ପୃଥିବୀର ଭିତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶୂର ଜୀବଗୁଡିକ ବସିଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ତୁମେ ତୁମର କଟାରି ଓ ଧନୁ ଉଠା। ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବାଧା ଦେଇଥିବା, ସେମାନେକୁ ନିପାତ କରିବା ପରେ, ମୋର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିବା ପରେ ସଫଳ ହୋଇ ଫେରିଆସ। ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଂଶୁମାନ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ କଟାରି ଉଠାଇ, ହାଲକା ପାଦେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଖୋଦା ଥିବା ଭୂଗତ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦ୍ୱାରା। ଏଠାରେ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଭୂତ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଶୁମାନ ଦିଗ୍ଗଜକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦିଗ୍ଗଜକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚୋରକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଦିଗ୍ଗଜ ଏହା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ମହାତ୍ମା ହୋଇ କହିଲେ, “ଅସମଞ୍ଜ ପୁତ୍ର, ତୁମର କାମ ସଫଳ ହେବ; ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବାକୁ ପାରିବେ।” ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଅଂଶୁମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗ୍ଗଜକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ରକ୍ଷକମାନେ, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଘୋଡ଼ା ସହିତ ତୁମେ ଫେରିବାକୁ ପାରିବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତିନି ଶୀଘ୍ର ପଦେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ସଗରମାନେ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଭାବି, ଅସମଞ୍ଜ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ସେଠାରେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଶୋକାକୁଳ ଅଂଶୁମାନ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ାକୁ ଉଡ଼ିବା ଦେଖିଲେ। ସେ ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜଳ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା ନାହିଁ। ଚାରିପାଖ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ସେ ପକ୍ଷୀର ରାଜା ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ମାମା, ବେଗୀ ବାୟୁ ସମ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବୈନତେୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦୁଃଖ କରିବେ ନାହିଁ, ମହାମାନବ; ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ସାମାଜିକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଅପାର କପିଳ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ତୁମେ ସାଧାରଣ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହିମବତଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା ମାନେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗଙ୍ଗା, ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିବା, ଏହି ଭସ୍ମ ଉପରେ ବହିବେ; ଗଙ୍ଗାର ଜଳ ଏହି ଭସ୍ମକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପରେ, ସାଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପାଇବେ। ଯାଉ, ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଣ, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଂଶୁମାନ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ନେଇ ଫେରିଲେ। ସେ, ଅନୁଷ୍ଠିତ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଏବଂ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଅନୁଷ୍ଠିତ ରାଜା ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ। ଅଂଶୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ରାଜା ଆପ୍ତ କାମ ଯଜ୍ଞ କରି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସମାଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ସମାଧାନ ନ ପାଇ, ମହାନ ରାଜା ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଶାସନ କରି, ଶେଷରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏବେ ଚଉଵାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ସଗରଙ୍କ ଶ୍ୱର୍ଗଗତ ହେବା ପରେ ଲୋକମାନେ ଅଂଶୁମାନଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଏହି ଅଂଶୁମାନ ରାଜା ଅତି ମହାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଅଂଶୁମାନ ରାଜ୍ୟ ଦିଲୀପଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ହିମାଳୟର ଅପୂର୍ବ ଶିଖରରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜା ତିରିଶ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଦିଲୀପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ନାଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଭାବିଲେ ଏବଂ କୌଣସି ସମାଧାନ ପାଇଲେ ନାହିଁ। କିପରି ଗଙ୍ଗା ଅବତରଣ ହେବ? କିପରି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବି? କିପରି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବି? ଏଭଳି ଚିନ୍ତାରେ ଲଗି ରହିଲେ। ଏଭଳି ତିନି ନିଜ ଚିନ୍ତାରେ ଲଗି ରହିଥିବାବେଳେ, ଏକ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଭଗୀରଥ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦିଲୀପ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ମୁକ୍ତି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସମାଧାନ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଉପାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ। ଭଗୀରଥ, ରାଜା ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀରାମ, ତିଏ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ପ୍ରଜା ପ୍ରାପ୍ତି ଚାହିଥିଲେ। ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଗଙ୍ଗାକୁ ଅବତରଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଉପରେ ହାତ ଉଠାଇ, ପଞ୍ଚ ତପସ୍ୟା କରି, ମାସିକ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦୁର୍ଲଭ ଏହି ତପସ୍ୟା ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରିଏ। ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାୟକ, ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। “ଓ ରାଜା ଭଗୀରଥ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରିଛ; ଏବେ ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଏକ ଵର କାମନା କର।