ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏପରି ଥିଲା, ଯେଉଁପରି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଏକ ନଦୀ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ଏକ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ନିଶ୍ୱାସ ହୋଇ ଝାଲିଯାଇଛି। ସେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁପରି ଏକ ପଦ୍ମସରୋବର ଯାହାର ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ ଛିଣ୍ଡିଯାଇଛି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଉଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ହାଥୀର ସୁଣ୍ଡର ସ୍ପର୍ଶରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ। ସେ ଏକ ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ପତି ବିୟୋଗର ଶୋକରେ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ପୀଡିତ, ଏକ ଅମାବାସ୍ୟାର ଅନ୍ଧାର ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ଆକାଶ ପରି ଏକାକି ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିଲେ। ଜହ୍ନ ଓ ଅଳଙ୍କାରର ଗୃହରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, କ୍ଷୀଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ସୀତା ଏପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେଉଁପରି ଏକ ତାଜା ପଦ୍ମ ଡଣ୍ଡ ତିବ୍ର ରୂଦ୍ରତାରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଉଛି। ସେ ଅପହୃତ, ଏକ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧିଦିଆଯାଇଛନ୍ତି, ସହଚରୀମାନେ ଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ; ସେ ଏପରି ଦେଖାଉଥିଲେ, ଯେଉଁପରି ଏକ ହସ୍ତିନାୟକୀ ଧରିନେଇଯାଇଛି। ଉପବାସ, ଶୋକ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭୟରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁଃଖିତ, ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ, ଦୟନୀୟ, ଅତି କମ ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଶୋକରେ ପୀଡିତ, ସେ ହାତ ଯୋଡି ଦେବୀପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ, ହୃଦୟ ରଘୁନାୟକ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ମନାବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ମୈଥିଳୀ, ଯିଏ ସଦା ରାମଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟଭାବେ ଭଜୁଛନ୍ତି, ଦୀଘଳ, ରକ୍ତିମ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚକ୍ଷୁ ନିୟେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ପଥରେ ଆଣିବାକୁ ରାବଣ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶ୍ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ, ରାବଣ ମୃଦୁ ଓ ଆକର୍ଷକ କଥାରେ ସେ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ—ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଆତ୍ମନିୟମରେ ଲିନ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଟିବତୀ, ମୋତେ ଦେଖି ତୁମେ ତୁମ ଉରଃପଣ୍ଡ ଓ ଉଦର ଆଡକୁଛ, ଭୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଭିଲାଷା କରେ, ହେ ଚତୁର୍ବଦନୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷଣ କର, ଏହିଥିରେ ମୋତେ ଗଢ଼ ଭାବନ୍ତୁ। ଏଠାରେ, ମାନବ କିମ୍ବା ରୂପ ବଦଳେଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମ ଅପକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୋ ପ୍ରତି ଭୟ ଛାଡ଼, ହେ ସୀତା। ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନ୍ୟର ଜନନୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ସାଧାରଣ ଚରିତ୍ର, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତଥାପି, ମୈଥିଳୀ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ; ମୋ ଦେହରେ ଅଭିଲାଷା ଯେପରି ଚାଲିବ, ଚାଲୁ। ଏଠାରେ ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ମୋପରି ଏକାଗ୍ରତା ରଖ, ହୃଦୟ ଦିଅ, ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଲିନ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ। “ଏକ ଏକା ବିଣୀ, ଭୂମିରେ ଶୟନ, ଧ୍ୟାନ, ମଳିନ ବସ୍ତ୍ର, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ଉପବାସ—ଏସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପୟୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଅନେକ ଶୋଭାମୟ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଅଛି। ମୌଳିକ ପାନୀୟ, ଶୟନ, ଆସନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଅଛି—ମୋତେ ପାଇଁ ଏହା ସବୁ ଉପଭୋଗ କର, ହେ ମୈଥିଳୀ। ତୁମେ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ତୁମ ଦେହକୁ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧ। ମୋତେ ପାଇଁ, ଏପରି ଶୋଭାବାନୀ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। “ତୁମ ଯୌବନ ଅତିବାହିତ ହେଉଛି, ଯାହା ଚାଲିଯାଇଥାଏ ତାହା ପୁଣି ଫେରେ ନାହିଁ, ଏକ ନଦୀ ପରି ଯାହା ପଛକୁ ଚାଲିଯାଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରୂପକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ତିଆରି କରି ନିଜ କାମ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ତୁମ ସମାନ ରୂପ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। କିଏ ତୁମ ପରି ଯୌବନ ଓ ଶୋଭାର ଧାରିଣୀ ସମ୍ନିଧାନରେ ଆସି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ? ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ଦେହର ଯେଉଁ ଅଂଶ ମୁଁ ଦେଖେ, ହେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନେ, ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସେଠିକୁ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ବିସ୍ତୃତ କଟିବତୀ। “ମୈଥିଳୀ, ମୋ ପତ୍ନୀ ହେଉ, ଏହି ମୂଢ଼ତା ଛାଡ଼; ମୋ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତରୁ ଯେଉଁ ମଣିମାଳା ଓ ଧନଦାନ୍ୟ ଆଣିଛି, ସେସବୁ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂମି, ଅନେକ ନଗରରେ ଶୋଭିତ, ଜିତିଛି, ସେଠାରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଉଛି। ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ଶକ୍ତି ସମ୍ମିଳିତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ମୋର ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦେଖ। “ମୋତେ ଅଭିଲାଷା କର; ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ହେଉ, ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ଲାଗୁ। ତୁମ ରୂପ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ; ଅଳଙ୍କୃତ ଓ ଗୁଣମୟ ହେଉ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ କର, ପାନ କର, ଆନନ୍ଦ କର; ଭୂମି କିମ୍ବା ଧନ ଯାହା ଚାହଁ, ଦାନ କର। ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମେ ଯେପରି ଉପଭୋଗ କରିବ, ତୁମ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ। “ମୋର ବୃଦ୍ଧି, ଧନ, ଶ୍ରୀ ଦେଖ; ରାମଙ୍କ ସହ କ’ଣ କରିବ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯିଏ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି? ରାମ ତାଙ୍କ ଜୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ଶ୍ରୀ ହରାଇଛନ୍ତି, ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ନିୟମ ମାନି ଭୂମିରେ ଶୁଅଛନ୍ତି—ମୁଁ ସନ୍ଦେହ କରେ ତାଙ୍କୁ କି ତୁମେ ଦେଖିପାରିବେ। ହେ ବୈଦେହୀ, ରାମ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି କଞ୍ଚ ମେଘେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ଢାକିଯାଇଥାଏ। ରାଘବ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମୋ ହାତରୁ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଶ ଦଳନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। “ହେ ମନୋହରୀ, ମୃଦୁ ହସ ଓ ଶୋଭାମୟ ନୟନ, ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଚୋରିଉଛ; ଯେପରି ଗରୁଡ ନାଗକୁ ଚୋରିଏ। ତୁମକୁ ଅଳଙ୍କାର ନଥିବା, ମଳିନ ପାଟ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ମୋ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ। ହେ ଜାନକୀ, ମୋ ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ଗୁଣମୟ ନାରୀମାନେ ତୁମ ଅଧୀନ ହେଉ। ମୋର ତଳୱାରର ଶିଖରରେ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ତୁମ ସେବା କରିବେ, ଯେପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି।