ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ତୀବ୍ର ଶୋକରେ ଡୁବିଥିଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ମୋତେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ଫଳରୂପେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି ପାରୁନାହିଁ । ମଣିଷ ଜନ୍ମ ଓ ପର-ନିର୍ଭରତା ଉପରେ ହେଉ ଅଭିଶାପ, କାରଣ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବା ଯାଉ ନାହିଁ ।" ଏହି ସମୟରେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଛବିଶିଏ ଶ୍ଲୋକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ନୟନ ଜଳରେ ଭିଜା, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଏକ ଅପରିପକ୍କ କନ୍ୟା ପରି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଏପରି ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ମନବିକ୍ଷିପ୍ତ, ମଦମାତା ବା ଭ୍ରମିତ ମନର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଉଥିଲେ, ଏକ ଛୋଟ ବଛ୍ଛି ପରି ତଳେ-ଉପରେ ଚଳିଥିଲେ । ସୀତା ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ଯେତେବେଳେ ରାଘବ ଅସାବଧାନ ଥିଲେ, ତେବେ ରୂପ ବଦଳ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ମୋତେ ଝୋରି ନେଇଗଲେ, ମୁଁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲି । ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପଡି, ତାଙ୍କର କଠୋର ଭୟଦାନ ଶବ୍ଦରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ । ଏହି ଦୁଃଖ ସହିପାରୁନାହିଁ । ରାମ ନଥିବାବେଳେ ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ଜୀବନ, ଧନ, ଅଳଙ୍କାର କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ ।" "ମୋ ହୃଦୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାଥରର, କିମ୍ବା ଅମର ଓ ଅକ୍ଷୟ, କାରଣ ଏତେ ଦୁଃଖ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଏହା ଭଙ୍ଗ ହୁଏନାହିଁ । ମୁଁ ଅପରାଧିନୀ, ଅନ୍ୟାୟିନୀ, ଏ ଭାଗ୍ୟର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଛି, ଏହି ଜୀବନ ଅପବିତ୍ର ।" "ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ବାମ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ଛୁଅିବି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏପରି ଦୁର୍ଜନଙ୍କୁ କେମିତି ଆଶା କରିପାରିବି? ସେ ନ ନିର୍ବାରଣ ବୁଝେ, ନ ନିଜକୁ, ନ ନିଜ ବଂଶକୁ; ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଵଭାବରୁ ମୋତେ ଲୁଭାଉଛନ୍ତି । ମୁଁ କେବଳ ଚିରାଞ୍ଜୀବୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କଟାଯିବି, ଭଙ୍ଗିଯିବି, ଅଗ୍ନିରେ ପଡିଯିବି, ତଥାପି ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବି ନାହିଁ; ଏହି ଅନବଶ୍ୟକ କଥା କାହିଁକି ଚାଲିଛି?" "ରାଘବ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧିମାନ, କୃତଜ୍ଞ ଓ ଦୟାଳୁ, ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ମୋର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ସେ ଏବେ ଦୟା ଦେଖାଉନାହାନ୍ତି ବୋଲି ଭୟ ଲାଗେ । ଜନସ୍ଥାନରେ ସେ ଏକାକି ଚତୁର୍ଦଶ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ହରାଇଥିଲେ; ତେବେ ଏଠାକୁ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?" "ମୁଁ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଛି; ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ । ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବିରାଧକୁ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରିଥିଲେ; ତେବେ ଏଠାକୁ ମୋ ପାଇଁ କାହିଁକି ଆସୁନାହାନ୍ତି?" "ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଲଙ୍କା ସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦୁର୍ଜୟ; କିନ୍ତୁ ରାଘବଙ୍କ ତୀର କେବେ ବାଧା ପାଇବେ ନାହିଁ । କଣ ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ରାମ, ଯିଏ ସଦା ଶୂର, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଚୋରାଯାଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆସୁନାହାନ୍ତି?" "ଶାୟଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଏଠାରେ ମୁଁ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିନାହାନ୍ତି; କିମ୍ବା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାନ୍ୟ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ସହି ନେଉଛନ୍ତି । ଜଟାୟୁ, ଯିଏ ମୋ ଅପହୃତ ହେବା ବାତ୍ତା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଥିଲେ ।" "ସେ ବୃଦ୍ଧ ଜଟାୟୁ ମୋ ପାଇଁ ରାବଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଏକ ବଡ଼ କାମ କରିଥିଲେ । ଯଦି ରାଘବ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ତେବେ ଏବେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ସେ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେବେ । ସେ ଲଙ୍କା ଓ ମହାସାଗରକୁ ଜଳାଇଦେବେ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ମାନ ଓ ନାମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ ।" "ଏଠାରେ ଯେପରି ମୁଁ କାନ୍ଦୁଛି, ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ଘରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କନ୍ଦନ ଶୁଣିବି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଲଙ୍କାକୁ ଖୋଜି, ଏହାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବେ; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଶତ୍ରୁ କେବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିପାରେ ନାହିଁ ।" "ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହି ସ୍ଥାନ ଶ୍ମଶାନ ପରି ହେବ, ମାରା ଶବ ଧୂଆଁ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦେଖିବି । ଶୀଘ୍ର ମୋର ଏହି ଅଭିଲାଷିତ ମିଳନ ଘଟିବ; ଏହି ବିଦାୟ ଦୁଃଖଦ, ଏବଂ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ପଡିବା ନିଶ୍ଚିତ ।" "ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ବିନାଶ ହେବେ, ଅଜୟ ଲଙ୍କା ବିଧବା ନାରୀ ପରି ଶୋକାକୁଳ ହେବ । ଏହି ଲଙ୍କା, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବେ ମହୋତ୍ସବ ହୁଏ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ବିଧବା ପରି ଶୂନ୍ୟ ହେବ ।" "ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ଏଠାର ଘରେ ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖର କନ୍ଦନ ଶୁଣିବି । ଲଙ୍କା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯିବ, ତାଙ୍କର ତେଜ ନଶ୍ୱ ହେବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିନାଶ ହେବେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦଗ୍ଧ ହେବ ।" "ଯଦି ସେ ନାୟକ ରାମ, ରକ୍ତାଭ ନୟନ ଧାରୀ, ଜାଣିପାରନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସ ଗୃହରେ ଅଛି, ତେବେ ସବୁ ଶେଷ ହେଇଯିବ । କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି କ୍ରୂର ନିଚ ରାବଣ ଯେ ମୋ ପାଇଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି, ସେ ସମୟ ଆସିଯାଇଛି ।" "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଯେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଏବେ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଏହି ନିଶାଚରମାନେ ଧର୍ମ କ'ଣ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି । ଅଧର୍ମରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିପଡ଼ିବ, ଏହି ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ନ୍ୟାୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ କିଛି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ।" "ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ସକାଳ ବେଳର ଭୋଜନ ହିସାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି; ମୁଁ କିପରି ସହିପାରିବି, ମୋ ପ୍ରିୟ ଦର୍ଶନ ବିହୀନ ହୋଇ? ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ରକ୍ତାଭ ନୟନ ଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା ବୈବସ୍ୱତଙ୍କୁ ଦେଖିବି ।" "ଯଦି ଭାରତଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଆଛି, ତେବେ ସେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଖୋଜିନଥାନ୍ତେ । ନିଶ୍ଚୟ, ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ ସେ ନାୟକ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି ।