ମୁଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲି, କଳି ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନାରୀ, ଯାହା ଦେହରେ କାଦୁ ଲଗାଇଥିଲେ, ମୋତେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଟାଣି ନେଲେ। ସେଠି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ପ୍ରବଳ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍ଥିତ। ରାବଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ତେଲ ଲଗାଇ, ସେଠି ଥିଲେ; ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଏକ ବନ୍ଦର ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଏକ ଡଲଫିନ ଉପରେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଉଠ ଉପରେ ଚଢି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଏଠି ମୁଁ ଏକାକୀ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯାହାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧଳା ଛତା ଥିଲା। ସେ ଧଳା ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧଳା ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ଏକ ଦିବ୍ୟ, ଚାରି-ଦାନ୍ତିଆ, ପାହାଡ଼ ପରି ବଡ଼ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢି ବିଭୀଷଣ ବସିଥିଲେ, ଯାହାର ଗଜନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ସେ ଚାରିଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ଆକାଶରେ ଆସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସଭା ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ରକ୍ତମାଳା ଓ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତ ପାନ କରୁଥିଲେ। ମୁଁ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଦେଖିଲି, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି, ତାହାର ଦ୍ୱାର ଓ ମିନାର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି। ମୋ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ରାବଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଲଙ୍କାକୁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ବାନର, ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଇଛି। ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀ ମହିଳାମାନେ ତେଲ ପିଇ ମସ୍ତ ହୋଇ, ଜୋର ହସ୍ସରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଦେହରେ ଅଂଗାର ଲଗାଇଥିଲେ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଗୋବର ପୋଖରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାପରେ କେହି କହିଲେ, "ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ, ନିଜେ ଦେଖ; ରାଘବ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଆପଣିବେ। ସେ କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।" ସେ ତାଙ୍କ ଅତିପ୍ରିୟ ଓ ପୂଜ୍ୟା ଭାର୍ୟା, ଅରଣ୍ୟବାସ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଭୟ ଦେବା ସେ କ୍ଷମା କରିବେ ନାହିଁ। "ଏବେ ଦୁଷ୍ଟ କଥା ବସ୍; କେବଳ ମୃଦୁ କଥା କହ। ଆମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିଠାରେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନତା।" ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଯାହା ଦେଖିଥାଏ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। "ଯଦି ସେ ଅପମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର, ରାକ୍ଷସୀମାନେ; ଅଧିକ କଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ରାଘବଙ୍କ ଭୟ ଏବେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆସିଛି। ମୈଥିଲୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ନମ୍ରତାରେ ସହଜରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେଉଁଠି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମହାବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇପାରିବେ।" "ଏହି ବିଶାଳ ନୟନ ଯୁକ୍ତ ନାରୀରେ ମୁଁ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଏକ ଅଳ୍ପ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେଠାରେ କିଛି ଛାୟା ଦୋଷ ଦେଖାଯାଉଛି, ଦୁଃଖ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଛି। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ବୈଦେହୀଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ ନିକଟେ ଆସିଛି, ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣଙ୍କ ନଶ୍ଟ ଓ ରାଘବଙ୍କ ବିଜୟ ହେବ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ଶୁଭ ସଂକେତ, ଏପରି ମଙ୍ଗଳମୟ ଘଟଣା ଶୁଣିବା, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ବଡ଼ ଆଖି ଅଳ୍ପ କମ୍ପିତ ହେଉଛି।" "ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ଅକାରଣ କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଏବଂ କେବଳ ଏକ ବାହୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କମ୍ପନ ହେଉଛି। ବାମ ଉତ୍ତମ ଉରୁ, କୁମାର ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ପରି, କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ମନେ ହେଉଛି ରାଘବ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି। ଏକ ପକ୍ଷୀ ତାର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶାଖା ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଓ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଶବ୍ଦ କରୁଛି, ପୁନଃପୁନି ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛି।" ଏପରି ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଣି, ସେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଯୁବତୀ, ପତିଙ୍କ ବିଜୟ ଆସିବାର ଆନନ୍ଦରେ, କହିଲେ: "ଯଦି ଏହା ସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ଶରଣ ହେବି।" ଏହିପରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯାହା ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ସର୍ଗ। ସୀତା, ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣଙ୍କ କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଭୟକୁ ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଯେପରି ହାତୀର ଝିଅକୁ ଅରଣ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସିଂହ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିପଟି ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଭୟ ଦେଲା, ସେ ଅପରିଚିତ ଅରଣ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ଝିଅ ପରି ଦୁଃଖ କରିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ଲୋକେ ଯାହା କହନ୍ତି, ଧର୍ମଶୀଳଙ୍କ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ। ଏତେ ଅପମାନ ପାଇଁ ସତ୍ୱେ, ମୁଁ ଏଯାଁ ଅବଧି ବଞ୍ଚି ଅଛି। ମୋ ହୃଦୟ ନିଶ୍ଚିତ ଦୃଢ଼, ଏତେ ଦୁଃଖ ଭରା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦିନ ଏହା ଉଡ଼ି ଭାସ୍ମ ହେଉନାହିଁ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଆଘାତ ଲାଗିଲେ ଯେପରି। ଏହି ଅପରାଧରେ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ତଥାପି ଯିଏ ମୋତେ ଅପ୍ରିୟ ଦେଖେ, ସେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ମନର କଥା କହିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଦ୍ୱିଜ ଅଦୀକ୍ଷିତକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇନଥାଏ।" "ଜଗତ୍ପତି ଯଦି ଆସିନାହାନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଶୀଘ୍ର ରାକ୍ଷସନାୟକ ମୋର ଅଙ୍ଗ କଟି ଦେବେ, ଅଜନ୍ମା ଶିଶୁର ଗର୍ଭରେ କାଠି ଭିନ୍ନ କରିବା ପରି। ଏହି ଦୁଃଖ ଉପରେ ଦୁଃଖ, ଦୁଇ ମାସ ବିତିବାକୁ ଅଛି, ରାମ ଆସିବେ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ଚୋର ପାଇଁ ରାତି ପରି, ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ବାନ୍ଧା ହୋଇଛି।" "ହେ ରାମ! ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହେ ସୁମିତ୍ରା! ହେ ମୋ ମା, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ମା! ମୁଁ ଅପନ୍ୟାସିତ ନାରୀ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ଝଡ଼ରେ ଭାସୁଥିବା ନୌକା ପରି ଦୁଃଖରେ ଡୁବୁଛି। ନିଶ୍ଚିତ, ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ମୃଗ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ସିଂହ ଦୁଇଁଜଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତରେ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ, ସେଇ ଦୁଃଖ ଦାୟିନୀ ସମୟ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋତେ ମୂଢ଼ତାରେ ରଖି ଦେଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠାଇଦେଲି।" "ହେ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଳକ ରାମ! ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ! ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରିତିଷ୍ଠିତ! ତୁମେ ଜାଣୁନାହଁ, ମୁଁ ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇଛି।