ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଭରି ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି—“ମୋର ଧର୍ମ ଆଚରଣ ଏବଂ ଏକ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁନି, ରାମା! ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଛ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଛ, ଏବଂ ମୋତେ ମିଳିବାର ଆଶା ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରି ଅରଣ୍ୟରୁ ଫେରିଛ, ତୁମର ନିଷ୍ଠା ରକ୍ଷା କରିଛ, ଏବଂ ଭୟହୀନ ଓ ସଫଳ ହୋଇ, ଚୋଉ ଆଖି ଥିବା ନାରୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ଆତ୍ମା ଦେଇ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ବିନାଶରେ ବାନ୍ଧି, ବ୍ୟର୍ଥ ଉପବାସ ଓ ନିଷ୍ଠା କରି, ଏହି ଦୁଃଖିତ ଜୀବନକୁ ଛାଡିବି। ମୁଁ ବିଷ ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜୀବନକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡିପାରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସୀ ଘରରେ କେହି ବିଷ ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତାଳିମାନେ ପଡି, ସୀତା ନିଜ ଚୁଟିକୁ ହାତରେ ନେଇ, ସଂକଳ୍ପ କଲେ—‘ଏହି ଚୁଟି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ଯାଇପାରିବି।’ ତାଙ୍କ ଶରୀର ସାରା ମୃଦୁ, ସୀତା ଏକ ଗଛର ଡାଳକୁ ଧରି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା—ଏସବୁ ଲକ୍ଷଣ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଏହି ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ଉନତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଦୋଷହୀନ, ଆନନ୍ଦହୀନ, ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା, ଯେପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ। ସୀତାଙ୍କ ଦବା ଆଖି, ଲମ୍ବା ପାଳି, ଧଳା ଏବଂ ଚଉଡ଼ା ଆଖିରେ ବୃତ୍ତ, ବାମ ଆଖି ଫଡ଼ିଲା—ଏକ ଲାଲ ତାଳ ଫୁଲକୁ ମାଛ ଛୁଇଁ ଦେଉଥିବା ପରି। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତ, ମନୋହର, ଗୋଲା ଓ ପୁରା, ଆଲୋ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲାଗିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ରାମଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇନଥିଲା, ଏହି ହାତ ଅଚନ୍ନାତ ଭାବେ ଗଡ଼ିଲା। ତାଙ୍କ ଜଘା, ଦୁଇଟି ଏକାଠି ହୋଇ, ରାଜା ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ପରି, ଗଡ଼ିଲା—ମନେ ହେଉଛି ରାମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛନ୍ତି। ସୀତାଙ୍କ ପୀତ ଜାମ୍ବି ମାନ୍ଦ ଧୂଳିରେ ମାନ୍ଦ ହୋଇ, ଶିଖର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ଶରୀରରୁ ଖସିଗଲା। ଏହି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ଠାଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଥିବା ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା, ମନୋହର ଭୂବୃହା ସୀତା, ତାଳ ଫୁଲ ପରି ଶୁଷ୍କ ହୋଇଥିବା ବୀଜ ମାନ୍ଦ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଥିବା ପରି, ଆତ୍ମାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ତାଙ୍କ ତାଳ ଫୁଲ ପରି ଓଠ, ଆଖି, ଭୂବୃହା, କେଶରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ମୁହଁ, ଲମ୍ବା ପାଳିରେ ଧଳା ଦାନ୍ତ, ରାହୁଙ୍କ ମୁଁହୁଁରୁ ମୁକ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚମକିଲା। ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ, କ୍ଳାନ୍ତି ଚାଲିଗଲା, ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ, ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଉତ୍ସାହିତ, ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇଥିବା ରାତି ପରି ଚମକିଲା। ଏବେ ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ତିରିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ହନୁମାନ, ଶୂର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସୀତା, ତ୍ରିଜଟା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କହିଥିବା ଭୟଙ୍କର କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ ଶୁଣିଲେ। ନନ୍ଦନବନର ଦେବୀ ପରି ଚମକୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ ବିଭିନ୍ନ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବାନର ଦିଗବିଦିଗ ଖୋଜିଥିଲେ ଯାହାକୁ, ସେ ଏବେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ମିଳିଛି। ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତି ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଚଳାଚଳ କରି, ହନୁମାନ ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ, ଏହି ନଗର ଏବଂ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। ଏବେ ମୁଁ କିପରି ଏହି ଅପାର ଶକ୍ତିର ମନୋହର ନାରୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅଭିଲାଷୀ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିପାରିବି? ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବି, ଯାହାର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଯେ କେବେ ଦୁଃଖ ଦେଖିନି, ଏବଂ ଯାହା ଦୁଃଖର ଶେଷ ନାହିଁ। ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମହିଳା, ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମୁଁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିନାହିଁ, ତେବେ ମୋର ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦୋଷ ହେବ। ଯଦି ମୁଁ ଚାଲିଯିବି ଏବଂ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜକୂମାରୀ ଜାନକୀ ସୁରକ୍ଷା ନଦେଖି, ତେବେ ସେ ଜୀବନ ଛାଡିଦେଇପାରିବେ। ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସୀତାକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅଭିଲାଷୀ। ରାତିରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଖୋଲା ଭାବରେ କହିଥିବା କଥା ଅସହ୍ୟ; ମୁଁ ଏହି ଅପରିସ୍ଥିତିରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି? ଏହି ରାତିର ବାକି ଅଂଶରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିନାହିଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସୀତା ଜୀବନ ଛାଡିଦେବେ। ଯଦି ରାମ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି—‘ସୀତା କଣ କହିଲେ?’—ମୁଁ କିପରି ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି, ଯଦି ମୁଁ ଏହି ମନୋହର ମହିଳା ସହ କଥା ହେଇନାହିଁ? ଯଦି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ନେଇନାହିଁ, ତେବେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବେ। ଯଦି ମୁଁ ସୀତା ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଆସିବା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ। ଏବେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ମିଳିଛି, ମୁଁ ଆଜି ସୀତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବି, ଯେ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ। ମୁଁ ଅତି ଶୁକ୍ଳ ଏବଂ ବାନର ହୋଇ, ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚ ମାନବ ଭାଷାରେ କଥା ହେବି। ଯଦି ମୁଁ ଦ୍ୱିଜାତି ପରି ଉଚ୍ଚ ଭାଷାରେ କଥା ହେବି, ସୀତା ଭାବିବେ ମୁଁ ରାବଣ ଏବଂ ଭୟଭିତ ହେଇପାରିବେ। ମାନବ ଭାଷାରେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଦୋଷହୀନା ସୀତା ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେବେ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ଯଦି ଜାନକୀ ମୋର ରୂପ ଦେଖିବେ ଏବଂ ମୋର କଥା ଶୁଣିବେ, ଏହି ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ପୁନଃ ଭୟଭିତ ହେଇପାରିବେ। ଏପରି ଭୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇ, ଶୁଭ ମନ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି ସୀତା ଚିତ୍କାର କରିପାରିବେ, ଭାବିବେ ମୁଁ ରାବଣ, ରୂପ ବଦଳାଇପାରିବା ଦେମନ। ଯଦି ସୀତା ଚିତ୍କାର କରିବେ, ତେବେ ଅଚନ୍ନାତ ଭାବେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର, ସମ୍ମିଳିତ ହେଇଯିବେ।