ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରାଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବୀମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଜିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କିଏ ଠୁଣ୍ଟର ଇଶାରା, କିଏ ଚକ୍ଷୁର ଭାବ, ତାହାପରେ କିଏ ମୁହଁର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଭଳି ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପାଇ ସୀତା ନିଜ କଳ୍ୟାଣକର ଶବ୍ଦ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ନିଜ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ। ସୀତା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ଧର୍ମର ପଥରେ ଦୃଢ଼ ନାହିଁ, ଯେ ତୁମକୁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାରଣ କରିପାରିବ। ତୁମେ ଛଡ଼ା, କୌଣସି ଲୋକ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଧର୍ମଜନୀ ନାରୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ଅଭିଲାଷ କରିପାରିବ? ଯେପରି ସଚୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନୀ, ଅଭିଲାଷୀ ହେବା ଅନୁପଯୋଗୀ। ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅତି ନିଚ୍ଚ, ରାମଙ୍କ ଅପାର ତେଜ ଥିବା ଜନୀକୁ ଚୋରି କରି ତୁମେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ! ଏହାର ଫଳରୁ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ପାରିବ? ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଭିମାନୀ ହାତୀ ଓ ଖରା ଏକାଠି ହେଲେ ସମାନ ନୁହେଁ, ଏପରି ରାମ ହାତୀ ଭଳି ଏବଂ ତୁମେ ଖରା ଭଳି ନିଚ୍ଚ। ତୁମେ ଶରମ ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ନାଥଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଅପମାନ କରୁଛ, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ। ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି, ବିକୃତ, କଳା-ବାଦାମି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦେଖୁଛ, ଯେଉଁ ଚକ୍ଷୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମ ଜିଭ ମୋ ଭଳି ଧର୍ମଜନୀ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଜନୀକୁ ଦେଖି କଥା କହିବା ସମୟରେ କିପରି ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏନାହିଁ? ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନାପାଇବା ଓ ନିଜ ତପସ୍ୟା ପାଳନ କରୁଥିବାରୁ, ଦଶମୁଖ, ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ତପ ତେଜର ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରିଦେବି। ମୁଁ ବଳପୂର୍ବକ ରାମଙ୍କୁ ଛଡ଼ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତୁମ ନିଧନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସୀତାଙ୍କର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ କରି ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏକ କଳା ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଓ ଚଉଡ଼ିଆ ମୁଣ୍ଡ, ସିଂହର ଚାଳ ଭଳି ଚାଲି, ତେଜମୟ ଜିଭ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ଚଳାୟମାନ ମୁକୁଟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଙ୍ଗରାଗରେ ଶୋଭିତ; ଲାଲ ମାଳା ଓ ଗା ଉପରେ ଲାଲ ଶୋଭା, ତେଜମୟ ସୁନା ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ବେଲ୍ଟ ଜଂଘାରେ ଭଲି ମଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ ଚେଉଁ ନାଗରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭରି ଭୁଜା ମଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ର ଦୁଇ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତେଜମୟ କଣ ଲଗାଇଥିବାରେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଅଶୋକ ଗଛ ରଙ୍ଗିନ କୁଳି ଓ ଫୁଲ ଭଳି ଶୋଭିତ। ସେ ଏକ କାମନାକଳ୍ପ ଗଛ ଭଳି, ହେଲେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଏକ ଶ୍ମଶାନ ପୀଠ ଭଳି ଭୟଙ୍କର। ରାବଣ ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୀତାଙ୍କୁ ସାପ ଭଳି ଫୁସିଲେ: “ତୁମେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ ମନୋବାଞ୍ଛାବିହୀନ ଓ ଅପରାଧିତ, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ନାଶ କରିଦେବି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଧୂଳିକୁ ନାଶ କରେ।” ଏପରି କହି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଭୟ, ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେଠୁ ଡାକିଲେ। ଏମାନେ କିଏ ଏକ ଚକ୍ଷୁ, କିଏ ଏକ କଣ, କିଏ ତିଆରି କଣ, କିଏ ଗାଈର କଣ, କିଏ ହାତୀର କଣ, କିଏ ଲଟକୁଥିବା କଣ, କିଏ କଣ ନାହିଁ; କିଏ ହାତୀ ପାଦ ଭଳି ହାତ, କିଏ ଘୋଡ଼ା ପାଦ ଭଳି ପାଦ, କିଏ ଗାଈ ପାଦ, କିଏ ଛୋଟ ପାଦ, କିଏ ଏକା ଆଖି, କିଏ ଏକା ପାଦ, କିଏ ଚଉଡ଼ିଆ ପାଦ, କିଏ ପାଦ ନାହିଁ; କିଏ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା, ବଡ଼ ଛାତି ଓ ଉଦର, ବଡ଼ ମୁଁହ ଓ ଆଖି, ଲମ୍ବା ଜିଭ ଓ ନଖ; କିଏ ନାକ ନାହିଁ, କିଏ ସିଂହ ମୁଁହ, କିଏ ଗାଈ ମୁଁହ, କିଏ ଶୁଆ ମୁଁହ—ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେପରି ଜନକ ଜନୀ ସୀତା ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନତାକୁ ଆସିଯାଉ। ରାବଣ ଏମାନଙ୍କୁ ଦେଶନା କଲେ, “ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଉ, ବିପରୀତ ଓ ଅନୁକୂଳ ପଦ୍ଧତି, ମନ୍ତ୍ରଣା, ଦାନ, ଭାଗବାଣ୍ଟି, ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ବୈଦେହୀକୁ ଆମ ଅଧୀନତାକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।" ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ଅତି କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉପରେ ଚିଁହି ଘର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧାନ୍ୟମାଳିନୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆସି ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ମୋ ସହ ଖେଳ କର; ଏହି ସୀତାର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ?” ତିନି କହିଲେ, “ଏହି ରଙ୍ଗ ହୀନ, ଦୟନୀୟ ମାନବୀ ସୀତା ସହ, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ? ଏହି ମହାରାଜ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଭୋଗ—" "ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ଦ୍ୱାରା ଲାଭିଥିବା ଉପଭୋଗ ଦେଇନାହିଁ। ଅନିଚ୍ଛିତା ନାରୀକୁ ଚାହିଲେ ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ।" "ଇଚ୍ଛିତା ନାରୀକୁ ଚାହିଲେ ଆନନ୍ଦ ଶୋଭା ପାଏ।" ଏପରି ଧାନ୍ୟମାଳିନୀ କହିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ଏକ ମେଘ ଭଳି ହସି, ଏଠାରୁ ଏକାଉଁ ଚାଲିଗଲେ। ଯିବା ସମୟରେ ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତେଜମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଶୋଭିତ, ନିଜ ରାଜପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ ଦେବୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ, ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଏହି ଶୋଭାମୟ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ରାବଣ, ମିଥିଲାର ଧର୍ମଶୀଳ ଓ କମ୍ପିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ମୋହିତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାସାଦକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଅଟୁଟ କଥାରେ ତୁମେ ଅଧ୍ୟାୟ ୨୩ ଶୁଣ। ଏପରି ମৈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ରାବଣ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଭୟ, ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେଠୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ। ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପରେ ଦୂତି ଭରି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସି, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରାଗରେ ମତିହୀନ ହୋଇ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅତି କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉପଦେଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।