ଅଶୋକବନରେ ଶୋକାକୁଳା ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ତାଙ୍କର କୁପିତ ଏବଂ ଅହଂକାରୀ ମନେ ସମ୍ବୋଧନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ନାରୀମାନେକୁ ଯେତେ ଅଧିକ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ, ସେମାନେ ତେତେ ଅଧିକ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି, ଯେତେ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥାହୁଏ, ତେତେ ଅଧିକ ଅବହେଳିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ। ମୋ ମନରେ ତୁମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ମୋ ରୋଷକୁ ବଶ କରିଛି, ଯେପରି ଦକ୍ଷ ରଥୀ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଚଞ୍ଚଳ କାମନା ଜନ୍ମିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଦୟା ଓ ସ୍ନେହ ମନୁଷ୍ୟରେ ଆସେ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଉପେକ୍ଷାର ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରୁନି, କାରଣ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା ତପସ୍ଵନୀ ହେଉଛ। ମୋତେ ଯେତେ ଅପମାନଜନକ କଥା କହିଲ, ତାହା ପାଇଁ ତୁମେ କଠୋର ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ।" ଏପରି କହି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ଅସହ୍ୟ କ୍ରୋଧ ଓ ରୋଷରେ ପୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁନି ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟଜନକ ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦୁଇ ମାସ ରଖିଛି; ଏହି ସମୟ ପରେ, ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ତୁମେ ମୋ ଶୟନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ଏହି ଦୁଇ ମାସ ପରେ ମୋତେ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିବ ନାହଁ, ତେବେ ରାକ୍ଷସରାଜ୍ୟର ରାନ୍ଧୁନିମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ତୁମକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରି ମୋର ଭୋଜନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।” ଏଭଳି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଭୟଦେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଲା। କିଏ କିଏ ତାଙ୍କ ଓଠର ଭାସା ଦ୍ୱାରା, କିଏ କିଏ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା, ଆଉ କିଏ କିଏ ମୁହଁ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତନାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇ, ଶୀଳବତୀ ସୀତା ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣଙ୍କୁ ନିଜ ଉପକାରକ କଥା କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମ ଜନମାନ୍ୟରେ କେହି ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ନାହଁନ୍ତି, ଯେ ତୁମକୁ ଏହି ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ତୁମ ଛଡ଼ା ଏପରି କେଉଁ ଲୋକ ଅଛି, ଯିଏ ଧାର୍ମିକ ପୁରୁଷଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଚିନ୍ତାରେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁବ, ଯେପରି ତିନି ଲୋକରେ କେହି ଶଚୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୀ ପତ୍ନୀକୁ ଚାହିଁପାରିବ ନାହିଁ?” “ହେ ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟମ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭା ଅପାର, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଚୁରି କରି ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଏହାର ପରିଣାମରୁ କେଉଁଠି ପଳାଇବୁ? ଯେପରି ଅଭିମାନୀ ହାତୀ ଓ ଖରଗୋଶ ଜଙ୍ଗଲରେ ସମାନ ନୁହେଁ, ସେପରି ରାମ ହାତୀ, ତୁମେ ଖରଗୋଶ। ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହଁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଅପମାନ କରୁଛ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିନାହଁ। ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ, କୃର, କଳା ଓ ବିକୃତ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ କିଏ ଦେଖୁଛ? ତୁମ ଜିହ୍ବା କିପରି ଶୁଖିଯାଏ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଧାର୍ମିକ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ବଧୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏପରି କଥା କହୁଛ? ମୋ ଉପରେ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନାଥିବା ଓ ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିବାରୁ, ହେ ଦଶମୁଖ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦଣ୍ଡର ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ମୋ ତପୋତ୍ତେଜର ଅଗ୍ନିରେ ତୁମକୁ ଭସ୍ମ କରୁନି। ମୋତେ ଶକ୍ତିବଳେ ରାମଠାରୁ ବିଛିନ୍ନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ; ତୁମ ନାଶ ଲିଖାଯାଇଛି—ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ସୀତାଙ୍କ ଏହି ଦୃଢ଼ ଓ ଧାର୍ମିକ କଥା ଶୁଣି ରାବଣ ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ କରି ଜାନକୀଙ୍କୁ ତକିଲେ। ସେ ଏକ କଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ମହାବଳୀ, ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡ, ସିଂହ ପରି ଚାଲି, ତୀବ୍ର ଜିହ୍ବା, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ। ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚ, ଚଞ୍ଚଳ ମୁକୁଟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ସୁନା ଗହନାରେ ଭୂଷିତ। ତାଙ୍କ ନିତମ୍ବରେ ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ମହାବିଶାଳ କମରବନ୍ଧ ଥିଲା, ମନ୍ଦରାଚଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭରିପୁରା ବାହୁ ମନ୍ଦରାଚଳର ଦୁଇ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତୀବ୍ର ରବି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ, ଲାଲ ମୁଞ୍ଜୁରି ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଅଶୋକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଚୈତ୍ରବୃକ୍ଷ ପରି ଚିତ୍ରମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମାଧି ଘର ପରି ଭୟଜନକ। କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ତକି, ରାବଣ ସର୍ପ ପରି ଫୁଁସକି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଭଗ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅପରିଣତ ଭାଗ୍ୟରେ ବନ୍ଧିତ, ମୁଁ ଆଜି ମୋ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଯେପରି ଉଷାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଶ୍ୱ କରେ, ସେପରି ନଶ୍ୱ କରିଦେବି।” ଏହା ପରେ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣ ଭୟଜନକ ଦେହ ଥିବା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ସେମାନେ କିଏ ଏକ ଚକ୍ଷୁ, କିଏ ଏକ କାନ, କିଏ ଢାକା କାନ, କିଏ ଗାଈର କାନ, କିଏ ହାତୀର କାନ, କିଏ ଲମ୍ବା କାନ, କିଏ କାନ ବିନା। କିଏ ହାତୀର ପାଦ ପରି ହାତ, କିଏ ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ପରି ପାଦ, କିଏ ଗାଈର ପାଦ, କିଏ ଛୋଟ ପାଦ, କିଏ ଏକ ଚକ୍ଷୁ, କିଏ ଏକ ପାଦ, କିଏ ଚଉଡ଼ା ପାଦ, କିଏ ପାଦ ବିନା। ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା, ବଡ଼ ଛାତି ଓ ଉଦର, ବଡ଼ ମୁଖ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଲମ୍ବା ଜିହ୍ବା ଓ ନଖ ଥିବା। କିଏ ନାକ ବିନା, କିଏ ସିଂହମୁଖୀ, କିଏ ଗାଈମୁଖୀ, କିଏ ଶୁଆମୁଖୀ—ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଯେଉଁଠି ସୀତା ଶୀଘ୍ର ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସିଯାଉନ୍ତି। ତେଣୁ ରାବଣ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ତମେ ସମସ୍ତେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହୁଅ, ଭୟ, ମିଳନ, ଦାନ, ବିଭେଦ ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ବଶ କର। ତାଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦିଅ, ଆବଶ୍ୟକେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉ।" ଏପରି ଆଦେଶ ଦେଇ, ରାବଣ କାମନା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ବର୍ଜ୍ଜନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧାନ୍ୟମାଲିନୀ ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ତ୍ୱରିତ ଆସି ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ମୋ ସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କର; ଏହି ସୀତାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ଏହି ରଙ୍ଗହୀନ ଦୁଃଖିତ ମାନବୀ ପାଇଁ କଣ ତୁମ ଆବଶ୍ୟକତା? ଦେବତାମାନେ ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ୍ୟବସ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ଅନିଚ୍ଛୁକ ନାରୀକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଜ ଦେହକୁ କ୍ଷୟ କରେ।