନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଏ ବା ପକଡ଼ାଯାଏ, ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାକୁ ଆଉ କେହି ଥିବେ ନାହିଁ। ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବାନର ଏହି ଶତ ଯୋଜନା ବ୍ୟାପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି। ମୁଁ ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ପାର କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଯଦି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ କଥା କହିବି, ଏହା ଏକ ଦୋଷ ହେବ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ମୁଁ କଥା କହିନାହିଁ, ତେବେ ବୈଦେହୀ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି। ଅନୁକୂଳ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ନ ମିଳିଲେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ, ଯେପରି ଦୂତ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଲେ ଉଦୟ ସମୟରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରିଯାଏ। ଯଦି ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିବା ଯୋଜନା ଉପକାର ଚାଉଁଥିବା ବେଳେ ଅପକାର କରେ, ତେବେ ଏହା ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ଦୂତମାନେ ନିଜକୁ ଚତୁର୍ ଭାବି ମିଶନ୍ ବିଫଳ କରିଦିଅନ୍ତି। କିପରି କାମ ବିଫଳ ହେବ ନାହିଁ, କିପରି ମୁଁ ହତାଶ ହେବି ନାହିଁ, ଏବଂ କିପରି ମୋର ସମୁଦ୍ର ପାର କରିବା ନିର୍ଥକ ହେବ ନାହିଁ? କିପରି ସୀତା ମୋର କଥା ଶୁଣି ଭୟଭୀତ ହେବେ ନାହିଁ? ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ହନୁମାନ୍ ଏକ ଯୋଜନା ଗଢ଼ିଲେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧୃଢ଼ତାର ସ୍ତୁତି କରି, ଦୁଃଖରେ ବନ୍ଧିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶୁଭ୍ର ଓ ଧର୍ମମୟ କଥା କହିବି, ଯେଉଁ ରାମ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ଜାଣିଥିବା। ସୀତା ମନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ, ଏପରି ମୁଁ ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗଛର ଶାଖା ମଧ୍ୟରୁ ମଧୁର ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ। ଏଉଁଠି ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଏକତିରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନ୍, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିନ୍ତା କରି, ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯାହା ସେ ଶୁଣିପାରିବେ। ତାହାରେ, ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଥିଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ମହାନ ରେପୁଟେସନ୍ ଥିଲା।