ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଏପରି ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ଆଦେଶ ବିଫଳ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଏ, ବା ଏକ ବେଳକୁ ହେଉଥିବା ପୂଜା ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ। ସେ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିର ଚାନ୍ଦ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଛି, କିମ୍ବା ଏକ ମାଳିନୀ ପୋଖରୀ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଇଛି, ବା ଏକ ସେନା ଯାହାର ଶୂରବୀରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନ୍ଧକାରରେ ହରାଇଯାଏ, ଏକ ନଦୀ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଏକ ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ବା ଏକ ଅଗ୍ନି ନିବୃତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ସେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି କମଳ ପୋଖରୀର ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଛି, ତାହାର ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଉଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଏକ ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ଛୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ନଦୀ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ପତି ଶୋକରେ ପୀଡିତ ଏବଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ଏକ ଅମାବାସ୍ୟା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମଳ ଓ ନିର୍ମଳ ଦେହରେ ଥିଲେ, ରତ୍ନମୟ ଗୃହରେ ଥିବା ଅଭ୍ୟାସ ଥିଲା, ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ଚିନ୍ଧା କମଳ ଗଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦୂର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ଏକ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧିଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀମାନେଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ପକାଡ଼ା ହାତୀର ରାଣୀ ବନ୍ଧି ନିୟାଯିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଉପବାସ, ଶୋକ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଭୟରେ ସେ ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟନୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସ୍ଵଳ୍ପ ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ଵିନୀ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ। ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ସୀତା ହାତ ଜୋଡି ଦେବୀ ପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ରଘୁନାୟକ ରାମ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ପରାଜୟ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ମୈଥିଲୀ ସୀତା, ଯିଏ ସଦା ରାମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ଶୁଭ୍ର ଲମ୍ବା ଲାଲ ଏବଂ ଚୌଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଦୋଷ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ରାବଣ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ସୁନ୍ଦର କାଣ୍ଡର ବିଶ୍ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ ରାବଣ, ମଧୁର ଓ ଆକର୍ଷକ ଶବ୍ଦରେ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଜନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନେ ଦୁଃଖିତ, ଆନନ୍ଦହୀନ ଏବଂ ତପସ୍ଵି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଓ ସ୍ଲିମ୍ ମଧ୍ୟପଦୀ, ମୋତେ ଦେଖି ତୁମେ ତୁମର ଶୀର୍ଷ ଓ ଉଦର ଢାକୁଛ, ମନେ ହୁଏ ଭୟରେ ତୁମେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛି, ଓ ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁଅଳୀ, ମୋତେ ବଡ଼ ମାନ୍ୟତା ଦିଅ, ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆକର୍ଷିତ କର। ଏଠି ମାନବ ବା ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ କେହି ତୁମକୁ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୋତେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଓ ସୀତା। ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟର ଫଳାଙ୍କୁ ଅପହୃତ କରିଥାନ୍ତି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧେ ତୁମକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ, ମୈଥିଲୀ; ମୋ ଦେହରେ ଯେପରି ଆକାଂକ୍ଷା ରହୁ, ରହିଯାଉ। ଓ ମହିଳା, ଏଠି ତୁମେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୋତେ ଭରସା କର, ପ୍ରିୟା। ତୁମ ମନର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼, ମୋତେ ନିଜ ଭାବ ଦିଅ। ତୁମର ଏକ ଚୁଟି, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଧ୍ୟାନ, ମେଳା ଅଂଶବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅସମୟରେ ଉପବାସ—ଏହି ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏଠି ଅଛି ବିଭିନ୍ନ ଅଳଙ୍କାର, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, ଅନେକ ଅଂଶବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ। ଏଠି ଅଛି ମୂଲ୍ୟବାନ ପାନୀୟ, ଶୟନ, ଆସନ, ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ; ଏହି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ମୈଥିଲୀ, ମୋତେ ପାଇଁ। ତୁମେ ନାରୀମଣି, ଏପରି ଦୁଃଖ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମ ଶରୀରକୁ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କର। ମୋତେ ପାଇଁ, ଏପରି ସୁନ୍ଦରୀ ହୋଇ, କିପରି ଅନର୍ହ ହେବ? ଏହି ତୁମ ଯୌବନ ଶୀଘ୍ର ଅତୀତ ହେଉଛି; ଯାହା ଯାଇଯାଏ, ତାହା ପୁଣି ଫେରେନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ନଦୀ ତାହାର ପ୍ରବାହକୁ ଫେରାଇ ନାହିଁ। ମୋତେ ଲାଗୁଛି, ଯେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତୁମକୁ ତିଆରି କରିବା ପରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, କାରଣ ତୁମ ସମାନ ଆଉ କୌଣସି ରୂପ ନାହିଁ। ଏପରି ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଯୌବନସମ୍ପନ୍ନ ବୈଦେହୀ ନିକଟକୁ ଆସି, କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ଏଠାକୁ ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ। ତୁମ ଶରୀରର ଯେଉଁ ଅଂଶକୁ ଦେଖୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ ଥିବା ତୁମେ, ତାହାପରି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ, ଓ ବିସ୍ତୃତ କଟିଅଳୀ। ମୈଥିଲୀ, ମୋର ରାଣୀ ହେଉ, ଏହି ମୋହ ଛାଡ଼; ମୋର ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ ହେଉ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଯାହା ମୁଁ ଜଗତରୁ ଅପହରଣ କରିଛି, ଓ ଭୟଭିତ ମୈଥିଲୀ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜିତି, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି, ମୋର ପ୍ରିୟା, ତୁମ ପାଇଁ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ଥିବା କେହି ନାହିଁ; ମୋର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବିରାଟ୍ ପ୍ରତାପ ଦେଖ। ମୋତେ ଆକାଂକ୍ଷା କର, ଏବଂ ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧାଯାଉ; ତୁମ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭା ଅଳଙ୍କାର ଲଗାଯାଉ। ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମ ରୂପ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଅଳଙ୍କାର ଓ ଗୌରବରେ ଶୋଭିତ ହେଉ, ଓ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଅଳୀ। ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ପିବ, ଓ ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ମଜା କର; ଚାହୁଁଥିଲେ ଭୂମି ବା ଧନ ଦାନ କର। ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କର, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର; ମୋର ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମ ପରିଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ। ମୋର ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖ, ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳି ସୀତା; ଏପରି ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ରାମ ସହ କଣ କରିବ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯିଏ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି?