ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ରାଜା ସଗରଙ୍କୁ ନେଇ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛିତ ଯଜ୍ଞ କରିବା ପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ସଗର ତାଙ୍କର ନଗରକୁ ଫେରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସମାଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତା ରହିଗଲା, ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିବା ପରେ, ସଗର ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଜଗତରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ। ସଗରଙ୍କ ପରେ, ଲୋକେ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ। ଅଂଶୁମାନ ଅତି ମହାନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ଅଂଶୁମାନ ଦିଲୀପଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ହିମାଳୟର ଶୋଭାମୟ ଶିଖରରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଅତି ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜା ଅଂଶୁମାନ ଅସ୍ତିକ ଅଟାଳିକାରେ ବାସ କରି, ବତିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଦିଲୀପ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ କିପରି ଗଙ୍ଗା ଅବତରିବ, କିପରି ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ, କିପରି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବେ—ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିରହିଲେ। ଦିଲୀପ ନିତିଶ୍ରୀ ଏବଂ ସଂଯମିତ ଥିଲେ; ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦିଲୀପ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଏବଂ ତିନି ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ବିଷୟରେ କୌଣସି ସମାଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତା ସହି, ରାଜା ଦିଲୀପ ରୋଗରେ ପଡି, ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଜଗତରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ତାଙ୍କ accumulated merit ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଗଲେ। ଭଗୀରଥ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ଓ ପ୍ରଜା ଉପରେ ଆଶା ରଖିଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଭରସା ଦେଇ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଅବତରିବା ପାଇଁ ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଭଗୀରଥ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ—ପାଞ୍ଚ ଧର୍ମ ତପ, ମାସିକ ଭୋଜନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଉପରେ ହାତ ଉଠାଇ ଉଦ୍ଧତ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ଭଗୀରଥ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଏକ ଵର ଚାହିଁ।" ଭଗୀରଥ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯଦି ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି, ତେବେ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଦେଉ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତି ଭିଜିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯାଉ। ଏହି ଵର ମୋ ଉପରିବା ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଉ, ଯେ ଆମ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଶ୍ରେଣୀ ନଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଭଗୀରଥ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ବଡ଼ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ଵର ମିଳିଗଲା, ତୁମ ଶ୍ରେଣୀର ଉନ୍ନତି ହେଉ। ହିମାଳୟର ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଧରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅ; ଏହି ଭୂମି ଗଙ୍ଗାର ଅବତରଣ ଭାର ସହିପାରିବ ନାହିଁ, ତେଣୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହି ଗଙ୍ଗାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ମାରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠିରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିଶ ଶର୍ଗ ଶେଷ ହେଉଛି। ଏବେ ଅନୁଷ୍ଠାନର ତେତାଳିଶ ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ଯିବା ପରେ, ଭଗୀରଥ ତଳଭାଗରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଉପାସନା କଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାୟକ ଉମାପତି, ପଶୁପତି ଭଗୀରଥଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି; ହିମାଳୟର କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋର ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବି।" ତାପରେ, ହିମାଳୟର ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ, ବିଶାଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ ଏବଂ ଅତି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସିଲେ। ଆକାଶରୁ ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅବତରିଲେ; ଏହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଟକି ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ଗତି ବିଚାର କରିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ହର ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶିବଙ୍କ ଜଟାରେ ପଡ଼ିଲେ। ଶିବଙ୍କ ହିମାଳୟ ସମାନ ଜଟାର ଗୁହାରେ ଗଙ୍ଗା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ଜଟାର ଘନ ମାସରୁ କୌଣସି ଉପାୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଏଠି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ଭ୍ରମଣ କରିଲେ। ଏଠି, ଏକ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ହର ଗଙ୍ଗାକୁ ବିନ୍ଦୁସରସ ହ୍ରଦ ଦିଗରେ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଏହି ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ଗଙ୍ଗାର ସାତଟି ଧାରା ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ କଥାରେ ଭଗୀରଥଙ୍କ ଅନନ୍ୟ ଉଦ୍ୟମ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଦୟା ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଅମୃତ ନଦୀ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।