ରଘୁବଂଶର ଉତ୍ତମ ରାଜା ଭଗୀରଥ, ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଅନ୍ତସ୍ଥଳରୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ପ୍ରଜାବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଗଙ୍ଗାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଆଣିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କଲେ—ଦୁଇ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ରଖି, ପଞ୍ଚତପ ନାମକ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ପ୍ରତି ମାସ ଏକବାର ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏହି ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲେ। ଏଭଳି ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା ପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ମହାତ୍ମା ଭଗୀରଥଙ୍କ ଉପରେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଓ ଭଗୀରଥ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା କରିଛ, ତାହା ଫଳଦାୟକ। ଏବେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଛା କର, ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ଚାହିଁ।” ତାହାପରେ ଭଗୀରଥ ଦୁଇ ହାତ ଜୋଡି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯଦି ଭଗବାନ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟା ସଫଳ ହୋଇଛି, ତେବେ ମୋ ସଗର ପୁତ୍ରମାନେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପାଉନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଭିଜିବ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତୁ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବର ମୋ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ପାଇଁ ଦିଅ, ଯେପରି ଆମ ବଂଶ ନାଶ ନହେଉ।” ତାହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, “ଓ ଭଗୀରଥ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଖୁବ ମହାନ। ଏହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇବ। ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହି ହିମାଳୟର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ହରଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର। ପୃଥିବୀ ଗଙ୍ଗାର ପ୍ରବାହକୁ ସହିପାରିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମାରୁତମଣ୍ଡଳ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ତାପରେ, ଭଗୀରଥ ଭୂମିରେ ଅଂଗୁଠି ଦବାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ଉମାପତି, ପଶୁପତି ଶିବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଭଗୀରଥ। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି। ମୁଁ ହିମାଚଳର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିବି।” ତାହାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ, ହିମବତ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା, ବିପୁଳ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଆସିଲେ। ଗଗନରୁ ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଗତି ବିଚାର କରି, ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଅହଂକାର ଦେଖି, ମହାଦେବ ଶିବ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜଟାରେ ବନ୍ଦି କରି ଦେଲେ। ଗଙ୍ଗା ଏହି ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଜଟାରୁ ବାହାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ବର୍ଷରୁ ବର୍ଷ ତାହିଁ ଭ୍ରମଣ କରିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ଶିବ ତାଙ୍କ ଜଟାରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ବିନ୍ଦୁସରସ ଦିଗରେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ମୁକ୍ତି ସହିତ, ସାତଟି ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାହାରୁ ତିନୋଟି—ହ୍ଲାଦିନୀ, ପାବନୀ ଓ ନଳିନୀ—ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହିଲା। ସୁଚକ୍ଷୁ, ସୀତା ଓ ସିନ୍ଧୁ—ଏହି ତିନୋଟି ପଶ୍ଚିମକୁ ଗଲା। ସପ୍ତମୀ ଧାରା ଭଗୀରଥଙ୍କ ରଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏବେ ଭଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଗଙ୍ଗାର ପଛପଛ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ ଗଗନ ମାର୍ଗରେ ଅବତରଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ପୃଥିବୀରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଜଳ ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ସହିତ ବହିଲା, ଏହି ଜଳରେ ମାଛ, କୁମ୍ଭୀର ଓ ଶୁଶୁକ ଦଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଜଳ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିବା ସହିତ, ପୃଥିବୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତା, ଦେବଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆକାଶରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ କିପରି ଗଙ୍ଗା ଗଗନରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନୌକାରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲା, ମେଘ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଆଲୋକ ହେଉଥିଲା। ଗଗନ ଏହି ଜଳଧାରା, ମାଛ, ନାଗ ଓ ଶୁଶୁକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଝିଅଁ ପତଙ୍ଗ, ହଂସ ଦଳ ମେଘ ସଦୃଶ ଆକାଶରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ତୀବ୍ର ବେଗରେ ବହୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ତିନି ବେଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ଚଉଡ଼ା ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ତାଳ ଉପରେ ତାଳ ପଡ଼ୁଥିଲା, କେଉଁଠି ଜଳ ଦୀର୍ଘ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଧାରାରେ ବହୁଥିଲା। ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଭୂଲୋକରେ ଅବତରଣ କରିଲେ, ଭଗୀରଥ ତାଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।