ଅଂଶୁମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କଥାଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ରାଜା ସଗର ନିୟମାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ଚାହିଥିବା ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ସଂପର୍କରେ କୌଣସି ସମାଧାନ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଅସମାଧାନ ସହିତ, ଏହି ବିଶାଳ ରାଜା ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରି, ଶେଷରେ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏବେ ଚଳିଛି ଚଵାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା। ସଗରଙ୍କର ପରଲୋକଗମନ ପରେ, ଜନସମୂହ ଅତିଧାର୍ମିକ ଅଂଶୁମାନକୁ ରାଜା ଭାବେ ବାଛିଲେ। ଏହି ଅଂଶୁମାନ ଅତି ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଦିଲୀପ ଥିଲେ। ଅଂଶୁମାନ ଦିଲୀପଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ହିମାଳୟର ସୁନ୍ଦର ଶୃଙ୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ରାଜା ତିରିଶ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ପ୍ରମାଣ ରୁଷିମୁନିମାନଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଦିଲୀପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବାର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ଓ କୌଣସି ସମାଧାନ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ଗଙ୍ଗା କିପରି ଅବତରିବ? କିପରି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ? କିପରି ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ? ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ତିନି ଲଗି ରହିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଦିଲୀପଙ୍କୁ ଭଗୀରଥ ନାମର ଏକ ଅତିଧାର୍ମିକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଦିଲୀପ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ତଥାପି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର କିପରି କରିବେ ଏହାର ସମାଧାନ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ରୋଗ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରି, ସମୟ ଅନୁସାରେ ତିନି ପରଲୋକଗମନ କଲେ। ତାଙ୍କର ସଂଚିତ ପୁଣ୍ୟରେ, ଦିଲୀପ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଭଗୀରଥ, ରାଜା ମୁନି ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରଜା ଅଭିଲାଷୀ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଛାଡି, ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ତିନି ହାତ ଉଠାଇ, ପଞ୍ଚ ଧାରା ତପସ୍ୟା କରି, ମାସିକ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ମହାନ ରାଜାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ମହାପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। "ଭଗୀରଥ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ଭଲ ତପସ୍ୟାରେ ଏକ ଵର ଚାହିଁବାକୁ ପାରିବ," ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ। ଭଗୀରଥ ହାତ ଜୋଡି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯଦି ପ୍ରଭୁ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି, ତେବେ ସଗରଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପାଇବେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଭିଜିଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ସହ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପାଇବେ।" "ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବର ମୁଁ ମୋର ଉତ୍ସବାଂଶ ପାଇଁ ଚାହୁଁଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଆମ ଵଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବା ନାହିଁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ମୋତେ ଦିଅ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଵଂଶରେ।" ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର ଓ ଶୁଭ କଥାରେ କହିଲେ, "ଭଗୀରଥ, ତୁମର ଏହି ଇଚ୍ଛା ବଡ଼ ଉତ୍ତମ। ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଵଂଶର ଉନ୍ନତି କରୁଛ। ତୁମର କଳ୍ୟାଣ ହେଉ।" "ହିମାଳୟର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ହେବ। ହର, ଅର୍ଥାତ୍ ଶିବ, ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କର। ଭୂମି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣକୁ ସହିପାରିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଦେଖିପାରୁଛି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହି ତିନି ଗଙ୍ଗାକୁ ଏବଂ ରାଜାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମାରୁତଗଣ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଚଳିଛି ତେତିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ଯାଇବା ପରେ, ଭଗୀରଥ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଭୂମିରେ ଅଂଗୁଠି ଦେଇ ଉପାସନା କଲେ। ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଦେବମହେଶ୍ବର ଉମାପତି, ପଶୁପତି ରାଜାକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଯାହା ତୁମର ଇଚ୍ଛା, ମୁଁ କରିବି। ମୁଁ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧାରଣ କରିବି।" ତାପରେ, ହିମାଳୟର ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଅତି ବିଶାଳ ରୂପ ଓ ଅସହ୍ୟ ଗତି ନେଲେ। ଆକାଶରୁ ଗଙ୍ଗା ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅବତରିଲେ; ଏହି ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ନିଜ ଗତି ବିଚାର କରି, ଏକ ଅସ୍ତିର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ। ତିନି ପାତାଳକୁ ଲାଗି, ଧାରା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଧରି, ଅହଂକାର ଦେଖି, ଶିବ ରୁଦ୍ର କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ। ତିନି ତାଙ୍କର ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ; ପବିତ୍ର ନଦୀ ଶିବଙ୍କ ଜଟା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଶିବଙ୍କ ଜଟା ଗୁହାରେ, ଯାହା ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସମାନ, ଗଙ୍ଗା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଜଟା ମାନ୍ୟରୁ ନିଷ୍କାସନ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ବହୁ ବର୍ଷ ଚାଲିଲେ। ଏଠାରେ, ଏକ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ଵୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତିନି ଦେବୀଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ। ଏହି ଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ଓ ଭଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଉତ୍ତମ କଥା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।