ସୀତା ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଇ, ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ମୋର ପତି ରାମ, ଯେଉଁ ଲୋଟସ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରିଥିବା ଶୂରବୀର, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅଧିକାର ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନେ ପାଇଛନ୍ତି। ହୋଇପାରେ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେବାର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। ଦେଖା ହେଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ଦେଖା ନହେଲେ ସାଙ୍ଗ ନାହିଁ। ଅକୃତଜ୍ଞମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାମ ଏପରି କିଛି କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗୁଣର ଅଭାବ ରଖିଛି କି? କିମ୍ବା ମୋର ଭାଗ୍ୟର ଅବନତି ହେଉଛି? ମୁଁ, ସୀତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛି। ଶୂରବୀର, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ମହାନ ଆତ୍ମା ରାମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ଚାଏଁ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅଗ୍ରହ କରିବି। ହୋଇପାରେ, ସେଇ ଦୁଇ ଭାଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସ୍ତ୍ର ଅସ୍ତାନ୍ତର କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ମୂଳ ଫଳ ଖାଇ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛନ୍ତି। କିମ୍ବା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୂରବୀର ଭାଇମାନେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧୋଖାରେ ହତ ହୋଇଯିବେ। ଏପରି ଦୁଃଖର ସମୟରେ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଚାଏଁ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବେଦନାରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦେଇନାହିଁ। ତଥା, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଂଯମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତ୍ରୁତିରେ ସମ୍ମାନିତ ମହାନ ଆତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଧନ୍ୟ। ଯାହା ଆଗ୍ରହରୁ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ଅନାଗ୍ରହରୁ ଏହାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଆସିପାରେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏପରି ଭାବରେ, ମୋ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ଯେଉଁ ନିଜକୁ ଜାଣିଥିବା, ମୁଁ ଏବେ ପାପୀ ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହି, ଏହି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ଏବେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ସତ୍ତାଇସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଦୁଃଖଦ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ପାଗଳ ହୋଇ, କିଛି ତୁରନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଖବର ଦେବାକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସି, ଫେରି କ୍ରୂର ଶବ୍ଦରେ ଏକାକା ଅର୍ଥ ଥିବା, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଆଇ କଥା କହିଲେ—“ଆଜି, ଅନୁଚିତ ସୀତା, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତୁମର ମାଂସ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଖାଇବେ।” ସୀତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭୟଦ ଭାବରେ ଦେଖି, ବୃଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ରିଜଟା, ଜାଗୃତ ମନ ଧାରଣ କରି, କହିଲେ—“ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ, ନିଜ ମାଂସ ଖାଅ; ତୁମେ ଜନକର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା, ଦଶରଥଙ୍କର ବହୁ ହୋଇଥିବା ସୀତାକୁ ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ। କାରଣ, ଆଜି ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର, କେଶ ଦଣ୍ଡୁଆଇ ଦେଇଥିବା ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖିଛି, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନଶ୍ୱରତା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତିର ଭଲ ଭାବିଛି।” ତ୍ରିଜଟାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ଏବେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ତ୍ରିଜଟାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ତୁମେ କାହିଁକି ସ୍୵ପ୍ନ ଦେଖିଲା, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତ୍ରିଜଟା ସମୟ ଅନୁସାରେ ସ୍୵ପ୍ନ କଥା କହିଲେ—“ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଦିବ୍ୟ ହାତୀଦାନ୍ତର ପାଲଙ୍କିନ, ଆକାଶରେ ଉଡୁଛି। ରାଘବ, ଧଳା ମାଳା ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଏହାକୁ ଏକ ହଜାର ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ଯୋକ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଚଢିଥିଲେ। ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସୀତା ଧଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସମୁଦ୍ର ଘିରିଥିବା ଧଳା ପାହାଡ଼ରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ସୀତା ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଯିଲେ, ଯେପରି ରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୁଏ; ଏବଂ ରାଘବ ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା ଏକ ମହା ହାତୀ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ହାତୀରେ ଚଢି, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଭ୍ରାମ୍ବର ଚମକି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖାଗଲେ; ଦୁଇଜଣେ ନିଜ ତେଜରେ ଚମକୁଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି। ଧଳା ମାଳା ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ଜାନକୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହାତୀ ପାଖରେ—ଜାନକୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଭାଲିରେ ବାହୁ ଦେଇ ଶୋଇଥିଲେ; ପତିଙ୍କ ଆଘା ଥିରୁ ଚମକି, ନୀଳ ଦୃଷ୍ଟି ସୀତା ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ମୁହଁ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲେ; ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ସହିତ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ଲଙ୍କା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଯିଲା। କକୁତ୍ସ୍ଥ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ, ଅଠ ଧଳା ବଳଦ ଦ୍ୱାରା ତୋଡ଼ା ରଥରେ ଆସିଲେ। ଧଳା ମାଳା ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଆସିଲେ; ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ରାମ ସତ୍ୟ ଶୂର। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଏହି ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଚାଲିଯିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି; ଏପରି ମୋ ସ୍୵ପ୍ନରେ ରାମଙ୍କ ଶୂରତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଗଲା। ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ଦେଖିଲି; ରାମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍୵ର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଦେଖିଲି ରାବଣ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡି, ତେଲ ଲଗାଇ, ଲାଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ମଦ୍ୟପାନ କରି, କରବ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଆଜି ରାବଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥରୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଏକ ନାରୀ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡି, କଳା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ରାବଣକୁ ଟାଣି ନେଲା; ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଗଧା ଦ୍ୱାରା ତୋଡ଼ା ରଥରେ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଲାଲ ଉଙ୍ଗା ଲଗାଇ, ରାବଣ ଦେଖାଗଲା। ତେଲ ପିଇ, ହସି, ନାଚି, ମନ ଭ୍ରମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର, ଦକ୍ଷିଣା ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲା, ଗଧାରେ ଚଢି। ପୁନଃ ଦେଖିଲି, ରାବଣ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜ, ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ି, ଗଧାର ଭୟରେ ଭ୍ରମିତ ଓ ଭୟଭିତ। ଏବଂ ତିନି ଅପରିସ୍କୃତ, ଅସହ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ, ନରକ ପରି, ମଳ ଓ ମାଟିରେ ଭରି, ରାବଣ ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉଛି।